Mentionsy
Jastrzębniki w gminie Działoszyce
Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z XV wieku, ale znajdziemy tu również ślady kilku kultur prehistorycznych. Jej nazwa związana jest z hodowcami jastrzębi. Pisał o niej także nasz wybitny kronikarz Jan Długosz. To tu urodził się jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia Stanisław Trembecki.
Do Jastrzębnik w gminie Działoszyce zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.
Szukaj w treści odcinka
Dziś z MOC HISTORII wybierzemy się do miejscowości Jastrzębniki.
I właściwie tak na dobrą sprawę, kiedy krąży się w okolicy, no na przykład Sancygniowa, Opatkowic, Działoszyc, Dzierążni, Stradowa, to tak otaczamy nasze Jastrzębniki,
Dochodzimy więc już do tych czasów właśnie tej pustki osadniczej, jak niektórzy uważają, czyli IV-VI wiek naszej ery, kiedy nie znajdujemy tego, czego by się należało spodziewać na terytoriach tak interesujących osadniczej, jak na przykład Jastrzębniki.
I taki rodzaj wiosek, jak właśnie Jastrzębniki, to były wioski związane z tak zwanym prawem książęcym w okresie feudalnym, tak się to określało.
Chodzi tutaj o takie wspaniałe zagadnienie, o nim też czasami wspominamy, ponieważ my mamy w naszym kraju zachowanych do dzisiaj około 400 takich nazw, jak właśnie Jastrzębniki, czyli mówimy o osadach służebnych.
Bardzo często też to było dziedziczone, więc niewykluczone, jak mówimy o nazwisku, że w którymś momencie jakaś grupa mogła dojść do wniosku, że no właśnie, jak nas nazywać, a no może właśnie Jastrzębniki, Jastrząb albo Jastrzębski, no Skito pojawia się później oczywiście.
Trzeba mówić o Sancygniowie, a nie kiedy o Działoszycach, a potem znowu o Sancygniowie, ponieważ te nasze Jastrzębniki były z tymi właśnie wiodącymi tutaj miejscowościami związane.
I podstawą oczywiście był Sancygniów, ale nasze Jastrzębniki należały do wiosek związanych właśnie z tą centralną miejscowością.
Zastawił Mikołajowi z Mokrska za 24 grzywny groszy, 10 grzywien pół groszy, 11 grzywien szerokich groszy praskich oraz 15 florenów węgierskich, że zastawił za tę właśnie kwotę do pełnej spłaty nasze jastrzębniki.
I gdyby chciał te nasze jastrzębniki wykupić we florenach, to każdy floren ma zawierać 19 skojców.
Widzimy tylko przy opisie Działoszyc, bo to akurat jest tak, nawet niewydzielone są Jastrzębniki, tylko jest opis Działoszyc, co tam jest i tak dalej, i tak dalej, tak jak to często przytaczamy, i że dziedzicem jest Jan Czyżowski, herbu półkoza.
Więc no te, przynajmniej te nasze, oprócz tych jeszcze innych, które są wymienione, na przykład Chmielów, czy Podgaje, Bronowice, no to oczywiście nasze Jastrzębniki i te dzisiejsze Iżykowice odgrywają dla nas najważniejszą rolę.
I to świadczy o tym, że Jastrzębniki nigdy jakąś taką potężną miejscowością nie były.
Oczywiście są nasze Jastrzębniki.
Dobra dotyczące Działoszyc, w tym i nasze Jastrzębniki, Janowi Rozdrażewskiemu, Kasztelanowi.
Więc możemy sobie wyobrazić, że jednak Jastrzębniki na całe życie, on żył 73 lata, a potem już właściwie od lat 70.
I te Jastrzębniki jednak na pewno przez całe życie miał przed oczami, chociaż w twórczości nie udało mi się znaleźć, przewertowałem naprawdę bardzo dużo jego utworów, chociaż to jest skomplikowane, ponieważ on używał 14 różnych pseudonimów, kryptonimów, a nawet podszywał się pod żyjące współcześnie osoby.
I z matką własną, z rodziną się procesował, między innymi właśnie o te nasze Jastrzębniki, bo...
No więc te nasze Jastrzębniki niestety w końcu, już tak troszeczkę wyprzedźmy, on musiał sprzedać.
I inna rodzina, rodzina Dębowskich, przejęła nasze Jastrzębniki.
Z dworu Jastrzębniki.
Z dworu Jastrzębniki, czyli dwór jest tutaj wyraźnie określony.
Dla przykładu powiedzmy 1726 rok, de Jastrzębniki, czyli z Jastrzębnik, wrzesień.
Widzimy tylko przy opisie Działoszyc, bo to akurat jest tak, nawet niewydzielone są Jastrzębniki, tylko jest opis Działoszyc, co tam jest i tak dalej i tak dalej, tak jak to często przytaczamy, i że dziedzicem jest Jan Czyżowski, herbu półkoza.
Więc no te, przynajmniej te nasze, oprócz tych jeszcze innych, które są wymienione, na przykład Chmielów, czy Podgaje, Bronowice, to oczywiście nasze Jastrzębniki i te
Niektórzy płacili mniej, ale niektórzy płacili na przykład dwie grzywny, trzy grzywny i to świadczy o tym, że Jastrzębniki nigdy jakąś taką potężną miejscowością nie były.
Oczywiście są nasze Jastrzębniki.
Wdowa po Piotrze Wspinku, Kasztelanie Brzezińskim, sprzedała za 6 tysięcy florenów dobra dotyczące Działoszyc, w tym i nasze Jastrzębniki, Janowi Rozdrażewskiemu, Kasztelanowi.
Wiemy też, że on tutaj i gospodarował, w pobliskim Chmielowie też, ale w Jastrzębnikach, kiedy już był osobą decydującą o swoim życiu, też prowadził gospodarkę, więc możemy sobie wyobrazić, że jednak Jastrzębniki na całe życie.
XVIII wieku już żył właściwie w Warszawie, oczywiście za granicą przebywał i te Jastrzębniki jednak na pewno przez całe życie miał przed oczami.
Nawet się procesował z własną matką, bo ona później po śmierci ojca Stanisława Trembeckiego wyszła drugi raz za mąż i z matką własną, z rodziną się procesował, między innymi właśnie o te nasze Jastrzębniki, bo ojciec jego, czyli Jakub Trembecki, był właścicielem Jastrzębnik i to zapisał synowi, czyli Stanisławowi Trembeckiemu, oprócz tego, czym dysponowała matka.
No więc te nasze Jastrzębniki niestety w końcu, już tak troszeczkę wyprzedźmy, on musiał sprzedać za długi.
I inna rodzina, rodzina Dębowskich przejęła nasze Jastrzębniki, no i to już jest kolejna faza dotycząca dziejów naszej miejscowości.
Z dworu Jastrzębniki.
Z dworu Jastrzębniki.
Dla przykładu powiedzmy 1726 rok, de Jastrzębniki, czyli z Jastrzębnik, wrzesień.
Ostatnie odcinki
-
Czajęcice w gminie Waśniów
22.02.2026 15:27
-
Jastrzębniki w gminie Działoszyce
15.02.2026 11:10
-
Sprowa w gminie Słupia Cz. 2
08.02.2026 11:10
-
Sprowa w gminie Słupia Cz. 1
01.02.2026 11:10
-
Fanisławice w gminie Łopuszno
25.01.2026 11:10
-
Brus w gminie Jędrzejów
18.01.2026 11:05
-
Winnica w gminie Połaniec
11.01.2026 11:10
-
Śladami Trzech Króli w świętokrzyskich kościołach
06.01.2026 11:10
-
Stanisław Staszic cz. 2
04.01.2026 11:10
-
Stanisław Staszic cz. 1
02.01.2026 13:31