Mentionsy

Cześć i witajcie w kolejnym odcinku podcastu OLEJ W GŁOWIE.

Dziś chciałbym poruszyć dość trudne zagadnienie, aczkolwiek będzie to rzeczywiście podcast omawiający jakieś zagadnienie i w tym przypadku no niech was oczy nie mylą, bo rzeczywiście w tytule jest wpisana ta postprawda.

Jestem bardzo zaciekawiony, czy wy drodzy państwo spotkaliście się już z tym pojęciem wcześniej.

Czy raczej jest to termin dla was jeszcze nieznajomy i mam tą niezwykle ogromną przyjemność przedstawić go wam jako pierwszy, choć spodziewam się, że nawet jeśli nie znaliście tego faktograficznego znaczenia postprawdy, to z pewnością możecie takim obyciem percepcyjnym w rzeczywistości

No, stwierdzić, że ten termin składa się z tego przedrostka post, no i oczywiście z prawdy, która jest nam czasem nawet znana zbyt dobrze.

Ten termin popularyzuje się niezwykle...

Szybko, choć no nie wiem jak sami zresztą to możecie określić, bo tak postrzegamy jakby początek tego słowa, tego zlepku dwóch wyrazów, gdzieś tam od 2016 roku.

Jeden z oksfordzkich akurat, nie wiem właściwie, dictionaries, to tłumaczenie na słownik, słownik oksfordzki chyba tak, to brzmi sensownie, to właśnie w 2016 roku padła post truth jako słowo roku.

Ja osobiście z tym hasłem spotykam się nader często w przypadku wielu podcastów.

Tu profesor Marcin Matczak, zresztą o politycznym WF-ie, także podcaście pana Witnickiego i pana Fiołka.

To jakby pojawia się nader często.

W ogóle w odniesieniu do polityki jest to fraza nad wyraz akuratna.

Tak naprawdę nawet nie musiała powstawać taka nazwa dla określania właśnie czegoś, co opisuje taki mechanizm, w którym my raczej zwalniamy z faktami, zwalniamy z pewnym obiektywizmem prawdy, a raczej napawamy, czy nawet karmimy się emocjami i naszymi osobistymi, subiektywnymi przekonaniami.

W ogóle media jako takie, w których no od początków prasy tak zwanej żółtej, Yellow Press, czy tam Penny Press, czyli tak zwana prasa za złotówkę, za grosz nawet, no bo to penny to jest odpowiednik naszego grosza powiedzmy.

Stąd oczywiście, no już wówczas wiedziano, że tableoidy, choć wówczas jeszcze się ich tak nie nazywało, czyli treści, krzykliwe treści, które no właśnie wywołują w nas jakiś, czy jakąś określoną reakcję emocjonalną, no spowoduje oczywiście wzrost zainteresowania, a co za tym rzecz jasna idzie, no wzrost sprzedaży.

W artykule The Nation Steve Tejsecz użył tego pojęcia pisząc o skaldalu tego niesłynnego Watergate i jednocześnie wojnie w Iraku.

My jako wolni ludzie dobrowolnie zdecydowaliśmy, że chcemy żyć w jakimś świecie postprawdy.

Wówczas był to jakiś świat postprawny.

Dziś jest to jedynie świat postprawny.

I w takim wolnym tłumaczeniu rzecz jasna, kiedy mówimy jeszcze o samym przedrostku POST, to stara się na samym początku wykładać to słowo, ten przedrostek jako zwykłe PO.

To znaczy po prawdzie przychodzi właśnie ten czas, w którym cechujemy się emocjami.

Postprawda należy do czasu, w którym ta określona koncepcja stała się nieważna lub nieistotna.

Kis, choć mam nadzieję, że to nazwisko przeczytałem poprawnie, sprawdzałem wymowę, nie znalazłem.

K-E-Y-E-S, który nawet napisał taką książkę, Era postprawdy.

Myślę, że w ogóle zerknięcie na ten problem postprawdy w kontekście jakiejś ery, która nadeszła.

Tutaj ustalanie tego popularnego credo, to znaczy przecież mamy do czynienia z manipulacją.

Która, no jakby nie było, może nas zabrać poza królestwo zwykłej dokładności do królestwa właśnie wspomnianej wcześniej narracji.

Do królestwa opowieści o prawdzie.

W kontrze, a raczej jako taki środek, który ma za zadanie równoważyć, podaje się czasem Williama Jamesa, który znowu cechował się takim pojęciem prawdy pragmatycznej.

James definiował prawdę jako jedynie wygodne w naszym sposobie myślenia, tak jak słuszne jest jedynie wygodne w naszym sposobie postępowania.

I ta koncepcja prawdy pragmatycznej, a więc użytecznościowej, użytkowej jest tak naprawdę blisko spokrewniona z postprawdą.

I niezwykle niebezpieczne jest, musimy sobie przyznać, życie w erze postprawdy, bo jeśli każdy... No ja bardzo często przywołuję taki brzydki cytat, który...

Dziś już twierdzę, że wymyśliłem ja, aczkolwiek na pewno jest on zlepkiem wielu świetnych osobistości poznanych no właśnie w erze mojego życia.

I nie mamy wątpliwości, że postprawda jest na pewno związana z tymi opisowanymi przeze mnie już mediami społecznościowymi.

Mówi się tu nawet o efekcie takiej iluzorycznej prawdy, to znaczy no pewna iluzja, czyli fałsz, kłamstwo, tak naprawdę postrzeganie tej prawdy, którą obserwujemy wiąże się z heurystyką dostępności, to znaczy im częściej widzimy jakąś informację, no tym bardziej jesteśmy w stanie stwierdzić, że jest to prawda, więc te postrzeganie jako prawdziwe ze względu na znajomość pewnej informacji.

I to jest też ciekawe, jak bardzo w tym bardzo szerokim dostępie do informacji w ogóle, znowu poprzez media społecznościowe zwłaszcza, no my mamy trochę problem teraz ze stwierdzeniem co jest dziś informacją, a co jest wiedzą, co jest kłamstwem, manipulacją, a może właśnie prawdą lub lekkim podkoloryzowaniem prawdy.

No oczywiście myślę, że tu warto jedynie wspomnieć o tych wszystkich komorach echa, bańkach filtrujących, w których my się jako użytkownicy tychże mediów społecznościowych znajdujemy.

Algorytmy również potęgują jakby...

Ten mechanizm dezinformacji i tworzenia pewnego świata post, bo tak jak wspomniałem na początku, nie mówi się ją jedynie o postprawdzie.

Dziś słyszałem nawet postwiedza.

No i tu właściwie jakiekolwiek naprawdę wzniosłe określenie byście nie wynaleźli, dodali przed nie ten przedrostek post, no to powstałoby coś absolutnie absurdalnego.

I na pewno tu nie powinniśmy

Postmodernizm.

I twierdzę Szanowni Państwo, że takim, no, tak naprawdę narzędziem, jakąś taką katedrą być może weryfikacji tak naprawdę prawdy, no i tu widzicie jakie tu dysonanse mogą was powodować te moje słowa, że tak naprawdę prawdy.

No prawda nie może być tak naprawdę prawdziwsza, bo prawda oznacza po prostu prawdę.

Uniwersytety, bo nie wiem czy to w końcu powiedziałem, jako bastion w ogóle metodologiczny, w ogóle badania, pewnego systematycznego

Testowania, hipotez.

Toteż na początku inauguracji roku 2025-2026 pisał pan profesor Ryszard Koziołek, rektor Uniwersytetu Śląskiego o właśnie takim dualnym charakterze uniwersytetu i akademii w ogóle.

To znaczy, że z jednej strony ma ona być tym bastionem, który sprzymierza wokół siebie tych, którzy nauce się oddają i zawierzają jej wszelkie dobra poprzez oczywiście naukę jako tą metodę sprawdzania wiedzy, faktów, informacji i równocześnie musi być ona

Takim narzędziem, które ma weryfikować podatność niektórych naprawdę czasem ironicznych, acz absurdalnych tez, które współistnieją na świecie razem z uniwersytetami.

No i to nie powiedziałem nic jakby nowego, z czym byśmy się nie mierzyli, bo z dezinformacją mierzymy się od zawsze.

Z mitami, z manipulacjami mierzymy się od zawsze, aczkolwiek no dziś taki proces rozprzestrzeniania się tych informacji, takiej właśnie prawdy niedoskonałej, ma zdecydowanie większe pole do popisu.

Ale aby trochę takiego nurtu pozytywnego zadać wam jeszcze w tej części podcastu, to już Hannah Arendt pisała w swoich publikacjach, że kłamstwa, nawet te najbardziej zuchwałe, są niestabilne, bo po prostu ostatecznie rzeczywistość je ujawnia.

Kłamca zostaje pokonany przez rzeczywistość, dla której nie ma substytutu.

Także w ogóle pewne twory, które dziś są niezwykle popularne.

Także idea płaskiej ziemi, ruchy antyszczepionkowe i naprawdę tu można wymieniać tego sporo.

Polemizujcie, drodzy Państwo, rzecz jasna.

Może być doskonałe i powinniśmy je zadawać, weryfikować i szukać.

Oczywiście, poprzez awangardę, elity, no właśnie, które dziś stoją na szczytach uniwersytetu, choć to w ogóle instytucja niezwykle przestarzała w tym sensie, że oczywiście wciąż aktualna i w tej tradycji zanurzona, to dalej, przynajmniej w tych strukturach, które są mi znane, współistnieją pewne schematy, które

No mimo wszystko potęgują te, szerzenie się, tych dezinformacji.

Na pewno można by było podjąć więcej prób, aczkolwiek czy to jest jedynie rola uniwersytetu jako takiego?

To żebyście pamiętali, że postprawda jakby nie oznacza śmierci prawdy.

To połączenie słów też mi się nie podoba.

On, jak gdyby, i to już dostrzegamy, ma realne konsekwencje dla naszego zdrowia publicznego, psychicznego, gospodarki, demokracji w ogóle.

Tu nie ma dobrego końca, drodzy Państwo, bo już leżamy ku końcowi i twierdzę jednak, że to pojęcie, ten problem etyczny, moralny, bo przecież on budzi w nas pewne poszanowanie.

Dzięki, że jesteście i słuchacie tego podcastu, że zapoznajecie się z takimi treściami.

Jeśli macie jakieś przykłady, czy elementarne inne zdanie od mojego, to proszę podzielcie się tym swoim odmiennym postprawdziwym zdaniem.

To rzecz jasna, no z tym należy właśnie polemizować.

Aczkolwiek ja tu przedstawiam ten punkt widzenia oparty oczywiście na tych publikacjach naukowych i popularnonaukowych.

Możecie nawet powiedzieć, że...

Wszystkiego dobrego i widzimy się, słyszymy się już za tydzień w sobotę o godzinie 19 na podcastie OLEJ W GŁOWIE.