Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski
14.08.2025 13:00

Kontusz, żupan i ... słoma w butach. Moda po sarmacku

Kontusz, żupan, guzy, delie i czechmany – określenia te mogą dzisiaj niewiele mówić, ale dla sarmatów były codziennością. Często odnosiły się do obiektów ich westchnień, zazdrości, pogardy. Jak się okazuje, w szlacheckim świecie moda była czymś więcej niż tylko kwestią gustu – była manifestacją statusu społecznego.

Skąd wiemy jak ubierali się sarmaci? Z czego składał się szlachecki ubiór? Ile kosztował kontusz? Czym różnił się strój prostaczka od kogoś herbowego?

Choć w drugiej połowie XVIII wieku kontusz ustąpił miejsca frakowi, pamięć o stroju sarmackim pozostała w polskiej kulturze żywa. Stał się symbolem nie tylko narodowej specyfiki, ale także odrębności szlachty jako grupy społecznej.

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 8 wyników dla "Kontusze"

Oprócz tuniki na strój polski składają się jeszcze pochodząca ze wschodu szuba, czyli rodzaj okrycia wierzchniego, pasy, znane zwłaszcza w Persji, oraz właśnie kontusze.

Kontusze zimowe bywały podszywane lekkiem jakiem futrem.

Żupan z czasem stał się elementem całego polskiego stroju narodowego i występował razem z kontuszem albo delią.

Z żupanem niemalże całkowicie skrytym pod kontuszem.

Zagraniczni władcy na tronie polskim, a także magnaci pragnący zyskać poparcie szlachty, ubierali się właśnie w kontusze i żupany.

Kontusze i żupany zaczęły odchodzić do lamusa w drugiej połowie XVIII wieku.

Typowy sarmata nosił pod kontuszem spodnie, zwane portkami, lub szarawary, czyli spodnie bufiaste.

Nawet jeżeli czasem portki bywały dziurawe, a odziedziczone po przodkach kontusze lekko nadgryzione zębem czasu.