Mentionsy
Krwawa wojna domowa, czyli rokosz Lubomirskiego
Rok 1666 był pamiętny w dziejach Rzeczypospolitej. Po latach krwawych walk, powstaniu Chmielnickiego, potopie szwedzkim, wojnie z Moskwą i buncie chłopów na Podlasiu, zamiast wytchnienia przyszło jeszcze jedno nieszczęście - wojna domowa sarmatów z sarmatami, czyli rokosz Lubomirskiego. To poruszająca historia o tym, jak przewrotnie zmieniają się losy ludzi i jak wczorajsi bohaterowie mogą stać się grabarzami ojczyzny.
W kwietniu 1665 r. Jerzy Lubomirski wraz z zaciężnymi żołnierzami wkroczył w granice Rzeczypospolitej. Do pierwszej większej konfrontacji doszło po paru miesiącach pod murami klasztoru paulinów na Jasnej Górze. Siły królewskie przegrały z rokoszanami, ponieważ zakonnicy nie wpuścili do twierdzy cofających się zwolenników króla. Dlaczego tak się stało?
Decydujące znaczenie miała jednak bitwa pod Mątwami. Czy była to najtragiczniejsza bitwa w dziejach staropolskiej Rzeczpospolitej. Dlaczego w ogóle do niej doszło? Jaki był jej rezultat? Jak oceniać rokosz Lubomirskiego i co przyniósł dawnej Rzeczpospolitej?
O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!
Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Trudno pojąć tragedię, którą był Rokosz bez świadomości wydarzeń go poprzedzających i roli, jaką odegrał w nich hetman Jerzy Lubomirski.
A wśród chcących dogadać się ze Szwecją prym wiódł hetman wielki litewski Janusz Radziwiłł.
Przyszły hetman ujawnił wówczas swoje ambicje polityczne i to, że potrafił stawać w opozycji względem samego króla.
Zaczął się on paradoksalnie od nominacji, która miała nobilitować przyszłego hetmana.
W 1657 roku dostał buławę hetmana polnego koronnego, choć relacje z królem w gruncie rzeczy stale się pogarszały.
I tak oto w październiku 1660 roku gwiazda Hetmana Lubomirskiego zaświeciła najmocniejszym i najpełniejszym światłem, kiedy dał się poznać jako błyskotliwy dowódca i pokonał wojska moskiewskie w starciu pod Słobodyszczami, a następnie przyczynił się do moskiewskiej kapitulacji pod Cudnowem.
W ramach walk politycznych zamordowali bowiem hetmana polnego litewskiego, Wincentego Aleksandra Gosiewskiego, który wsławił się bohaterską walką ze Szwedami podczas potopu.
Tymczasem konflikt hetmana z królem narastał.
Senatorowie, wbrew szlachcie, oskarżyli Hetmana o zbrodnie obrazy majestatu oraz zbrodnie zdrady kraju.
W znacznej mierze słusznie, bo Hetman i marszałek w jednej osobie wykorzystywał Związek Święcony do walki z królewskimi reformami.
W tym samym czasie sądzono bowiem morderców Hetmana Gosiewskiego, niejako zrównując sprawę Lubomirskiego z procesem morderców Hetmana.
W 1665 roku Hetman przebywał już na rządzonym przez cesarza Śląsku.
Hetman z zagranicy kierował działaniami w kraju.
Zwołano wręcz pospolite ruszenie popierające Hetmana.
Tak jak poeta Wespazjan Kochowski, sławiący Hetmana w wierszach.
Doświadczenia wojenne Hetman wykorzystał w wojnie domowej.
Ostatnie odcinki
-
Tolerancja religijna w Rzeczpospolitej. Państwo...
16.04.2026 14:00
-
Władysław Gomułka i polski październik 1956
09.04.2026 14:00
-
I Rzeczpospolita i tajemniczy Bracia polscy
02.04.2026 14:00
-
August II Mocny pogrąża I Rzeczpospolitą? Wielk...
26.03.2026 15:00
-
I Rzeczpospolita i kryzys władzy. Polska szlac...
19.03.2026 15:00
-
Polska szlachta przejmuje władzę w I RP? Ruch e...
12.03.2026 15:00
-
Czego bała się polska szlachta? Śmierć I RP
05.03.2026 15:00
-
Rewolucja przemysłowa ominęła Polskę? Jak fabry...
26.02.2026 15:00
-
Dlaczego gospodarka w PRL upadła? Puste półki i...
19.02.2026 15:00
-
Unia polsko-litewska i wojna z Rosją. Aleksande...
12.02.2026 18:00