Mentionsy
Rzymskie instrukcje miłości
Czy starożytny Rzym to czas miłosnej swobody, a chrześcijaństwo – rygorystycznej moralności? Skąd w średniowieczu pomysły na małżeńską wstrzemięźliwość, a skąd lekarskie recepty na kochanie? I co w tej historii znaczy wygnany z Rzymu Owidiusz? O światach antycznej i średniowiecznej miłości Bartoszowi Pergołowi opowiada prof. Paweł Stępień, literaturoznawca z Wydziału Artes Liberales UW.
Szukaj w treści odcinka
Co to znaczy nadmierną swobodę w przypadku Ovidiusza?
W czasie kiedy tworzy Ovidiusz mamy kwitnący złoty wiek kultury rzymskiej i ten kwitnący wiek za czasów cesarza Oktawiana Augusta jest jednocześnie czasem, którego złożoność w wymiarze moralno-obyczajowym
I że już no tam powiedzmy dziewięć, dziesięć lat później Ovidiusz kończy życie na wygnaniu, mimo że oczywiście całym sercem związany był z Rzymem.
Stąd wspaniałe pole do domysłów, by zasugerować, że Ovidiusz ze względu na...
Promowanie swojej wiedzy o tym, jak nieobyczajnie zdobywać serca, nie bacząc na przykład na święte związki małżeńskie i w ogóle wszelkie reguły pobożnego życia i wszelkie reguły rzymskiej cnoty, że właśnie Ovidiusz mógł zostać ukarany za choćby napisanie Ars Amatoria, zwanej niekiedy Ars Amandi, czyli słynnej
Co zostaje z Ovidiusza jeszcze w Rzymie?
To znaczy po tym wygnaniu, ósmy rok naszej ery, Ovidiusz trwa, jak rozumiem, w kulturze rzymskiej.
No to prawda, ale oczywiście musimy pamiętać o tym, że Ovidiusz to wielki poeta, a świat jego twórczości to rozległy mikrokosmos ówczesnych wyobrażeń na temat rzeczywistości.
Po pierwsze pamiętajmy, że istnieją takie hipotezy, że Ovidiusz tworzy swoje słynne metamorfozy jako
Tak czy inaczej trzeba sobie uzmysłowić, że Ovidiusz oczywiście jest poetą, którego twórczość tylko w pewnym wymiarze skupia się na miłości i w pewnym wymiarze skupia się na miłości frywolnej.
Natomiast oczywiście tam, gdzie szukamy Ovidiusza jako twórcę dzieł miłosnych, tam oczywiście znajdziemy jego Amores, czyli jego wspaniałe elegie miłosne.
Natomiast jak w to wpisuje się no taki właśnie Ovidiusz i jego sztuka kochania, jak pan mówił, podręcznik polowania wręcz, tak metaforycznie pisał.
Natomiast co ważne, jest jasne oczywiście, że Ovidiusz będzie występował jako niesforny i wodzący na pokuszenie poeta, który jednak godzi w tę surową moralność i trzeba koniecznie pamiętać, że Ovidiusz jest swoistym i szczególnym patronem tego niezwykłego zjawiska kultury chrześcijańskiej czasów średniowiecza, którym jest miłość dworna.
Ovidiusz jest w sposób naturalny patronem tych rozważań, bo oczywiście bądźmy świadomi, że kultura chrześcijańska, która
Są proponowane w odniesieniu do pewnych sugestii lub wprost instrukcji Ovidiusza, zwłaszcza ze sztuki kochania.
Przy czym trzeba pamiętać tutaj, że surowa ocena Ovidiusza jako tego, który patronuje miłości dwornej, postrzeganej jako swoista zaleta, ale w obrębie kultury rycerskiej, czyli kultury chrystianizowanej, ale nie do końca schrystianizowanej, czyli kultury z ducha pogańskiej, kultury osobliwej.
Że ten patronat przypłaci Ovidiusz na kartach słynnej księgi o mieście pań napisanej przez Christine de Pizan w początkach XV stulecia przedziwnym motywem, jakby powiedzieć kary, którą odnosi za swoje swawole i zachętę do tych swawoli.
Mianowicie Christine de Pizan szerzy taką oczywiście niesprawdzoną i niepotwierdzoną przez innych ówczesnych pisarzy plotkę, że Ovidiusz za swoje niegodziwości został ukarany.
Oczywiście i tworzą swoje parafrazy, elegii miłosnych Ovidiusza albo odwołują się wprost do rozmaitych jego dzieł, takich właśnie jak wspomniane Heroidy czy Ars Amandi.
Wtedy już Ovidiusz traci tę swoją, jakby to powiedzieć, wymagającą surowości i kary pozycję wichrzyciela czy demoralizatora.
W wieku XII, a potem w wiekach XIII, XIV, jak i oczywiście humaniści, którzy we Włoszech od wieku XV z wielką wnikliwością starają się traktować Ovidiusza jako mistrza, z którym będą współzawodniczyć w tym kształtowaniu subtelnego języka liryki miłosnej.
I w ten sposób Ovidiusz, jeszcze za życia wygnany, trwa.
Ostatnie odcinki
-
Nastolatki w sieci. Czy rodzice ogarniają zagro...
23.02.2026 14:03
-
Węch - zmysł pamięci czy zmysł emocji?
19.02.2026 23:02
-
Najbardziej uroczy dyplomaci świata? Panda i wi...
18.02.2026 10:25
-
Drapieżna ryba spod Tomaszowa. Ślad sprzed 148 ...
16.02.2026 15:14
-
Fake news kontra pokolenie Z
13.02.2026 12:00
-
Kodeksy, komiksy, hieroglify? Polska badaczka o...
11.02.2026 08:00
-
Naukąt SGH: Od przeludnienia do pustych kołysek...
10.02.2026 12:45
-
Zanieczyszczenie powietrza. Czemu w Polsce jest...
09.02.2026 08:00
-
Ziemia do człowieka: zrównoważony rozwój okiem ...
06.02.2026 14:46
-
Ziemia do człowieka: jak wyżywić ludzkość i nie...
05.02.2026 18:00