Mentionsy

Dziś z MOC HISTORII wybierzemy się do miejscowości Jastrzębniki.

Do tej nazwy jeszcze będę chciał nawiązać, ale zacznijmy może od położenia i od tych elementów pradziejowych, bo tutaj z takimi na terenie Jastrzębnik mamy do czynienia.

I właściwie tak na dobrą sprawę, kiedy krąży się w okolicy, no na przykład Sancygniowa, Opatkowic, Działoszyc, Dzierążni, Stradowa, to tak otaczamy nasze Jastrzębniki,

Śladów obecności naszych poprzedników to oczywiście jest zawsze ten odwieczny problem, o którym czasami wspominamy, czyli czy ci ludzie, którzy tutaj mieszkali, a zaraz powiemy o kilku kulturach, które związane są właśnie z Jastrzębnikami, czy to są nasi bezpośredni przodkowie, to znaczy czy w nas płynie ich krew, czy też to są całkiem obce kultury z nami, no właśnie tak genetycznie,

No i wspominaliśmy na początku, że mamy tutaj na terenie Jastrzębnik do czynienia z trzema osadami prehistorycznymi.

I potem mamy też, pronologicznie rzecz biorąc, inną osadę, czyli w innym miejscu na terenie Jastrzębnik znajdują się artefakty archeologiczne i to już są między innymi odłupki krzemienne,

Ktoś po jakimś czasie wybrał to samo miejsce w Jastrzębnikach do tego, żeby tu zamieszkać, bo to są dwie kolejne kultury.

Dochodzimy więc już do tych czasów właśnie tej pustki osadniczej, jak niektórzy uważają, czyli IV-VI wiek naszej ery, kiedy nie znajdujemy tego, czego by się należało spodziewać na terytoriach tak interesujących osadniczej, jak na przykład Jastrzębniki.

Czyli z kilkoma kulturami mieliśmy do czynienia w tym okresie prehistorycznym na terenie Jastrzębnik, no ale teraz przejdźmy do samej nazwy, która jest ci bardzo bliska, o czym wspomniałeś na początku.

Na to żadnych historycznych śladów nie ma, ponieważ też te wzmianki historyczne dotyczące Jastrzębnik

I taki rodzaj wiosek, jak właśnie Jastrzębniki, to były wioski związane z tak zwanym prawem książęcym w okresie feudalnym, tak się to określało.

Chodzi tutaj o takie wspaniałe zagadnienie, o nim też czasami wspominamy, ponieważ my mamy w naszym kraju zachowanych do dzisiaj około 400 takich nazw, jak właśnie Jastrzębniki, czyli mówimy o osadach służebnych.

I teraz, jeśli mówimy o Jastrzębnikach, no to wiadomo czym się oni mogli

Bardzo często też to było dziedziczone, więc niewykluczone, jak mówimy o nazwisku, że w którymś momencie jakaś grupa mogła dojść do wniosku, że no właśnie, jak nas nazywać, a no może właśnie Jastrzębniki, Jastrząb albo Jastrzębski, no Skito pojawia się później oczywiście.

Natomiast tak to wygląda, że możemy mówić o jastrzębnikach w kategorii zapisanych informacji, też tak ogólnie.

Natomiast w przypadku naszej, tej dzisiejszej, możemy powiedzieć tak, że przed rokiem 1430 mamy już informacje o Jastrzębnikach.

Trzeba mówić o Sancygniowie, a nie kiedy o Działoszycach, a potem znowu o Sancygniowie, ponieważ te nasze Jastrzębniki były z tymi właśnie wiodącymi tutaj miejscowościami związane.

I podstawą oczywiście był Sancygniów, ale nasze Jastrzębniki należały do wiosek związanych właśnie z tą centralną miejscowością.

A kiedy mówimy Sancygnioski, no to znowu, tak jak to niejednokrotnie mówimy, te nici sięgają bardzo daleko w naszym regionie i musimy to niestety wszystko jakoś tak starać się łączyć, ponieważ Sancygnioscy, oni się wywodzili z Mokrska, czyli tu jesteśmy znacznie bliżej Kielc i wiadomo, że ojcem naszego Piotra, który był właścicielem Jastrzębnik, przed swoją śmiercią oczywiście, przed 1430 rokiem,

Zastawił Mikołajowi z Mokrska za 24 grzywny groszy, 10 grzywien pół groszy, 11 grzywien szerokich groszy praskich oraz 15 florenów węgierskich, że zastawił za tę właśnie kwotę do pełnej spłaty nasze jastrzębniki.

I gdyby chciał te nasze jastrzębniki wykupić we florenach, to każdy floren ma zawierać 19 skojców.

Mamy Tomasza piszącego się z Sancygniowa, właściciela Jastrzębnik i mamy Mikołaja z Mokrska, no bo stąd przecież ta rodzina się wywodziła, więc tutaj nic nas nie dziwi.

No i ten spór dotyczył tego, że nasz Tomasz Sancygniowa, właściciel Jastrzębnik,

No więc rzeczywiście ta misja, to poselstwo skończyło się dla naszego Tomasza, właściciela Jastrzębnik, sukcesem.

Niestety, pisząc o parafii Działoszyce, dosłownie wspomniał tylko jednym zdaniem o naszych Jastrzębnikach.

Może była jakaś inna przynależność parafialna, no ale w dziele Długosza nie widzimy Jastrzębnik w innym miejscu.

Widzimy tylko przy opisie Działoszyc, bo to akurat jest tak, nawet niewydzielone są Jastrzębniki, tylko jest opis Działoszyc, co tam jest i tak dalej, i tak dalej, tak jak to często przytaczamy, i że dziedzicem jest Jan Czyżowski, herbu półkoza.

Posiada również jeden łan podzielony na trzy pola we wsi Jastrzębnikach.

Więc no te, przynajmniej te nasze, oprócz tych jeszcze innych, które są wymienione, na przykład Chmielów, czy Podgaje, Bronowice, no to oczywiście nasze Jastrzębniki i te dzisiejsze Iżykowice odgrywają dla nas najważniejszą rolę.

Gdy mówimy o drugiej żonie Jana Czyżowskiego, właściciela Jastrzębnik, to była nią Barbara Zesprowy.

Zapowiadaliśmy, że oprócz Czyżowskich w kolejnych latach właścicielami naszych Jastrzębnik byli także Ostrorogowie, o których jeszcze nie wspominaliśmy.

I to świadczy o tym, że Jastrzębniki nigdy jakąś taką potężną miejscowością nie były.

Oczywiście są nasze Jastrzębniki.

Świadczy więc to o tym, że król wysłał naszego Stanisława, właściciela Jastrzębnik, a ten brat jego widocznie tutaj jakieś porobił szkody, no i tych 150 grzewień, czyli dużą kwotę, musiał zapłacić.

Dobra dotyczące Działoszyc, w tym i nasze Jastrzębniki, Janowi Rozdrażewskiemu, Kasztelanowi.

Bardzo interesująca rodzina związana z naszymi Jastrzębnikami, ponieważ w historycznym opisie kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Pińczowskim, Skalbierskim i Wiślickim

Ale na pewno się urodził w Jastrzębnikach, to nie ulega wątpliwości.

W pobliskim Chmielowie też, ale w Jastrzębnikach, kiedy już był osobą decydującą o swoim życiu, też prowadził gospodarkę.

Więc możemy sobie wyobrazić, że jednak Jastrzębniki na całe życie, on żył 73 lata, a potem już właściwie od lat 70.

I te Jastrzębniki jednak na pewno przez całe życie miał przed oczami, chociaż w twórczości nie udało mi się znaleźć, przewertowałem naprawdę bardzo dużo jego utworów, chociaż to jest skomplikowane, ponieważ on używał 14 różnych pseudonimów, kryptonimów, a nawet podszywał się pod żyjące współcześnie osoby.

No bo między innymi chodził, najpierw odbywał takie wykształcenie domowe, czyli wiadomo, że w dworze, bo był dwór, takie są zapiski w aktach metrykalnych, był dwór w Jastrzębnikach, później określany właśnie jako folwark, więc tu było najpierw to domowe wykształcenie, później chodził do szkół w Nowym Korczynie, a następnie oczywiście w Kolegium Nowodworskim w Krakowie, potem był za granicą i niestety tam za granicą trochę

I z matką własną, z rodziną się procesował, między innymi właśnie o te nasze Jastrzębniki, bo...

Ojciec jego, czyli Jakub Trembecki, był właścicielem Jastrzębnik i to zapisał synowi, czyli Stanisławowi Trembeckiemu, oprócz tego czym dysponowała matka.

No więc te nasze Jastrzębniki niestety w końcu, już tak troszeczkę wyprzedźmy, on musiał sprzedać.

I inna rodzina, rodzina Dębowskich, przejęła nasze Jastrzębniki.

Z dworu Jastrzębniki.

Z dworu Jastrzębniki, czyli dwór jest tutaj wyraźnie określony.

Dla przykładu powiedzmy 1726 rok, de Jastrzębniki, czyli z Jastrzębnik, wrzesień.

Rodzicami chrzestnymi byli Wawrzyniec Biesacki, mieszczanin działoszycki i Justyna Gajowska z Jastrzębnik.

Tak więc, no to są te kwestie dotyczące takiej genealogii, tych bezpośrednich powiązań z Jastrzębnikami, ale Stanisław Trembecki to też wspaniały poeta, więc no nie możemy sobie pozwolić na to, że tak pominiemy jego twórczość i nie zacytujemy i nie przytoczymy choćby fragmentów jakichś jego utworów.

Kończymy zatem bajką z morałem naszą wizytę w Jastrzębnikach.

Niestety, pisząc o parafii Działoszyce, dosłownie wspomniał tylko jednym zdaniem o naszych Jastrzębnikach.

Może była jakaś inna przynależność parafialna, ale w dziele Długosza nie widzimy Jastrzębnik w innym miejscu.

Widzimy tylko przy opisie Działoszyc, bo to akurat jest tak, nawet niewydzielone są Jastrzębniki, tylko jest opis Działoszyc, co tam jest i tak dalej i tak dalej, tak jak to często przytaczamy, i że dziedzicem jest Jan Czyżowski, herbu półkoza.

I przy okazji, już sam pod koniec, kiedy wymieniane są różne miejscowości właśnie dające dziesięciny, dające różne powinności na rzecz kościoła w Działoszycach, Długosz tak zapisał, posiada również jeden łan podzielony na trzy pola we wsi Jastrzębnikach, zwany Poświętne.

Więc no te, przynajmniej te nasze, oprócz tych jeszcze innych, które są wymienione, na przykład Chmielów, czy Podgaje, Bronowice, to oczywiście nasze Jastrzębniki i te

Gdy mówimy o drugiej żonie Jana Czyżowskiego, właściciela Jastrzębnik, to była nią Barbara Odrowąż ze Sprowy, pisząca się, ponieważ ona była córką tego Piotra Odrowąża ze Sprowy i Zagórza, o którym wspominaliśmy, że on zginął w Mołdawii podczas walki.

Zapowiadaliśmy, że oprócz Czyżowskich w kolejnych latach właścicielami naszych Jastrzębnik byli także Ostrorogowie, o których jeszcze nie wspominaliśmy.

Niektórzy płacili mniej, ale niektórzy płacili na przykład dwie grzywny, trzy grzywny i to świadczy o tym, że Jastrzębniki nigdy jakąś taką potężną miejscowością nie były.

Oczywiście są nasze Jastrzębniki.

Świadczy więc to o tym, że król wysłał naszego Stanisława, właściciela Jastrzębnik, a ten brat jego widocznie tutaj jakieś porobił szkody, no i tych 150 grzewień, czyli dużą kwotę, musiał zapłacić.

Wdowa po Piotrze Wspinku, Kasztelanie Brzezińskim, sprzedała za 6 tysięcy florenów dobra dotyczące Działoszyc, w tym i nasze Jastrzębniki, Janowi Rozdrażewskiemu, Kasztelanowi.

Ona przyznała też własność dziedziczną swych cząstkowych dóbr, w tym właśnie naszych Jastrzębnik.

I tak jest na przykład w przypadku roku 1761, kiedy pojawia się bardzo interesująca rodzina związana z naszymi Jastrzębnikami, ponieważ w historycznym opisie kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Pińczowskim, Skalbierskim i Wiślickim

Ale na pewno się urodził w Jastrzębnikach, to nie ulega wątpliwości.

Wiemy też, że on tutaj i gospodarował, w pobliskim Chmielowie też, ale w Jastrzębnikach, kiedy już był osobą decydującą o swoim życiu, też prowadził gospodarkę, więc możemy sobie wyobrazić, że jednak Jastrzębniki na całe życie.

XVIII wieku już żył właściwie w Warszawie, oczywiście za granicą przebywał i te Jastrzębniki jednak na pewno przez całe życie miał przed oczami.

No bo między innymi najpierw odbywał takie wykształcenie domowe, czyli wiadomo, że w dworze, bo był dwór, takie są zapiski w aktach metrykalnych, był dwór w Jastrzębnikach, później określany właśnie jako folwark, więc tu było najpierw to domowe wykształcenie, później chodził do szkół w Nowym Korczynie.

Nawet się procesował z własną matką, bo ona później po śmierci ojca Stanisława Trembeckiego wyszła drugi raz za mąż i z matką własną, z rodziną się procesował, między innymi właśnie o te nasze Jastrzębniki, bo ojciec jego, czyli Jakub Trembecki, był właścicielem Jastrzębnik i to zapisał synowi, czyli Stanisławowi Trembeckiemu, oprócz tego, czym dysponowała matka.

No więc te nasze Jastrzębniki niestety w końcu, już tak troszeczkę wyprzedźmy, on musiał sprzedać za długi.

I inna rodzina, rodzina Dębowskich przejęła nasze Jastrzębniki, no i to już jest kolejna faza dotycząca dziejów naszej miejscowości.

Z dworu Jastrzębniki.

Z dworu Jastrzębniki.

Dla przykładu powiedzmy 1726 rok, de Jastrzębniki, czyli z Jastrzębnik, wrzesień.

Rodzicami chrzestnymi byli Wawrzyniec Biesacki, mieszczanin działoszycki i Justyna Gajowska z Jastrzębnik.

Tak więc to są te kwestie dotyczące takiej genealogii, tych bezpośrednich powiązań z Jastrzębnikami, ale Stanisław Trembecki to też wspaniały poeta, więc nie możemy sobie pozwolić na to, że tak pominiemy jego twórczość i nie przytoczymy choćby fragmentów jakichś jego utworów.

Kończymy zatem bajką z morałem naszą wizytę w Jastrzębnikach.