Mentionsy

Radziecki czołg ciężki KW-85 był ostatnim z rodu, ostatnią odmianą Klimenta Woroszyłowa produkowaną seryjnie.

No Robert, porozmawiamy dzisiaj o czołgu KW-85, ale zacznijmy od tego, dlaczego w ogóle historia tego czołgu jest tak naprawdę nietypowa, jak na czołg produkowany w Związku Radzieckim podczas II wojny światowej.

Oczywiście, historia radzieckiego czołgu ciężkiego KW-85 jest jak na historię radzieckiego czołgu dosyć nietypowa.

KW-85 w swojej historii niskiej serii produkcyjnej jest bardzo podobny do tego typu konstrukcji.

I tylko dlatego w ogóle KW-85 zaistniał na liniach produkcyjnych, a potem na polu walki.

Całej linii, całej serii rozwojowej czołgów ciężkich KW.

Ciężkim świata, był niekwestionowanym, ale tylko w teorii, królem pola walki.

Tenże czołg KW już w roku 1943 uznany został za przestarzały, za zdeklasowany.

Historia czołgu KW-85 jest nawet ciekawsza niż jego zastosowanie bojowe.

Czołgi KW-85 debiutowały jesienią 1943 roku i bardzo szybko do wiosny 1944 roku większość z tych czołgów została zniszczona, wyszła z użycia.

Ale jednocześnie, kiedy w listopadzie 1943 roku Niemcy zobaczyli na własne oczy i zaczęli niszczyć czołgi KW-85, to one były dla nich jakby przepowiednią, zapowiedzią tego, co ich czeka w roku 1944, w roku 1945, bo KW-85.

Bo KW-85 jest pierwszym czołgiem uzbrojonym w nową generację armat.

Armat o wiele potężniejszych niż wcześniejsze wozy T-34 jako średnie, czy KW czołgi ciężkie, gdzie czołgi KW w 1940, w 1941, w 1942, w 1943 roku, pomijając jakieś liwaczne konstrukcje w postaci KW-2, czyli KW z dużą wieżą, ale te czołgi były uzbrojone w dosyć zachowawcze modele armat.

Zarówno T-34-76, jak i czołg ciężki KW z małą wieżą, czyli po prostu KW-1, to były czołgi uzbrojone w armaty o charakterze dział dywizyjnych.

Ostatni z rodu KW.

I właśnie kiedy Niemcy tą przewagę uzyskują, kiedy latem 1943 roku ją ugruntowują w przegranej przecież dla siebie Bitwie Podkórskiej, gdzie przewaga artyleryjska, przewaga armat czołgowych niemieckich jest niekwestionowana w stosunku do radzieckich, bo Rosjanie cały czas mają te kalibry takie jak w momencie rozpoczęcia Barbarossy,

Czołg KW-85

Jesienią 1943 roku pojawia się nagle KW-85.

Wcześniej pojawia się ISU-152, a jesienią 1943 roku KW-85.

KW jest forpocztą, jest zapowiedzią, jest awangardą tego, że w kolejnym rąku wojny Rosjanie znacząco podniosą kaliber i możliwości ogniowe swoich armat czołgowych, że na swoje czołgi średnie wprowadzą armatę 85 mm, na czołgi ciężkie nawet 122 mm KW-85 jest zapowiedzią.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW.

85 mm wsadzili do czołgu KW.

Ale KW-85 to jest taka zapowiedź, że Rosjanie też się uczą, że Rosjanie reagują, że modyfikują, modernizują swoje czołgi i ta przewaga siły ognia niemieckich czołgów nie będzie trwała wiecznie.

Bo przecież jeżeli spojrzymy na historię czołgów KW, no to KW-85 był najsilniej uzbrojonym czołgiem ciężkim generacji KW.

KW-2 z potężną hałbicą 152 mm był w teorii uzbrojony jeszcze silniej, ale mówimy tutaj o czołgu zdolnym do walki z różnorodnymi celami.

Takim czołgiem był KW-1, takim czołgiem był KW-85, KW-2 takim czołgiem.

Ostatni z rodu KW.

Ostatni z rodu KW.

Wieża, która zostanie wykorzystana przy produkcji seryjnej czołgów IS i pewne zmiany aranżacji wnętrza czołgu KW dostosowane właśnie w ramach procesu powstawania czołgu zupełnie nowej generacji ciężkiego Josif.

Ten KW-85 jest hybrydą, jest ewolucyjnym pożegnaniem Klimenta Waroszyłowa i ewolucyjnym przyjęciem na pole walki i na wyposażenie Armii Czerwonej Józefa Stalina.

No i to spowodowało, że Józef Stalin w roku 1941, w roku 1942 krzywo patrzył na KW.

Ostatni z rodu KW-85.

Była o tyle ciekawa konstrukcja, że ten czołg był przecież nadal podobnie uzbrojony jak klasyczne KW, ale był to wóz odchudzony, był to czołg słabiej opancerzony, za to o polepszonych właściwościach jezdnych.

Czyli zobaczmy, że Rosjanie jako praktycy wojny pancernej, oni wcale nie szli w coraz potężniejsze armaty i w coraz potężniejsze pancerze, bo jak to robili, to ich KW zamieniał się w coraz powolniej jeżdżący wielki pancerny bunkier.

I cała historia KW-1S, którą już kiedyś przedstawiliśmy, jest opowieścią o tym, jak KW chudł i jak jego parametry bojowe ustępowały parametrom eksploatacyjnym.

I że w ogóle czołg KW okazał się być niezwykle wdzięczną platformą, adaptacją pod działo samobieżne ISU-152.

Ale jednocześnie tak naprawdę od roku 1942 trwały prace nad następcą czołgu KW.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

KW-1S pozostał w produkcji, ale na początku 1943 roku wydarzyło się coś, co w sposób fundamentalny miało zmienić linie rozwojowe radzieckich czołgów.

Sugerowały, że czołgi ciężkie KW, czy to jest wersja KW-1, czy to jest wersja KW-1S, że zostały zdeklasowane.

Że oto pojawił się na froncie zupełnie nowy niemiecki czołg, który ma nie tylko grubsze opancerzenie niż KW-1S, ale przede wszystkim dysponuje potężną armatą, która pozwala mu na dużych i średnich dystansach obezwładniać każdy radziecki czołg, zanim jakikolwiek radziecki czołg podjedzie na tyle blisko, żeby obezwładnić od czoła Tygrysa.

O tyle na początku roku 1943 było już wiadomo, że na poziomie czołgów ciężkich Tygrys, który właśnie wchodził na uzbrojenie, który pojawiał się w większej liczbie, czyli kilkudziesięciu egzemplarzy, on deklasuje czołgi KW.

I że czołg KW-1S jest już przestarzały.

Że nie da się, czy jak sądzono, być może nie da się odmienić kierunku rozwoju tego czołgu, bo KW, jak powiedziałem, on chudł, on miał cieńszy pancerz, on nie miał wzmocnionego uzbrojenia.

Ostatni z rodu KW.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

KW jako czołg ciężki był przecież słabiej opancerzony z przodu niż chociażby Pantera, która była niemieckim czołgiem średnim.

Adaptacja KW w postaci zamontowania większej wieży, cięższej wieży z cięższą armatą musiałaby prowadzić do drastycznego wzrostu masy czołgu.

Ale dlaczego ten czołg KW był uzbrojony w 85-milimetrową armatę, a nie na przykład taką wielką 122-milimetrową jak jego następca IS-2?

Jak ten Tygrys się pojawił w 1943 roku, no to Armia Czerwona miała czołg ciężki KW, który był uzbrojony w armatę ZIS-5, no i miała czołg średni T-34 uzbrojony w armatę F-34.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW.

Ostatni z rodu KW.

Ostatni z rodu KW.

Ostatni z rodu KW.

Czyli okazało się, że trzeba jednak zapakować w tego KW coś więcej niż 76 mm armatę.

Ostatni z rodu KW-85.

Analogiem niemieckiej tej potężnej PAK-43 z Tygrysa II i zbudowano czołg KW-122 uzbrojony w armatę 122 mm D-25 z czołgów IS i ten czołg jak powiedziałem nazywano KW-122.

Nadal Rosjanie produkują KW-1S, ale jest to już konstrukcja schodząca.

Po prostu historia KW jest już przesądzona w tym momencie.

Bo KW jest po prostu zbyt czasochłonny, zbyt skomplikowany produkcyjnie.

Także kwestia na przykład odlewów i tak dalej.

No i jak to u Rosjan bywa, ten wiosenny rozkaz PKO, Państwowego Komitetu Obrony, nakazuje, aby do 1 lipca 1943 roku dokonać adaptacji czołgu KW do nowej armaty, czyli do armaty bazującej na przeciwlotniczej 85.

W maju mają podkładkę z Moskwy, że do lipca mają mieć gotowy czołg z nowym uzbrojeniem.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

Czołg KW-1S miał wieżę zmodyfikowaną, odchudzoną pod armatę 76 mm.

Ta wieża, ona była efektem procesu minimalizacji czołgu KW.

Albo wsadzamy w wieżę czołgu KW-1AS nową armatę, albo możemy wziąć starą wieżę z czołgu KW, albo możemy wziąć zupełnie nową wieżę zaprojektowaną dla zupełnie nowego czołgu, czołgu przyszłej generacji, czołgu IS.

No i Rosjanie wsadzili armatę 85 mm w klasyczną wieżę czołgu KW-1S i wsadzili do wieży czołgu IS, no bo to był naturalny proces adaptacji obu konstrukcji do tej armaty.

Ta wieża z czołgu KW-1S to był koszmar, bo to było, jak powiedziałem, rozwiązanie minimalizujące.

Tylko, że ta wieża z czołgu IS nie pasowała do kadłuba czołgu KW.

Obiekt 238 to jest czołg ze standardową wieżą KW-1S z armatą 85 mm, a obiekt 239 to jest hybryda.

Mamy wieżę z czołgu IS osadzoną na czołgu KW, ale jak powiedziałem, to nie jest tak prosto osadzić wieżę z innego czołgu i już.

Wsadzili w wieżę czołgu IS, a tą armatę S31 wpakowali w zwykłą wieżę KW.

Bo było wiadomo, że żadna z tych armat nie będzie się nadawała do klasycznej wieży czołgu KW-1S, bo jest za duża.

I tak naprawdę to też był już taki końcowy pocałunek śmierci dla czołgu KW.

Było widać, że po prostu KW to nie jest czołg taki sam jak IS.

Wieża była przesunięta bardziej w kierunku przodu czołgu w stosunku do klasycznych czołgów KW.

Zlikwidowano stanowisko strzelca radiotelegrafisty.

Kolejna, która sugerowała, że KW po prostu jest już czołgiem schodzącym, bo adaptacja do wieży nowego czołgu jest adaptacją na siłę.

I ten element, umieszczenie zbiorników po obu stronach stanowiska kierowcy widzimy w czołgu OB239, a więc w czołgu KW.

Ale KW-85 ważył 46 ton.

Czyli to znowu był problem, bo nie po to kilka ton odchudzono KW-1S w stosunku do KW-1.

Innymi słowy, powstały dwa tak naprawdę zupełnie różne czołgi, chociaż oba korzystały z tych samych kadłubów czołgu KW-1S, ale miały różne armaty, różne wieże, różne silniki i nawet inaczej zaaranżowane wnętrze.

To była taka ewolucyjna hybrydka, a czołg Obiekt 238 był wrzucony na pożarcie, żeby pokazać, że czołg KW jako taki nie ma już żadnego sensu.

KW-85 miał być królikiem doświadczalnym, zbierać w praktyce, w teorii walki, doświadczenia, które można zaadaptować przy dopracowaniu oczekującego na wejście do produkcji czołgu IS.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

A jak źle w takim razie wypadł na tych testach czołg z wieżą z wozu KW?

A jak w ogóle wyglądało wdrożenie produkcji czołgów KW w tak ekspresowych warunkach?

8 sierpnia 1943 roku Państwowy Komitet Obrony w rozporządzeniu nr 3891 nakazał produkcję czołgów KW z 85 mm armatą.

Czołgi KW-85 miały być ostatnią seryjną linią czołgu KW do czasu dopracowania i wdrożenia do produkcji czołgu IS.

Ale tak czy inaczej plan produkcyjny mówił, że jeszcze w sierpniu 1943 roku trzeba dostarczyć pierwsze 22 czołgi KW-85.

Kilkaset takich czołgów Niemcy mają do dyspozycji, a Rosjanie w tym czasie coraz bardziej ograniczają produkcję czołgów KW, czekają na nowy czołg IS.

KW-85 korzystający z wieży czołgu IS, bo oczywiście ten czołg trafił do produkcji

Ostatni z rodu KW-85.

Więc KW-85 to był postęp pod względem siły ognia i częściowo opancerzenia w stosunku do KW-1S.

Pod względem siły ognia był to najsilniej uzbrojony, najlepiej uzbrojony spośród wszystkich seryjnych, produkowanych czołgów KW.

Mając oczywiście świadomość tego, że KW-2

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

I bardzo szybko wraz z październikiem 1943 roku, z końcem października 1943 roku, produkcja czołgów KW-85 się zakończyła.

I można jeszcze powiedzieć, że później w czołgach KW-85, jak powiedziałem, testowano jeszcze dwa modele uzbrojenia.

Zamontowano potężną armatę 100 mm S-34, która jednak, jak wiemy, w 1944 roku nie doczekała się adaptacji do czołgu ciężkiego produkowanego seryjnie, a potem jeszcze wiosną 1944 roku powstał KW-122,

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

Czy to były KW, czy to Churchill'e z Lend-Lease.

Więc nastała decyzja, że kilka pułków czołgów ciężkich należy przezbroić w czołgi KW-85.

1943 roku te czołgi zasadniczo kierowano do szkoły i arsenału w Tule pod Moskwą, a stamtąd przekazywano je jednostkom kierowanym na front.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

Czy to były normalne KW, czy to były Churchill'e, czy w tym wypadku KW-85.

Ot, po prostu kolejna modyfikacja czołgu KW.

Działa samobieżne SU-152, więc ten KW-85 to nie jest jakaś rewolucja.

I zasadniczo walki czołgów KW-85 w największym natężeniu to jest listopad, grudzień 43 roku, styczeń, luty roku 1944.

KW-85 nie był żadną wunderwaffe.

Czołg KW-85

Ostatni z rodu KW.

Ostatni z rodu KW-85.

Ostatni z rodu KW-85.

KW-85.

Styczniowe straty to 11 czołgów KW-85 zniszczone bezpowrotnie, jeden wóz uszkodzony, 17 poległych, dwóch zaginonych, 22 rannych.

Niemcy też bardzo szybko przekonali się, że Rosjanie dysponują nowym czołgiem, bo już pod koniec 1943 roku w czasie walk na Ukrainie co najmniej jeden czołg KW-85 został zdobyty, a następnie wywieziony do Niemiec celem poddania go testom poligonowym.

Ostatni z rodu KW.

Podsumowując historię czołgu KW-85, jest to konstrukcja przejściowa.

To jest taki łabędzi śpiew historii czołgów KW, które są zastępowane czołgami IS i właśnie KW-85 jest symbolem zmiany warty, gdzie nowe jest lepsze niż dotychczasowe.

Czołg KW, tak pod względem procesów produkcyjnych, jak i kwestii