Mentionsy
Polska Partia Robotnicza na Warmii i Mazurach
18 kwietnia 1945 roku w Olsztynie odbyło się pierwsze oragnizacyjne zebranie, Polskiej Partii Robotniczej na Warmii i Mazurach. O działaniach PPR w regionie, nacechowanych sowietyzacją życia i wszechobecnymi patologiami, opowiada dr hab. Karol Sacewicz z IPN w Olsztynie.
Przygotował Mirosław Sochacki.
Szukaj w treści odcinka
Obligowały one aparat komitetów powiatowych oraz wojewódzkich do wyekspediowania w teren specjalnych grup operacyjnych mających za zadanie we współzrodzącą się administracją państwową utworzenie sprzyjających warunków do przyjęcia i zagospodarowania napływających osadników.
Dość istotnym elementem budowy i jednocześnie wzmacniania pozycji PPR była realizacja przez Komitet Wojewódzki, zgodnie ze wskazaniami podpułkownika Prawina, tj.
I o poczynionych staraniach stale informował Komitet Wojewódzki.
W trakcie obrad został wyłoniony skład Komitetu Wojewódzkiego, który tworzyli Stanisław Andryszewski jako pierwszy sekretarz, Stanisław Latosiński jako drugi sekretarz, Ignacy Marzyński jako trzeci sekretarz oraz wymienieni przedstawiciele Komitetu Centralnego, tj.
Ponadto w czerwcu do wojewódzkich władz partyjnych wszedł pełnomocnik rządu Rzeczypospolitej Polskiej, podpułkownik Jakub Prawin, który wespół z sekretarzem Sokołowskim oraz Andryszewskim współtworzyli nową egzekutywę Komitetu Wojewódzkiego.
W 1945 roku Komitet Wojewódzki PPR dążył do ukształtowania strukturalnego, zgodnego z innymi odpowiednikami w kraju.
Tym samym pod koniec roku aparat wojewódzki informował, że w jego skład wchodzą Komitet Wojewódzki, Wojewódzka Komisja Rewizyjna, Wojewódzka Komisja Kontroli Partyjnej, Egzekutywa Komitetu Wojewódzkiego.
Faktyczną władzą partyjną była egzekutywa Komitetu Wojewódzkiego PPR.
Wyłonienie, a de facto desygnowanie przez Komitet Centralny Wojewódzkich Władz Partyjnych stworzyło podwaliny do organizowania w Okręgu Mazurskim struktur terenowych, to znaczy komitetów powiatowych oraz miejskich.
Tożsame hasła określające proces odgórnego budowania partii, faktycznie jej instalowania w terenie zostały zdefiniowane na kolejnym posiedzeniu plenarnym Komitetu Wojewódzkiego PPR, które odbyło się 2 czerwca 45 roku.
Pierwsze działania PPR zmierzające do stworzenia ogniw terenowych podjęto w czerwcu 45 roku, kiedy do powiatów decyzją Komitetu Wojewódzkiego skierowanych zostało 26 aktywistów partyjnych.
Reszta zaś po dwóch lub trzech dniach bez poinformowania Komitetu Wojewódzkiego po prostu uciekła.
Spowodowało to reakcję Komitetu Centralnego, który uznał dotychczasowe działania podejmowane przez Komitet Wojewódzki za niedostateczne.
W związku z wejściem do partii osób, którym obca jest ideologia PPR, pisał jeden z członków aktywu Komitetu Wojewódzkiego.
Według referatu z konferencji partyjnej z kwietnia 46 roku sekretarze powiatowi uznali ją za zbyt dyktatorskie posunięcie Komitetu Wojewódzkiego i stwierdzili, że przyjeżdżanie co miesiąc na odprawy i zdawanie miesięcznych wyczerpujących sprawozdań jest zbyteczne.
Według oficjalnych raportów, protokołów konferencji wojewódzkich, protokołów posiedzeń egzekutywy KW oraz sprawozdań Komitetu Wojewódzkiego wysłanych do Komitetu Centralnego,
W znacznej mierze stały się wyznacznikiem działalności sekretarzy gminnych oraz powiatowych, a także instruktorów terenowych wysyłanych przez Komitet Wojewódzki do naprawy sytuacji w terenie.
W 1945 roku z partii został usunięty Zaszaber oraz rabunek miejscowych Niemców Karol B., sekretarz powiatowy w Bartoszycach, wcześniejszy instruktor terenowy Komitetu Wojewódzkiego oraz członek egzekutywy tegoż komitetu.
Za nadużycia majątkowe odwołano pierwszego sekretarza Komitetu Powiatowego PPR w Ostródzie, a kilka miesięcy później również jego następcę, którego na to stanowisko wskazał Komitet Wojewódzki.
Podobnie przedstawiała się sytuacja w przypadku pierwszego sekretarza Komitetu Powiatowego w Górowie, Powiat i Ławecki, odnośnie którego w sprawozdaniu Komitetu Wojewódzkiego zapisano.
O tym, że nie były to przypadki jednostkowe, świadczy dokument Komitetu Wojewódzkiego z 1946 roku pt.
W dokumencie tym podkreślano również, że w wyniku działań nowego sekretarza Komitetu Wojewódzkiego odczuwalna była poprawa, gdyż wyrzucono z partii, jak pisano, grupę złodziei i szabrowników.
Jego skale ujawniały sprawozdania wizytujących teren instruktorów Komitetu Wojewódzkiego, jak również raporty z przeprowadzonej weryfikacji struktur partyjnych przed planowanym zjednoczeniem PPR z PPS-em w 48 roku.
Takie kroki dyscyplinujące Komitet Wojewódzki PPR w Olsztynie podjął między innymi wobec pierwszego sekretarza Komitetu Powiatowego PPR w Iławie, Franciszka B.
Sprawozdanie Wydziału Personalnego Komitetu Wojewódzkiego z maja 47 roku charakteryzujące pierwszych sekretarzy powiatowych wskazuje, że wskutek notorycznego pijaństwa z funkcji zostali odwołani sekretarze w Węgorzewie, Kętrzynie, Biskupcu, Górowie.
O sekretarzu powiatowym w Giżycku wizytujący w maju 47 roku tamtejszy komitet powiatowy instruktor wysłany z Komitetu Wojewódzkiego pisał w swoim sprawozdaniu.
Także w 1948 roku kolejne raporty napływające do Komitetu Wojewódzkiego po kontrolach przeprowadzonych we wszystkich komitetach powiatowych dostarczały nowych informacji potwierdzających skalę problemu.
Ten zaś stawał się na tyle powszechny i odczuwalny, a przez to trudny do ukrycia przed społecznością regionu, że poruszono tę kwestię na posiedzeniu egzekutywy Komitetu Wojewódzkiego PPR.
Ustalono wówczas, o co wnioskował pierwszy sekretarz Komitetu Wojewódzkiego, aby
Doskonale spuentuje tę kwestię fragment z raportu instruktora Komitetu Wojewódzkiego, który wizytował powiat kętrzyński w listopadzie 45 roku.
Ostatnie odcinki
-
Kłamstwo katyńskie | Podcast historyczny Radia ...
15.04.2026 10:28
-
Wielkanoc w PRL | Podcast historyczny Radia Ols...
15.04.2026 09:33
-
Gwiezdne Wojny | Podcast historyczny Radia Olsztyn
15.04.2026 08:22
-
Narodziny TVP | Podcast historyczny Radia Olsztyn
24.03.2026 13:10
-
Kryzys gospodarczy u schyłku PRL | Podcast hist...
23.03.2026 10:58
-
ORMO
10.03.2026 10:41
-
Powrót wawelskich skarbów
10.03.2026 10:35
-
Komputery w PRL
10.03.2026 10:20
-
Powojenny transport kołowy
10.03.2026 10:03
-
Życie codzienne po odzyskaniu niepodległości
10.03.2026 09:45