Mentionsy

MOC HISTORII
MOC HISTORII
15.02.2026 11:10

Jastrzębniki w gminie Działoszyce

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z XV wieku, ale znajdziemy tu również ślady kilku kultur prehistorycznych. Jej nazwa związana jest z hodowcami jastrzębi. Pisał o niej także nasz wybitny    kronikarz Jan Długosz. To tu urodził się jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia Stanisław Trembecki.

Do Jastrzębnik w gminie Działoszyce zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 25 wyników dla "Jastrzębnik"

Dziś z MOC HISTORII wybierzemy się do miejscowości Jastrzębniki.

Do tej nazwy jeszcze będę chciał nawiązać, ale zacznijmy może od położenia i od tych elementów pradziejowych, bo tutaj z takimi na terenie Jastrzębnik mamy do czynienia.

I właściwie tak na dobrą sprawę, kiedy krąży się w okolicy, no na przykład Sancygniowa, Opatkowic, Działoszyc, Dzierążni, Stradowa, to tak otaczamy nasze Jastrzębniki,

Śladów obecności naszych poprzedników to oczywiście jest zawsze ten odwieczny problem, o którym czasami wspominamy, czyli czy ci ludzie, którzy tutaj mieszkali, a zaraz powiemy o kilku kulturach, które związane są właśnie z Jastrzębnikami, czy to są nasi bezpośredni przodkowie, to znaczy czy w nas płynie ich krew, czy też to są całkiem obce kultury z nami, no właśnie tak genetycznie,

No i wspominaliśmy na początku, że mamy tutaj na terenie Jastrzębnik do czynienia z trzema osadami prehistorycznymi.

I potem mamy też, pronologicznie rzecz biorąc, inną osadę, czyli w innym miejscu na terenie Jastrzębnik znajdują się artefakty archeologiczne i to już są między innymi odłupki krzemienne,

Ktoś po jakimś czasie wybrał to samo miejsce w Jastrzębnikach do tego, żeby tu zamieszkać, bo to są dwie kolejne kultury.

Dochodzimy więc już do tych czasów właśnie tej pustki osadniczej, jak niektórzy uważają, czyli IV-VI wiek naszej ery, kiedy nie znajdujemy tego, czego by się należało spodziewać na terytoriach tak interesujących osadniczej, jak na przykład Jastrzębniki.

Czyli z kilkoma kulturami mieliśmy do czynienia w tym okresie prehistorycznym na terenie Jastrzębnik, no ale teraz przejdźmy do samej nazwy, która jest ci bardzo bliska, o czym wspomniałeś na początku.

Na to żadnych historycznych śladów nie ma, ponieważ też te wzmianki historyczne dotyczące Jastrzębnik

I taki rodzaj wiosek, jak właśnie Jastrzębniki, to były wioski związane z tak zwanym prawem książęcym w okresie feudalnym, tak się to określało.

Chodzi tutaj o takie wspaniałe zagadnienie, o nim też czasami wspominamy, ponieważ my mamy w naszym kraju zachowanych do dzisiaj około 400 takich nazw, jak właśnie Jastrzębniki, czyli mówimy o osadach służebnych.

I teraz, jeśli mówimy o Jastrzębnikach, no to wiadomo czym się oni mogli

Bardzo często też to było dziedziczone, więc niewykluczone, jak mówimy o nazwisku, że w którymś momencie jakaś grupa mogła dojść do wniosku, że no właśnie, jak nas nazywać, a no może właśnie Jastrzębniki, Jastrząb albo Jastrzębski, no Skito pojawia się później oczywiście.

Natomiast tak to wygląda, że możemy mówić o jastrzębnikach w kategorii zapisanych informacji, też tak ogólnie.

Natomiast w przypadku naszej, tej dzisiejszej, możemy powiedzieć tak, że przed rokiem 1430 mamy już informacje o Jastrzębnikach.

Trzeba mówić o Sancygniowie, a nie kiedy o Działoszycach, a potem znowu o Sancygniowie, ponieważ te nasze Jastrzębniki były z tymi właśnie wiodącymi tutaj miejscowościami związane.

I podstawą oczywiście był Sancygniów, ale nasze Jastrzębniki należały do wiosek związanych właśnie z tą centralną miejscowością.

A kiedy mówimy Sancygnioski, no to znowu, tak jak to niejednokrotnie mówimy, te nici sięgają bardzo daleko w naszym regionie i musimy to niestety wszystko jakoś tak starać się łączyć, ponieważ Sancygnioscy, oni się wywodzili z Mokrska, czyli tu jesteśmy znacznie bliżej Kielc i wiadomo, że ojcem naszego Piotra, który był właścicielem Jastrzębnik, przed swoją śmiercią oczywiście, przed 1430 rokiem,

Zastawił Mikołajowi z Mokrska za 24 grzywny groszy, 10 grzywien pół groszy, 11 grzywien szerokich groszy praskich oraz 15 florenów węgierskich, że zastawił za tę właśnie kwotę do pełnej spłaty nasze jastrzębniki.

I gdyby chciał te nasze jastrzębniki wykupić we florenach, to każdy floren ma zawierać 19 skojców.

Mamy Tomasza piszącego się z Sancygniowa, właściciela Jastrzębnik i mamy Mikołaja z Mokrska, no bo stąd przecież ta rodzina się wywodziła, więc tutaj nic nas nie dziwi.

No i ten spór dotyczył tego, że nasz Tomasz Sancygniowa, właściciel Jastrzębnik,

No więc rzeczywiście ta misja, to poselstwo skończyło się dla naszego Tomasza, właściciela Jastrzębnik, sukcesem.

Niestety, pisząc o parafii Działoszyce, dosłownie wspomniał tylko jednym zdaniem o naszych Jastrzębnikach.

Ostatnie odcinki