Mentionsy

Rzeczywiście postać Romana Dmowskiego wchodziła w przestrzeń niepodległej Polski jako tylko i wyłącznie negatywna, obarczona inwektywami typu antysemita, faszysta.

Niewątpliwie Roman Dmowski był w sferze uprawiania polityki polskiej geniuszem, do którego nie sięgają niestety dzisiejsi politycy.

Geniusz Dmowskiego polegał przede wszystkim na czymś, co można w skrócie powiedzieć po prostu na odwadze.

A tematem naszej rozmowy dzisiaj będzie postać raczej zdecydowanie z gatunku tych ikonicznych, czyli Roman Dmowski, twórca Polskiego Ruchu Narodowego, ojciec niepodległości.

I na początku, panie profesorze, chciałbym zapytać o to, jak zmieniło się postrzeganie Romana Dmowskiego w latach po 1989 roku i jak ten proces przebiegał, dlatego że

Mam takie wrażenie, że z czasów swojej młodości, jeszcze pamiętam, że ta pozycja była zupełnie inna niż ona jest teraz, że Roman Dmowski swoją pozycję w jakiś sposób odzyskał.

Rzeczywiście postać Romana Dmowskiego wchodziła

Końca istnienia PRL-u, więc Roman Dmowski jako lider, przywódca i twórca tego ruchu narodowego był postacią, która w latach 90. za sprawą układu magdalenkowego, nie mówię o układzie dotyczącym stanowisk politycznych, ale przede wszystkim o układzie światopoglądowym,

I to niewątpliwie, dlatego o tym opowiadam z perspektywy też własnej, że niewątpliwie Roman Dmowski, a przede wszystkim Obóz Narodowy dopiero musiał w tej rzeczywistości współczesnej

No właśnie panie profesorze, czy ten proces tego odzyskiwania pozycji przez Romana Dmowskiego możemy uznać za zakończony?

Jest takie wrażenie, że jest Józef Piłsudski oraz pozostali, Korfanty, Baderewski, Witos, Dmowski, a jednocześnie w wyobraźni zbiorowej bardzo mocno się zapisał to sformułowanie Jerzego Giedroycia o tym, że Polską rządzą dwie trumny, więc tutaj wydawałoby się, że

To miejsce należne Dmowskiemu być może jest nawet w jakimś stopniu bardziej wybitne od tych pozostałych z tej listy, o której powiedziałem.

Z drugiej strony niewątpliwie moim zdaniem takim jednym z ciekawszych przełomów, jeśli chodzi o właśnie odnalezienie na tej liście mężów polskich, którzy stali się ojcami niepodległości, znalezienie się tam Romana Dmowskiego, takim dobrym papierkiem lakmusowym w tej kwestii jest prześledzenie przemówień prezydentów Polski.

Według mojej pamięci i wiedzy pierwszym prezydentem Polski, który doszedł do wniosku, że można bez kompromitowania się użyć cytatu z Romana Dmowskiego i się na niego powołać, to był pan prezydent Andrzej Duda w roku 2018.

Niezależnie od tego, czy on był bliscy czy dalszy od Romana Dmowskiego, myśli nowoczesnego Polaka, gdy je wydano po raz pierwszy w cyklu artykułów przeglądu

Wszechpolskiego i Roman Dmowski jako redaktor naczelny i autor tego cyklu.

Roman Dmowski mając 29 lat w 1893 roku tworzy organizację wszechstanową i wszechpolską, czyli Ligę Narodową, włączając do tego grona

Kiedy sobie pomyślimy o charakterze i o podejściu do świata Romana Dmowskiego, to tam się nic nie zgadza.

Mnie bardzo ciekawi to, że w dzisiejszej rzeczywistości tradycja narodowa, tradycja piłsudczykowska, tradycja powiedzmy post-szlachecka, jakaś konserwatywna w zasadzie znalazły się po jednej stronie i to wszystko na nowo znalazło jakieś swoje wspólny mianownik w tygodniku naszym poświęconym postaci Romana Dmowskiego, zresztą polecam Państwu serdecznie, 372.

Profesor Tomasz Sikorski zwrócił na to uwagę, że nastąpiło takie pomieszanie, że można mówić Dmowskim, jednocześnie mając portret marszałka w domu i być może nawet to jest dobrze widziane w pewnym stopniu.

Bliskość Dmowskiego i Piłsudskiego jest oczywista w jednym aspekcie, to znaczy i jeden i drugi.

Będzie po stronie Romana Dmowskiego powołanie do życia obozu Wielkiej Polski, gdzie jednoznacznie rozpocznie się ten proces ukształtowania ruchu narodowego w takiej czapce, czy takim parasolu moralnym, ochronnym, zbudowanym na bazie katolicyzmu polskiego, na bazie uniwersalizmu kościoła

I to będzie bardzo ciekawa, wyjątkowa, tylko polska, jak się wydaje, taka specyfika właśnie tego widzenia przez Ruch Narodowy Wspólnoty Polskiej, że jest ona osadzona ewidentnie na nauce Kościoła i jak napisze to Dmowski w pracy Kościół, Naród i Państwo, tu właśnie

Ta próba w tym pokoleniu młodszym, szczególnie lat 30., dotarcia z tym przekazem przez Romana Dmowskiego, jest kolejnym jego wielkim osiągnięciem.

Więc warto oczywiście o tym też zawsze dyskutować, kto ma rację, czy Józef Piłsudski, czy Roman Dmowski.

Ciekawe, jeżeli chodzi o ten wspólny mianownik właśnie między Piłsudskim a Dmowskim, tutaj w widocznym w tle roczniku Teologii Politycznej poświęconym koncepcji nowoczesności na różnych etapach polskiej historii jest tekst pana profesora Pawła Skibińskiego, który właśnie zestawia trzy postacie Piłsudskiego, Dmowskiego i Augusta kardynała Hlonda.

To znaczy, tak jak powiedziałem, to co ich łączyło, Dmowskiego i Piłsudskiego, to niewątpliwie suwerenność uprawiania polskiej polityki.

I tak samo Roman Dmowski, który jak wiadomo w 1915 roku, gdy zobaczył, że strona rosyjska nie jest w stanie zabezpieczyć interesów narodu polskiego, ponieważ przegrywa na froncie i ziemi polskiej nie zjednoczy, natychmiast wyjechał na zachód do Francji, do Wielkiej Brytanii, do Szwajcarii.

Na przełomie XIX-XX wieku niewątpliwie była oparta na tym autorytecie Romana Dmowskiego, który widział przede wszystkim przestrzeń zachodniej Europy jako tę, w której odbywa się

To są Niemcy, to jest Francja, dla Romana Dmowskiego takim przykładem najbardziej pozytywnym będzie Wielka Brytania.

Model Polski był bardziej zbliżony chyba do francuskiego i myślę, że to nie było rozwiązanie do końca pomyśli Romana Dmowskiego.

To nie wiem, czy tak łatwo można udzielić tutaj odpowiedzi w krótkim czasie, natomiast niewątpliwie model społeczeństwa, czy narodu brytyjskiego był dla Romana Dmowskiego takim punktem odniesienia na przełomie XIX-XX wieku.

W czasie I wojny światowej szczególnie oczywiście okazała się z powodów politycznych najbliższa obozowi narodowemu i Romanowi Dmowskiemu, ponieważ interesy narodowe Francji i interesy narodowe Polaków i Polski okazały się w 99% zbieżne.

A dodajmy, że to Roman Dmowski przekonał Francuzów do tego, że tak jest, bo Niemcy, Rosja i kwestia polska to jest książka, która w pewnym stopniu została napisana właśnie w tym celu, żeby przekonywać opinię zachodnią do tego, że my tutaj mamy wspólne interesy, co wydaje się na zachodzie wtedy zupełnie nie było rozumiane, jakby sprawa polska w ogóle nie była...

Tak, no geniusz polityczny Romana Dmowskiego między innymi polegał na tym, że on próbował udowadniać potencjalnym sojusznikom sprawy polskiej, że to jest w ich interesie, żeby była wielka, niepodległa Polska.

I Dmowski rozumiejąc ten cały globalny

My najczęściej mówimy o polityce historycznej, tutaj bardziej byłaby to polityka geopolityczna, może jakieś takie narzędzie wpływu, ale tutaj Roman Dmowski urasta właśnie do takiej postaci, która doskonale zrozumiała mentalność tych państw zachodnich i wpasowała się ze swoim przykazem dokładnie w to, czego oni potrzebowali, żeby forsować swoje własne koncepcje.

Co w Polsce, zresztą to też jest bardzo symptomatyczne do zrozumienia tej sytuacji, że Dmowski w Polsce spotkał się z wielką krytyką po wydaniu tej książki ze względu na to, że nie postuluje w niej niepodległości Polski.

I wydaje się, że Roman Dmowski chyba jest właśnie przede wszystkim takim nauczycielem właśnie profesjonalizacji polityki, takim politykiem, który jest w jakiś sposób doskonale przygotowany, świetnie rozumiejący te realia, nastawiony celowo, wyzbyty tych takich łatwych emocji, które szczególnie w narodzie polskim potrafią zdominować tę politykę.

Tak, niewątpliwie cierpliwość w polityce jest istotna i Roman Dmowski też miał tę cechę i wiedział, że dopiero wybuch I wojny światowej mógł ujawnić cele rzeczywiste istnienia Ligi Narodowej jako tego zaplecza intelektualnego, ale także tworzącego

Niewątpliwie Roman Dmowski był w sferze uprawiania polityki polskiej geniuszem, do którego nie sięgają niestety dzisiejsi politycy.

Geniusz Dmowskiego polegał przede wszystkim na czymś, co można w skrócie powiedzieć

I teraz w tej rzeczywistości myśl Romana Dmowskiego, czyli właśnie suwerennego, odważnego polityka polskiego,

Roman Dmowski nie panował nad tym, czy będzie akt 5 listopada 16 roku, czy go nie będzie.

Nowocześnie opisany przez Romana Dmowskiego w 1917 roku i jako wielostronicowy, ponad 100-stronicowy traktat przesłany do dyplomatów Europy Zachodniej.

Na drugą część rozmowy z profesorem Janem Żarynem na temat Romana Dmowskiego zapraszamy za tydzień, a ja przypominam, że Podcasty Teologii Politycznej powstają dzięki wsparciu naszych współproducentów, czyli Państwa.