Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski
21.08.2025 13:00

W cieniu zdrady. Losy przywódców Targowicy

Konfederacja targowicka to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii I Rzeczypospolitej. Zwołana przez magnatów w celu „ratowania ojczyzny”, w rzeczywistości otworzyła drzwi rosyjskiej interwencji i przyspieszyła upadek państwa polsko-litewskiego. Do dziś uchodzi za symbolem zdrady.

Czy przywódców Targowicy, potężnych magnatów - Stanisława Szczęsnego Potockiego, Ksawerego Branickiego oraz Seweryna Rzewuskiego, spotkała kara za zdradę ojczyzny? A może przeciwnie, zrobili na niej dobry interes i cieszyli się spokojnym, dostatnim życiem?

W tym odcinku opowiemy nie tylko o konfederacji targowickiej, ale przede wszystkim o losach jej przywódców – od ich politycznych poglądów, przez osobiste dylematy, aż po zaskakujące, a czasem groteskowe epizody z ich życia.

Dlaczego opowiedzieli się za konfederacją? Jak ułożyły się ich kariery? Kto z nich zajął się alchemią? Kto zginął w niesławie? A kto – śmiejąc się w twarz rodakom – cieszył się spokojną starością?

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 25 wyników dla "Potocki"

Stanisław Szczęsny Potocki, Ksawery Branicki oraz Seweryn Rzewuski.

Dotyczyło to nie tylko drugorzędnych działaczy Targowicy, takich jak Adam Moszczyński, Jan Suchorzewski czy Jerzy Wielkorski, lecz i przede wszystkim jej architektów Stanisława Szczęsnego Potockiego, Xawerego Branickiego i Seweryna Żewuskiego.

Jej przywódca Stanisław Szczęsny Potocki był chyba najbardziej tragicznym z Konfederatów i zarazem człowiekiem najbardziej paradoksalnym, z pogmatwaną historią uczuciową.

Potocki władał małym imperium.

Stanisław Szczęsny Potocki, już i wcześniej człowiek słaby, został w ten sposób właściwie całkowicie złamany.

Żona bowiem regularnie zdradzała Potockiego.

Mówiło się, że tylko troje z jednonościarga ich dzieci było właśnie dziećmi Potockiego.

Niebawem pojawiła się na horyzoncie nowa muza Potockiego.

Jeszcze przed Konfederacją Targowicką w 1791 roku Potocki poznał ją najprawdopodobniej zresztą na balu u Carycy.

Jedni twierdzili, że miała próbować zmienić myślenie Potockiego i wręcz odwodzić go od współpracy z Rosją.

Bezsporne pozostaje jedynie to, że Zofia niewątpliwie miała na szczęsnego Potockiego olbrzymi wpływ.

Po upadku Targowicy Potocki szukał swojego miejsca na świecie.

Ani żona Potockiego, ani Józef de Witte bowiem nie godzili się na rozwody.

Ona pozostawała wierna Potockiemu w sensie politycznym i towarzyskim, on zaś uznawał wszystkie dzieci i dawał im nazwisko.

Tymczasem w zagmatwane życie uczuciowe Potockiego wdarła się wielka polityka.

Potocki nie mógł udawać, że sprawa insurekcji w kraju go nie dotyczy.

Zryw w Polsce szeroko dyskutowano, nieszcządząc przy okazji komentarzy do czasów walki o konstytucję i roli Szczęsnego Potockiego, któremu wypominano kierowanie Targowicą.

W Neue Zeitung z 4 lipca 1794 roku ujawniono bowiem, że Potocki brał pieniądze od Rosji.

To ubodło Potockiego czuł się on bowiem szczerym patriotą, który po prostu opowiedział się po stronie Rosji, uważając to za najlepsze rozwiązanie.

Tymczasem w 1795 roku Potocki razem ze swoją ukochaną powrócił do Tulczyna, olbrzymiego majątku rodziny Potockich na terenie dzisiejszej Ukrainy.

Rok 1798 przyniósł wielkie zmiany w życiu Stanisława Szczęsnego Potockiego.

Dzięki temu Potocki poślubił ją 17 kwietnia 1798 roku.

Potocki kazał dla niej wybudować wielki park, zwany Zofiówką.

Potocki, osamotniony, chory, odsunięty na boczny tor i powszechnie znienawidzony, wpadł w manię prześladowczą.

Inaczej niż Potocki, który tworzył jedynie fantastyczne koncepcje, Żewuski starał się przelać swoje przemyślenia na papier.