Mentionsy

Linia Wschodu w Radiu Kampus
Linia Wschodu w Radiu Kampus
23.02.2026 23:55

Koniec tandemu w Kirgistanie. Co dalej po czystce na szczytach władzy?

Koniec tandemu w Kirgistanie. Co dalej po czystce na szczytach władzy?

Rządzący Kirgistanem od 2020 roku duet prezydenta Dżaparowa i szefa służb bezpieczeństwa Taszijewa rozpadł się w ciągu kilku dni. Taszijew został odwołany, gdy leżał w szpitalu w Monachium; chwilę później rozpoczęła się szeroko zakrojona czystka wśród jego stronników. Dlaczego Dżaparow zdecydował się pozbyć swojego dotychczasowego partnera? Czy Kirgizi, znani z rewolucyjnych tradycji, wyjdą na ulice? I co rozpad tandemu oznacza dla kraju, który i tak zmierzał w stronę autorytaryzmu? O to Maks Walewski pyta Darię Zielińską z Ośrodka Studiów Wschodnich.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 42 wyników dla "Tashiyev"

Oraz jego byłego już partnera Kamczymbeka Tashiyeva.

Decyzja o zwolnieniu Tashiyeva co prawda padła dopiero 10 lutego, ale dzień wcześniej do prezydenta wpłynęła petycja o przyspieszenie wyborów prezydenckich i najprawdopodobniej te wydarzenia są ze sobą blisko powiązane.

I były to osoby związane raczej z środowiskiem Japarowa, Tashiyeva, czy może jeszcze jakimś innym?

Jak się potem okazało, były to osoby związane przede wszystkim ze środowiskiem Tashiyeva.

Sygnatariuszami petycji byli przede wszystkim ludzie powiązani z Tashiyevem pochodzący z południa kraju.

Pierwotnie Japarov odniósł się do petycji dość łagodnie, zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego o odniesienie się do treści tej petycji, ale w późniejszych dniach okazało się, że sygnatariusze byli aresztowani, przesłuchiwani i wydaje się, że był to ruch raczej ze strony stronników Tashiyeva, którzy chcieli przyspieszyć wybory i przepchnąć swojego kandydata, chociaż tego oczywiście nie wiemy.

No i dzień później, 10 lutego, z zaskoczenia padła decyzja o usunięciu Kamczubeka Tashiyeva.

W taki dość przykry sposób, myślę, dla Tashiyeva to się rozegrało, bo wydarzyło się to w momencie, kiedy on przebywał w Monachium na leczeniu serca, prawdopodobnie wymiana stęty, więc wydaje się, że usłyszał o swoim zwolnieniu dosłownie z łóżka szpitalnego i później w oświadczeniu też powiedział, że było to dla niego całkowitym zaskoczeniem.

Ale nigdy nie były to rzeczy bardzo poważne, więc decyzja rzeczywiście była dużym zaskoczeniem, zarówno dla Tashiyeva, jak i dla obserwatorów krajowych i zagranicznych.

To znaczy razem z Tashiyevem zwolniono trzech jego zastępców w tym samym dekrecie.

Ale wkrótce potem ustąpił rzecznik parlamentu, pochodzący z południa kraju, powiązany z Tashiyevem.

Usunięto trzech ministrów, między innymi ministra transportu, ministra spraw nadzwyczajnych, również ze stronnictwa Tashiyeva, również pochodzących z południa.

Japarov bardzo szybko pozbywa się wszystkich stronników Tashiyeva ze wszystkich możliwych instytucji.

Kamczybek Tashiyev nie jest już szefem kirgijskiego aparatu siłowego.

Więc ta reakcja była dość łagodna, to znaczy przed jego oświadczeniem były takie podejrzenia, czy Tashiyev się nie postanowi jednak zbuntować, spróbować zmobilizować swoich stronników w kraju, żeby się sprzeciwili tej decyzji.

Zanim Tashiyev zdążył wrócić do kraju, usunięto zdecydowaną większość jego liczących się stronników, więc Tashiyev tak naprawdę nie miał kim zagrać, jeżeli chciałby w jakiś sposób wywołać niepokoje w kraju, bądź też sprzeciwić się na drodze protestów.

Były takie obawy w Kirgistanie z całą pewnością, to znaczy z całą pewnością Japarov obawiał się, że coś takiego się wydarzy, ponieważ w nocy po zwolnieniu Kamczybeka Tashiyeva do Bishkeku ściągnięto służby i policję z całego kraju, tak na wszelki wypadek.

Tashiyev

Japarow przekazał, że przekazał Tashiyevowi przyjacielu, odpocznij, nadal pozostajemy bliskimi przyjaciółmi, ale jednocześnie w oświadczeniu opublikowanym zaraz potem podkreślił, że nie zamierza pozwolić Tashiyevowi obejmować żadnych nowych funkcji państwowych.

Zatrzymajmy się na chwilę przy tych kartach, które ma Japarov, które ma albo miał Tashiyev.

On oczywiście w tamtym czasie nie mógł przeprowadzić żadnej kampanii, wypromować się jako kandydata, więc autorem jego prezydenckiego sukcesu faktycznie był Kamczybek Tashiyev, który przebywał na wolności.

Zdaje się, że Tashiyev w czasie rewolucji uwolnił właśnie Japarowa z więzienia.

Japarow został prezydentem, Kamczybek Tashiyev został jego prawą ręką, czyli szefem Państwowego Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego.

Natomiast w trakcie kadencji Kamczybeka Tashiyeva jej kompetencje zostały bardzo rozszerzone.

Również Tashiyev był zaangażowany w rozwiązywanie sporów granicznych, chociaż tutaj myślę, że warto było podkreślić, że jego rola

Współpraca była raczej taka, że utrudniał niż ułatwiał rozwiązanie sporów granicznych z sąsiadami, ale wpływy zarówno samego Tashiyeva, jak i całego komitetu bardzo urosły w ostatnich latach.

W efekcie było tak, że Japarov zajmował się polityką międzynarodową, reprezentowaniem państwa na zewnątrz, a Tashiyev miał taki sam bądź nawet większy niż prezydent wpływ na politykę wewnętrzną.

Do tego stopnia, że w ostatnich miesiącach mogliśmy obserwować Tashiyeva, a nie Japarowa, jeżdżącego po kraju, otwierającego nowe drogi, otwierającego szkoły w jakichś wsiach.

Japarowa i Tashiyeva.

I rzeczywiście w ostatnich wyborach, które się odbyły 30 listopada 2025 roku, jeżeli przyjrzymy się konkretnym nazwiskom osób wybranych do parlamentu, to większość z nich to są osoby powiązane osobowo z Tashiyevem.

Ale powiązania personalne były Tashiyevem i Japarowem.

I Tashiyev i Japarov jako duet byli tutaj swego rodzaju fenomenem.

Dlatego, że Japarov pochodzi z północy, z Piszkaku, Tashiyev pochodzi z wioski na południu.

Z drugiej strony politycznie korzysta także na tym Kamczybek Tashiyev, bo to on jest twarzą, jak mówiłaś, tych nowych, otwieranych dróg czy innych projektów infrastrukturalnych.

Więc ja niestety myślę, że takiej żywej reakcji nie będzie, chociaż rzeczywiście jest jakiś rodzaj, nie wśród wszystkich, ale wśród części kyrgyzów, niezadowolenia ze zwolnienia Tashiyeva.

Tashiyev wywoływał trochę negatywnych skojarzeń, przede wszystkim z brutalnymi metodami stosowanymi wobec zarówno przeciwników politycznych, jak i losowych urzędników.

Ale z drugiej strony pojawiają się też takie głosy, że Tashiyev był takim czynnikiem stabilizującym, że on bał o interes narodowy, że on nie chciał Kyrgyzstanu sprzedawać większym partnerom.

Bo jest taka opinia, że Tashiyev jest bardziej nacjonalistyczny zdecydowanie i zdecydowanie bardziej niechętny ku takiej wasalizacji względem np.

Więc no Kyrgyzom o takiej orientacji bardziej patriotycznej, nacjonalistycznej, usunięcie Tashiyeva też się nie podoba.

To znaczy uzasadnienie było takie, że rządy Japarowa i Tashiyeva są bardzo stabilne i nie ma powodu, żeby czekać na przedłużenie kadencji aktualnego prezydenta.

Więc moglibyśmy to interpretować tak, że sytuacja w kraju jest stabilna, dzięki Kamczybekowi Tashiyevowi, więc nie ma co czekać z wyborami, tak żeby mógł kandydować.

Jak jest szansa, że ten list otwarty był swego rodzaju prowokacją ze strony środowisk Sadyra Japarowa, wymierzoną właśnie w strunniku w Tashiyev?