Mentionsy
#10 Bartnictwo w Puszczy Białowieskiej (mgr. inż. Andrzej Keczyński)
Jak szukać śladów dawnego bartnictwa?
Co to świepot, leziwo i lejża?
Czym różni się miód z barci od miodu z ula?
Do czego można wykorzystać grzyb o fascynującej nazwie "gmatwek dębowy"?
Jakimi cwanymi metodami bartnik zachęcał pszczoły do osiedlenia się?
W wyjątkowej jubileuszowej (bo 10-tej!) rozmowie, zawędrujemy pod stare sosny bartne, które gdzieniegdzie można jeszcze znaleźć w Puszczy Białowieskiej. Patrząc na te w większości rozłożone, zbutwiałe pnie trudno dziś uwierzyć, że niegdyś były filarem ważnej części polskiej gospodarki - bartnictwa. O tej nieco dziś zapomnianej praktyce porozmawiamy z naszym gościem, mgrem inż. Andrzejem Keczyńskim, pracownikiem Białowieskiego Parku Narodowego. Poznamy techniki dziania barci, sprytne sposoby wykorzystywane przez bartników przy pracy na wysokościach, oraz o tym jak czas zaciera ślady tej fascynującej kultury wpisanej na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Zapraszamy!
W następnym odcinku (20 listopada) zaprosimy Państwa do wieczornego relaksu na brzegu śródleśnej, czerwcowej łąki, gdzie kszyki, lerki, ropuchy zielone i świerszcze grają swoje melancholijne i przejmujące piosenki. Tylko w takie bezwietrzne, ciepłe wieczory, można usłyszeć najcichsze głosy mieszkańców traw, turzyc i sitowi. Wierzymy, że nasze nagranie pozwoli Państwu choć na chwilę zapomnieć o listopadowym mroku za oknem.
Zapraszamy do kontaktu: [email protected]
Jak zwykle zachęcamy do obserwowania i subskrybowania!
Projekt Naukowe Radio Białowieża został dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.
#podcast #podcasting #podkast #RadioNaukowe #popularyzacja #popularyzacjanauki #przyroda #natura #naukowcy #Białowieża #PuszczaBiałowieska
Szukaj w treści odcinka
Opowiemy, jakie sprytne metody wykorzystywał bartnik przy pracy na dużych wysokościach, czym różni się miód z barci od miodu z ula oraz jak szukać śladów dawnego bartnictwa w Puszczy Białowieskiej.
Bartnictwo generalnie jest hodowlą pszczół w sztucznych dziuplach wykonanych przez człowieka, czyli w barciach.
Jakie są warunki panujące w takiej barci, to pewnie Irek mógłby
A czy ule i barcie zamieszkują te same gatunki pszczół?
Czyli w bartnictwie to było tak, że drążyło się barcie i czekało się na to, jak pszczoły przylecą, tak?
To się robi na wysokości i co ciekawe jest, nawet na tych barciach, które mamy w rezerwacie ścisłym, możemy obserwować taki proces obniżania się wysokości barci.
Najniższą barć, jaką znalazłem, a raczej taki zaczątek barci przygotowywany był na wysokości 3,5 metra.
Poza tym ten czynnik bezpieczeństwa barci też zaczynał grać
Z tym też związane są podatki, bo to nie jest tak, że on sobie wydział gdzieś jakąś barci, miał ją na boku, te wszystkie barcie były policzone w rejestrze u leśniczych zapisane i trzeba było te podatki płacić od każdej barci zajętej czy niezajętej.
Więc to sobie tak schodziły te barcie.
Więc ten kształt wnętrza barci jest zróżnicowany i uzależniony od grubości drzewa.
Dodatkowo, żeby zabezpieczyć barć przed zniszczeniem poprzez złamanie się drzewa, łamało się z reguły w barci, więc redukowano koronę drzewa gdzieś tak o 1 trzecią.
Najprostszym było wymazanie barci miodem.
Jak zacząłem tak na poważnie się zajmować tym bartnictwem, żeby już tak zacząć się dzielić tą wiedzą, żeby pisać o tym, więc szukałem w różnych źródłach, głównie etnograficznych, wszelkiej informacji o barciach i znalazłem taki zapis, że...
Natomiast coś, co było drzewem o nazwie Pinus sylvestris, a nie miało barci w sobie, to była zwykłą chwoją.
I dalej one... Znaczy drzewa są, natomiast noszą ślady barci, natomiast nie są to barcie, które są zajęte przez pszczoły, bo to są już rozpadające się drzewa, te wnętrza są wypróchniałe, często są połamane, często to są drzewa leżące już, gdzie na tych szczątkach możemy znaleźć jeszcze te ślady, ale tam jest zlokalizowanych 18 drzew noszących ślady barci.
Poza tym, Bartnik jak wypatrywał sobie sosnę do Barci, to zawsze tak zwraca uwagę, czy jest grzybek.
Tylko, że przystępując do Dzień Abarci, trzeba było jeszcze sprawdzić, czy to...
ten mursz nie jest zbyt mocno rozłożony, czyli kolor murszu, takim świdrołkiem, czyli takim świdrem nawiercał to drzewo i sprawdzał, jeżeli był żółty, pomarańczowy, ok, to było dobrze, jeżeli był brunatny, to odstępował w ogóle od cienia barci.
Więc to były te czynniki, ta trwałość drewna i stosunkowo łatwość wykonywania barci, a jednocześnie gwarancja tej trwałości, to wskazywało na sosnę.
Lipa w zasadzie nie nadaje się do tworzenia barci, bo te wszystkie grubsze lipy, a drzewo, żeby miało barć, to w miejscu barci to musi być tak co najmniej 70 centymetrów, czyli w podstawie wtedy te 5, 7, 10 metrów niżej to jest 90-120 centymetrów.
oporządzony jako Bart, czyli został wycięty ten otwór przez który, to co z reguły widzimy w Barcie, ten otwór przez który Bartnik zagląda do środka.
I wielokrotnie powiedziałeś już dzianiebarci.
Normalnie zapytałabym się, co to znaczy dzianiebarci, ale wiem, że to znaczy drążenie.
Mając barcie na wysokości 12 metrów, czy nawet, prawda, czy 10, gdzie były pszczoły, gdzie mogły wchodzić jakieś niedźwiedzie, no to...
No to wiemy, że żeby oni tam sobie dziali te barcie... Znaczy samo dzianie to pomost.
Jak się doszło do, weszły się na poziom barci, wówczas zawieszało się ławeczkę.
czy wcześniej dzianie barci.
Natomiast wykonanie barci to już była ekwilibrystyka, bo trzeba było zawiązać taką pętlę na drzewie i w tę pętlę, między pętlę a pień, wsadzić dwa drągi i potem je tak.
Karpiński pisze, że przygotowanie takiej barci to jest około 3 dni pracy.
Oprócz tej barci robionej do filmu, jestem odpowiedzialny za realizację takiego programu, który robiliśmy 12 lat temu, 13 lat temu.
To było w ramach akcji z Kujawskim Pomagamy Pszczołom, gdzie oni sfinansowali wykonanie trzech barci, które można do tej pory oglądać sobie przy Żółtym Szlaku.
Więc w swoim życiorysie mam trzy barcie.
Czyli te barcie możemy zobaczyć przy żółtym szlaku.
I moje kolejne pytanie, gdzie, na jakim szlaku możemy zobaczyć stare barcie?
To jest drzewo, które złamało się w barci.
Niestety te pozostałe sosny bartne, a ja już się tak doliczyłem do 140 drzew noszących ślady po barciach.
inną kulturą, ponieważ WWF Polska dawnymi czasy zaprosił do tworzenia barci baszkirów.
I to tutaj niestety są pewne, tak jak się w internet wpisze, bartnictwo i w ikonografię, no to wszystko jest tymi barciami baszkirskimi zabetonowane.
Czym różni się w smaku miód z Barci, a z Ula?
Natomiast w barcie niestety to wszystko jest tak troszeczkę pomieszane.
A w Polsce możemy, bo jakby po tym, jak to zostało wpisane w dziedzictwo kulturowe, mówiłeś też, że były wykute trzy barcie tutaj.
Ja oczywiście pochwyciłem tą książkę, przeczytałem ją wte, wewte, wte, wewte, prawie, że już na pamięć miałem i nagle taka refleksja, tej mojej Barci tam nie ma, bo tam jest spis 62 Barci, ale w tej lokalizacji nie ma żadnej.
Ostatnie odcinki
-
# Pożegnanie
17.09.2025 06:00
-
#20 Problemy polskiej nauki (dr hab. Michał Żmi...
03.09.2025 06:00
-
Odcinek specjalny - Studiowanko
27.08.2025 06:00
-
#17 Puszczanie Puszczy - Pierwiosnek
20.08.2025 06:00
-
#19 Kontrowersyjne kuny (dr Anna Wereszczuk)
06.08.2025 10:00
-
Odcinek specjalny - wycieczka z Dominiką 🐾
30.07.2025 08:00
-
#16 Puszczanie Puszczy - Rudzik
16.07.2025 07:14
-
#18 Sztuczna inteligencja licząca zwierzęta (dr...
02.07.2025 06:00
-
Odcinek specjalny - Wycieczka z Michałem
25.06.2025 06:00
-
#15 Śpiewak i żaby
18.06.2025 06:00