Mentionsy

Opowiedzmy sobie teraz trochę o powiązaniach w rozumieniu cen transferowych.

Czy moja spółka z inną spółką jest powiązana i powoduje to potencjalnie obowiązek przygotowywania dokumentacji cen transferowych?

No więc tak jak już powiedziałam, teraz aktualnie porozmawiamy sobie trochę o tym,

Dzień dobry Państwu, cześć Dominiko.

Tak jak już powiedziałam, Paweł, czy możesz, tak powiedziałabym nawet wstępnie, trochę zarysować nam co to są podmioty powiązane i jak mamy je weryfikować, na co zwracać uwagę.

Tak, przedsiębiorcy często działają w zorganizowanych strukturach, mają kilka spółek.

Mamy też relacje rodzinne, powiązania osobowe.

I tego typu sytuacje, tego typu relacje pomiędzy podmiotami powodują, że trzeba spełnić dodatkowe wymogi związane z podatkami.

No i mamy grupę określone ustawowo, co to znaczy podmiot powiązany, jakie relacje są właśnie brane pod uwagę, aby zakreślić, które podmioty te regulacje, te przepisy muszą stosować.

No właśnie i trochę o tych powiązaniach, bo taką typową sytuacją, z którą przedsiębiorcy generalnie nie mają problemu jest sytuacja, kiedy mamy wspólnika, przedsiębiorcę, który na przykład jest wspólnikiem w dwóch spółkach, no i one między sobą dokonują takich transakcji.

To chyba jest najbardziej taka typowa sytuacja związana z podmiotami powiązanymi.

Ale czy są jeszcze jakieś takie na razie proste, typowe przykłady, które moglibyśmy zobrazować i żeby każdy z naszych słuchaczy gdzieś tam odnalazł się w tych strukturach?

Tak, to co Dominikom wspomniałaś to jest tak zwane powiązanie poziome, to znaczy, że wspólnik, który jest na górze nad dwoma spółkami, generuje powiązanie pomiędzy tymi spółkami i one w tym momencie, pomimo że żadna z nich nie ma w sobie udziałów, to jednak ze względu na wspólnego wspólnika mamy powiązanie.

I na bazie takich powiązań poziomych i pionowych możemy tutaj szukać relacji.

Co więcej, nie ograniczamy się tylko do bezpośrednich powiązań.

Przepisy także obejmują powiązania pośrednie.

To znaczy, jeżeli mamy wspólnika, który jest udziałowcem w spółce, a ta spółka jest dalej udziałowcem w innej spółce, no to wspólnik z tą spółką najniższą także jest podmiotem powiązanym, pomimo że faktycznie bezpośrednio on sam nie posiada w niej udziałów.

A na przykład jeżeli mamy jakiegoś przedsiębiorcę, który ma działalność gospodarczą i ma tylko jedną spółkę, to czy na przykład taka transakcja pomiędzy tym przedsiębiorcą a spółką z o.o., czyli już nie w ramach jakiejś większej struktury, tylko w ramach takiej prostej struktury, gdzie mamy spółkę i działalność, będzie podlegała potencjalnie pod dokumentację cen?

Tak, jak najbardziej.

Czyli jeżeli taka osoba ma co najmniej 25% udziału w takiej spółce, to jak najbardziej transakcja pomiędzy działalnością gospodarczą a spółką jest transakcją pomiędzy podmiotami powiązanymi.

I chciałbym tu jeszcze dodać jedną istotną rzecz, która często umyka.

Chciałam właśnie o to pytać, więc idealnie mi... Tutaj wyszedłeś trochę szybciej.

I teraz przekładając to na te struktury poziome i pionowe, czyli jeżeli mamy wspólnika, który ma dwie spółki, to w tych dwóch spółkach musi mieć przynajmniej 25%, żeby mówić, że te dwie są powiązane?

I tak samo w strukturach pionowych, tak jak opisywałeś, mamy wspólnika, który jest udziałowcem w spółce A, która jest udziałowcem w spółce B. Rozumiem, że tutaj też działa 25%.

Ok, czyli załóżmy wspólnik ma w spółce A 50%, a spółka A w spółce B ma załóżmy 15%, to wtedy powiązanie pomiędzy wspólnikiem, osobą fizyczną, a spółką B istnieje czy nie?

Ze spółką A jest, bo mamy 50%, natomiast ze spółką B nie, bo wtedy wartość wynosi 15% i te przepisy nie mają do nas zastosowania.

Ale to są takie, powiedziałabym, dość proste sytuacje, kiedy mamy powiązanie wspólnika pomiędzy spółkami w różnych strukturach poziomych, pionowych czy tej najprostszej, kiedy mamy działalność, a spółkę.

No bo tutaj temat komplikuje się trochę i musimy być uważni, jakie powiązania osobowe w jakich spółkach mamy, żeby mówić o podmiotach powiązanych w rozumieniu cen transferowych.

Mamy jeszcze powiązania osobowe i tym szczególnym rodzajem jest powiązanie rodzinne.

O kolejnym powiązaniu osobowym jeszcze zaraz powiemy.

Powiązanie rodzinne także jest istotne, to znaczy, że jeżeli mamy małżeństwo, mamy rodziców, brata, tego typu relacje, czy to pokrewieństwo, czy powinowactwo, bo także najbliższa rodzina małżonka, czy małżonki także nam może tworzyć powiązania, no to przez takie osoby też możemy wejść tutaj w te przepisy.

A jak szeroko weryfikujemy te powiązania osobowe?

Powiązania rodzinne weryfikujemy do drugiego stopnia pokrewieństwa, to znaczy rodzice, dzieci, rodzeństwo w zakresie pokrewieństwa, a w zakresie powinowactwa, no podobnie rodzice, małżonka,

Czyli potencjalnie kuzyn jakiś dalszy tych powiązań już z nami nie będzie tworzył?

A powiedzieliśmy sobie jeszcze, zanim przejdziemy szczegółowo do tych powiązań osobowych, powiedzieliśmy sobie jeszcze o tych powiązaniach związanych z prawem do głosu.

Bo tutaj przy okazji tych powiązań osobowych myślę, że warto też powiedzieć kilka przykładów czy skupić się na tych przykładach.

Jak rodzina versus powiązania związane z prawem do głosowania, czy istotne, jakby decydowanie o istotnych elementach spółki tutaj się trochę miksują, nie?

Tak jest, możemy mieć miks tych powiązań, bo najprostszym powiązaniem rodzinnym, no to jeżeli mamy działalność gospodarczą i na przykład ojciec czy matka mają działalność gospodarczą, no to między tymi dwoma działalnościami gospodarczymi mamy powiązanie rodzinne.

Natomiast możemy mieć też sytuację, że my posiadamy udział w jakiejś spółce i ktoś z najbliższej rodziny posiada udział w innej spółce.

I tutaj też te wszystkie linie trzeba zbadać.

Mamy przedsiębiorcę, który jest wspólnikiem

Będą powiązane te dwie spółki czy nie?

Tak jest, będą powiązane.

A załóżmy, że mamy brata, który ma swoją firmę, a ja mam spółkę i ta spółka z firmą brata dokonuje transakcji.

A czy jest jakiś taki przykład kontrowersyjny albo taki przykład, który nie jest intuicyjny?

O, bo może tak, bo te przykłady, o których teraz mówimy, to są takie przykłady dość intuicyjne i łatwo zwrócić na nie uwagę, ale czy są takie przykłady właśnie związane z powiązaniami osobowymi, które takie intuicyjne nie są?

Tak jest, bo mamy jeszcze rzeczywiście element pełnienia funkcji, czyli decydowania o istotnych aspektach gospodarczych danego podmiotu.

To oczywiście będą funkcje członków zarządu, komplementariuszy w spółkach, myślę, że do komplementariuszy jeszcze wrócimy, ale także prokurent, tutaj może takie powiązania nam stworzyć.

A jakiś dyrektor finansowy albo dyrektor operacyjny?

Tak jest, bo to jest właśnie ten drugi rodzaj powiązań osobowych, do których mieliśmy wrócić.

Powiązania osobowe mogą także wynikać z nieformalnych czynników, a wynikać z faktycznej zdolności osoby fizycznej do podejmowania istotnych decyzji gospodarczych w podmiocie.

I jeżeli mamy taką osobę fizyczną, która nawet nie ma żadnego powołania do żadnego organu spółki,

Ale pełni tą rolę istotną, czy jest dyrektorem, czy jakimś kierownikiem, ale ma realny wpływ na te decyzje gospodarcze, to taka osoba jest powiązana z daną spółką.

To znaczy, jeżeli na przykład nasz brat nie posiada żadnych udziałów w żadnej spółce, ale jest na jakimś istotnym, wysokim stanowisku gdzieś zatrudniony, no to wtedy możemy też mieć tutaj podmioty powiązane.

Czyli jeżeli przedsiębiorca ma spółkę i ta spółka dokonuje transakcji ze spółką, w której rodzina, czy najbliższa, czy w kontekście powinowactwa też, nie ma udziałów, nie ma ich w zarządzie, ale ktoś z członków rodziny, tej najbliższej w rozumieniu cen transferowych, jest na przykład dyrektorem operacyjnym w tej spółce, to takie transakcje pomiędzy tymi spółkami

Będą potencjalnie podlegały pod dokumentację cen.

Przedsiębiorcy faktycznie muszą dość świadomie wybierać podmioty, z którymi dokonują transakcji, bo może się okazać, że biorąc pod uwagę te potencjalne funkcje, które sprawują osoby

Z naszej rodziny czy z naszego najbliższego otoczenia mogą powodować te powiązania.

Nie spotkałem się do tej pory jeszcze z orzecznictwem dotyczącym tego i żeby ktoś się powoływał na ten zakres.

Myślę, że takiej sprawy nie było, no ale technicznie patrząc na przepisy, jeżeli wykażemy, że nie mieliśmy świadomości,

że te powiązania istnieją, a tym samym transakcja, którą dokonaliśmy naturalnie odbyła się na zasadach rynkowych, bo nie wiedzieliśmy, że dokonujemy transakcji z podmiotem powiązanym.

Uważam, że lepiej zawsze ostrożnościowo badać, jakie mamy podmioty powiązane i wypełniać te przepisy, żeby tutaj unikać sporów z organami podatkowymi.

Okej, a to teraz przejdźmy do spółek osobowych, czyli mamy powiązania kapitałowe, mamy powiązania osobowe, rodzinne z uwagi na sprawowane funkcje, ale jak to jest w spółkach osobowych?

No bo jak mamy spółkę z o.o.

czy spółkę akcyjną, no to to jest dość intuicyjne, bo mam udziały, mam akcje, jestem w zarządzie,

Tutaj te funkcje nie sprawiają większego kłopotu, ale w spółkach osobowych, szczególnie w spółkach komandytowych jest pewien, powiedziałabym taki moment wątpliwości co do tych powiązań.

Zaraz do nich przejdziemy, może zacznijmy od tej prostszej spółka jawna, no bo tam nie ma udziałów i czy ona w jakiś sposób majątkowe powiązania tworzy osobowe, jak to wygląda?

Jeszcze raz podkreślę, bo to bardzo często się pojawia taki błąd i wątpliwości.

Fakt, że obce osoby są wspólnikami w tej samej spółce jawnej, tych osób nie czyni to podmiotami powiązanymi.

I niezależnie od tego ile ma procent, bo to też jest bardzo istotne, to też są wątpliwości.

Okej, a w spółkach komandytowych, no bo mamy role komplementariusza, komandytariusza, czy tutaj istotny jest procent i istotna jest ta rola w spółce?

Najbardziej popularne struktury spółek komandytowych, gdzie mamy spółkę zokomandytową, gdzie zo jest spółką, która jest komplementariuszem, no to tutaj tak naprawdę ona od razu jest powiązana z uwagi na to, że posiada status komplementariusza w spółce komandytowej.

A gdyby na przykład nastąpiła zamiana ról?

No bo kiedyś komplementariusz, a teraz stał się na przykład komandytariuszem.

Ma istotne znaczenie status jaki mamy na moment dokonania transakcji, ponieważ te przepisy dotyczą transakcji, które dokonujemy pomiędzy podmiotami powiązanymi, więc ten status powiązań badamy na okres kiedy te transakcje przypadały.

Ok, czyli jeżeli ja w tym roku dokonam jakiejś transakcji ze spółką komandytową, a jestem komplementariuszem dzisiaj, no to wiadomo, powiązanie będzie.

Ale jeżeli ja jestem teraz komandytariuszem, a 4 lata temu czy 3 byłam komplementariuszem, to nie ma znaczenia, bo teraz jestem komandytariuszem załóżmy na 10%, więc powiązań nie ma, nie muszę się przejmować cenami.

Czyli my nie mamy w ogóle żadnego powiązania z tą spółką takiego kapitałowego, czyli my bezpośrednio nie jesteśmy w tej spółce, a mamy sobie spółkę obok, która handluje z tą spółką, gdzie nasz członek rodziny jest komplementariuszem.

Badamy dalej czy pomiędzy tutaj członkami rodziny, czy mamy to powiązanie rodzinne oraz dalej czy mamy powiązanie kapitałowe.

ze spółką z o.o., w której ja jestem wspólnikiem, to uwaga na 25%, bo ja muszę mieć jeszcze w tej spółce z o.o.

przynajmniej 25% udziałów, żeby te dwie spółki były powiązane.

A jeżeli będę w zarządzie, a nie będę wspólnikiem?

No to tak, że mamy tutaj to powiązanie osobowe z tytułu pełnienia istotnej roli w spółce.

A czy to ma znaczenie, że w zarządzie jest na przykład kilka osób, a ja nie mam jednomyślności?

Ten element nie powiedziałbym, że ma znaczenie.

Tutaj trzeba by było, żeby się obronić przed cenami transferowymi, trzeba byłoby wykazywać, że pomimo pełnienia funkcji w zarządzie nie mam tej faktycznej zdolności do wpływania na decyzje gospodarcze spółki, co myślę, że także byłoby tutaj trudnym przedsięwzięciem do wykazania, do udowodnienia, no bo jednak

Czyli nawet jeżeli jakaś osoba fizyczna jest w zarządzie, a w zarządzie jest kilka osób, no to raczej organy twierdzą, że już samo bycie w zarządzie może powodować te powiązania osobowe dalej.

Paweł, no to tak na zakończenie, jakbyś miał trochę podsumować jakie te powiązania są i właśnie jak nasi słuchacze mają ominąć te pułapki związane z potencjalną weryfikacją powiązań.

Z uwagi na te liczne rodzaje powiązań kapitałowe, osobowe, rodzinne, no bardzo łatwo przegapić jakiś podmiot, który z nami jest powiązany.

Dlatego podchodząc do tego tematu zawsze rekomenduję zebrać jak najszerszą potencjalną grupę podmiotów.

I później indywidualnie badać te relacje, które są między naszym podmiotem, naszą spółką, naszą firmą, a wszystkimi innymi i przechodzić właśnie linia po linii i weryfikować, czy te powiązania istnieją.

I na tym polega ta praca, ta analiza, którą trzeba wykonać, żeby ustalić grupę faktycznie podmiotów, z którymi musimy stosować zasadę ceny rynkowej.

Czyli gorąco rekomendujemy, bądźmy uważni w weryfikacji podmiotów powiązanych.

No i tak naprawdę nie bójmy się tego, pytajmy.

Myślę, że tutaj z Pawłem też odniesiemy się, jeżeli ktoś chciałby pytać, czy jego podmioty są powiązane, czy jeszcze nie, a może już tak.

Ja bardzo dziękuję Ci, Paweł, za te kilkanaście minut rozmowy.

No i do zobaczenia w kolejnych odcinkach.

Pamiętajcie, subskrybujcie, łapka do góry, no i do zobaczenia.