Mentionsy
Sztuka kontra PRL | Marek Maksymczak | 048
🎙️ Sztuka przeciw systemowi. O Leszku Sobockim i grupie WPROST
Gościem podcastu Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności jest dr Marek Maksymczak, historyk sztuki. Rozmawiamy o twórczości Leszka Sobockiego – współzałożyciela grupy WPROST, jednego z najważniejszych przedstawicieli sztuki niezależnej w Polsce.
Punktem wyjścia do rozmowy jest wydany przez ŚCWiS tomik poezji „Stan wojenny. Wierszyki”, zawierający niepublikowane wcześniej wiersze Sobockiego z okresu stanu wojennego. To osobisty protest artysty, a zarazem świadectwo epoki – zapis emocji, wydarzeń i doświadczeń życia w Polsce lat 80.
Rozmawiamy także o sztuce zaangażowanej, działalności grupy WPROST oraz roli artystów w czasie komunizmu.
Szukaj w treści odcinka
I Sylwester Strzałkowski, a naszym gościem jest pan doktor Marek Maksymczak, historyk sztuki, badacz między innymi twórczości Leszka Sobockiego, bo on będzie naszym głównym bohaterem dzisiaj, wykładowca akademicki, także witamy serdecznie.
Panie doktorze, Leszek Sobocki, a jego dzieła między innymi gromadzimy w Śląskim Centrum Wolności i Solidarności i także jego przede wszystkim wiersze publikujemy w ostatnio wydanym tomiku, zawierającym utwory poetyckie lat stanu wojennego, dotąd niepublikowane.
Leszek Sobocki to artysta, który przyszedł na świat w 1934 roku, a więc debiut gdzieś w latach 60.
Tak, rzeczywiście Leszek Sobocki, on zadebiutował pod koniec lat 50., ale taki ważny moment w jego twórczości zaistniał w połowie lat 60., kiedy jego koledzy z Krakowa, on już wtedy mieszkał w Krakowie, się przeprowadził do Krakowa z Katowic.
Więc Leszek Sobocki, jak i trzech pozostałych artystów i jedna artystka, w tym roku założyli grupę WPROST, która miała dawać świadectwo współczesnemu tu i teraz.
Jesteśmy w latach 60-tych, wtedy zaczyna się droga artystyczna Grupy WPROST, zaczyna się droga artystyczna Leszka Sobockiego.
Leszek Sobocki żyje szczęśliwie do dzisiaj, więc tak naprawdę to jest wiele dekad tej twórczości.
Jak różnią się te dekady twórczości Leszka Sobockiego między sobą?
Na przykład Sobocki bardziej zwraca się ku realistycznemu przedstawieniu człowieka w połączeniu z metaforą wizualną.
I na przykład w latach osiemdziesiątych, w czasie stanu wojennego, kiedy bardzo mocno rozwija się kultura niezależna przykościelna między innymi, to wtedy Sobocki tworzy po takiej linii malarstwa symbolistycznego, którego założycielem jest Jacek Malczewski.
To ta wystawa przedwcześnie została zamknięta, zamiast trzech tygodni trwała tydzień i konsekwencją było tego, że Sobocki został wezwany na dywanik, a przez rok ten portret miasta był przetrzymywany w Warszawie i Bieniarz nie wiedział, czy kiedykolwiek ten cykl prac odzyska.
I na przykład na początku swojej twórczości Sobocki, gdy podejmował tematy komentujące wydarzenia II wojny światowej, to już od II wystawy WPROST, która miała miejsce w 1967 roku, on dokonuje pewnego kamuflażu.
I tak jakby Sobocki mówi o tym, że ta trauma i tragedia nie skończyła się wraz z majem 45 roku, ale to jest też obraz tej tragedii i katastrofy powojennej, czyli to jest krytyka pod adresem partii.
W Śląskim Centrum Wolności i Solidarności z okazji wydania tomiku wierszy Leszka Sobockiego z okresu stanu wojennego wygłosi Pan wykład zatytułowany Poezja przeciw malarstwu.
Wykład dotyczący twórczości Leszka Sobockiego z okresu stanu wojennego.
Bo tak jak napisałem i tak jak spróbuję też powiedzieć na tym wykładzie, twórczość Leszka Sobockiego z okresu stanu wojennego, czyli jego twórczość liryczna, jego twórczość malarska, jego twórczość graficzna, ponieważ to są takie trzy obszary aktywności twórczej, które się bardzo uaktywniły w tym okresie, ponieważ ta twórczość liryczna, jego wiersze wraz z grafikami
Ponieważ Sobocki problematyzuje obraz społeczeństwa z okresu stanu wojennego w swoich wierszach i grafikach,
Sobocki w swoich wierszach i grafikach nabiera taki zdrowy dystans do tej trudnej rzeczywistości.
To jest bardzo ciekawy obraz tego świata tamtego czasu stanu wojennego, to o czym Pan mówi, przynajmniej na przykładzie Leszka Sobockiego, to co robił, co malował, pisał dla siebie, to jest tak jakby przepełnione rzeczywiście jego szeroką perspektywą myślenia, patrzenia i czucia, to co robił na zewnątrz dla ludzi, to tak jak Pan mówi, no trochę bardziej jakby propagandowo, tak w cudzysłowie mówiąc, ale chyba tak.
Nie ostatnie spotkanie z panem doktorem także wokół twórczości Leszka Sobockiego.
O tej twórczości opowiadał nam dzisiaj doktor Marek Maksymczak, historyk sztuki, wykładowca akademicki, znawca twórczości Leszka Sobockiego.
Ostatnie odcinki
-
„Mój brat nie wrócił z Wujka” – historia Zbigni...
21.04.2026 12:52
-
Górnoślązak w sowieckim piekle. Jedyna taka rel...
26.03.2026 12:31
-
Prawda i mity o Jerzym Ziętku | Bogusław Tracz ...
17.03.2026 12:42
-
Sztuka kontra PRL | Marek Maksymczak | 048
04.03.2026 10:45
-
O tym, jak wyzysk w kopalniach doprowadził górn...
27.02.2026 12:06
-
Czy jestem Niemcem? Przesiedleńcy z Polski do R...
12.01.2026 13:10
-
Czy dużo było strajków i ich pacyfikacji w stan...
11.12.2025 11:16
-
Budujemy tożsamość | Robert Ciupa | 044
02.12.2025 11:34
-
„Solidarność” w kopalni „Wujek”. Blaski i cieni...
10.10.2025 11:20
-
Wielkie rozczarowanie czyli dlaczego powstała S...
18.07.2025 10:50