Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski
05.06.2025 08:00

Krwawa wojna domowa, czyli rokosz Lubomirskiego

Rok 1666 był pamiętny w dziejach Rzeczypospolitej. Po latach krwawych walk, powstaniu Chmielnickiego, potopie szwedzkim, wojnie z Moskwą i buncie chłopów na Podlasiu, zamiast wytchnienia przyszło jeszcze jedno nieszczęście - wojna domowa sarmatów z sarmatami, czyli rokosz Lubomirskiego. To poruszająca historia o tym, jak przewrotnie zmieniają się losy ludzi i jak wczorajsi bohaterowie mogą stać się grabarzami ojczyzny.

W kwietniu 1665 r. Jerzy Lubomirski wraz z zaciężnymi żołnierzami wkroczył w granice Rzeczypospolitej. Do pierwszej większej konfrontacji doszło po paru miesiącach pod murami klasztoru paulinów na Jasnej Górze. Siły królewskie przegrały z rokoszanami, ponieważ zakonnicy nie wpuścili do twierdzy cofających się zwolenników króla. Dlaczego tak się stało?

Decydujące znaczenie miała jednak bitwa pod Mątwami. Czy była to najtragiczniejsza bitwa w dziejach staropolskiej Rzeczpospolitej. Dlaczego w ogóle do niej doszło? Jaki był jej rezultat? Jak oceniać rokosz Lubomirskiego i co przyniósł dawnej Rzeczpospolitej?

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 9 wyników dla "Jana Kazimierza"

Właściwie całe rządy króla Jana Kazimierza Wazy były wielką próbą, na którą wystawiona została Rzeczpospolita i sam władca.

Oprócz Jana Kazimierza kandydatami na władcę Rzeczpospolitej byli jego młodszy brat Karol Ferdynand Waza oraz książę siedmiogrodzki Zygmunt Rakoczy.

Ostatecznie wybrano jednak Jana Kazimierza, którego szlachta poparła wbrew sympatiom magnatów.

Problem polegał na tym, że reforma proponowana przez króla Jana Kazimierza była inspirowana przez jego żonę, Marię Ludwikę Gonzagę i stronnictwo francuskie.

Jakby tego było mało, plotkowano, jakoby wdowa po Kazanowskim była kochanką samego Jana Kazimierza.

Lubomirski poparł jeszcze Jana Kazimierza w godzinie prawdopodobnie największej próby, gdy latem 1655 roku Karol Gustaw wtargnął do Rzeczpospolitej.

Buntował szlachtę i wydał manifest, w którym przedstawił siebie jako jedynego broniącego wolności szlacheckich przed absolutystycznymi zapędami Jana Kazimierza.

Jak wskazywał badacz Stanisław Płaza, popierali więc kandydaturę na tron Polski Filipa Wilhelma Wittelsbacha, który miał być wybrany na władcę Rzeczpospolitej jeszcze za życia Jana Kazimierza.

13 lipca 1666 roku Jerzy Lubomirski na czele swoich wojsk stanął naprzeciw wojsk Jana Kazimierza pod Montfami.