Mentionsy

Jednym z nich był Maciej Rataj, działacz Ruchu Ludowego, Marszałek Sejmu, jeden z twórców Polskiego Państwa Podziemnego.

Maciej Rataj urodził się w 1884 roku we wsi Chłopy w Galicji.

Ojciec musiał dorabiać jako furman, ale Wojciech Rataj był chłopem otwartym na zmiany, które niosły z sobą polityczne wiatry w ówczesnej Galicji.

Tak Rataj wspominał to w 1927 roku.

W 1904 Rataj rozpoczął studia na Uniwersytecie Lwowskim na kierunku Filologia Klasyczna.

Ten pobieżny przegląd pierwszych dwudziestu kilku lat życia mówi nam wiele o Macieju Rataju.

Przykładem niech będzie Maciej Rataj, syn włościańskiej rodziny, skromny nauczyciel z Zamościa.

A wobec częstej absencji przewodniczącego Władysława Sejdy, to właśnie Rataj musiał prowadzić obrady.

Jego przyjaciel Jan Dębski zapamiętał jedno z pierwszych publicznych wystąpień Rataja na temat Konstytucji podczas obrad Rady Naczelnej PSL Wyzwolenie.

Poseł Rataj w Rzeczowym, jak zawsze u niego logicznym, z poczuciem odpowiedzialności przemówieniu, uzasadniał kompromis.

Gdy do połączenia ostatecznie nie doszło, zawiedziony Rataj pozostał w strukturach bardziej konserwatywnego Piasta, stając się szybko jednym z czołowych jego polityków obok Wincentego Witosa.

W czasie wojny polsko-bolszewickiej Rataj zasiadał w Radzie Obrony Państwa, a w lipcu 1920 roku został ministrem wyznań religijnych i oświecenia publicznego.

Już rychło miało się okazać, jakie dramaty odcisnęły swe piętno na okresie, w którym pracami parlamentarnymi kierował Maciej Rataj.

Zaszczytną i bardzo odpowiedzialną funkcją marszałka sejmu Maciej Rataj sprawował w latach 1922-1928.

Atmosfera rozgrzana do czerwoności, którą właśnie marszałek Maciej Rataj usiłował uspokoić.

Rataj w tych okolicznościach, zgodnie z Konstytucją Marcową, objął tymczasowo urząd prezydenta.

I znowu nazwisko Rataja wzmiankujemy w tej niekończącej się karuzeli zmian, sporów, inwektyw jako osoby szukającej rozwiązań i unikającej czysto partyjnego zacietrzewienia.

Wielokroć wahał się Maciej Rataj nad ustąpieniem, ale za każdym razem nawet z przeciwnych obozów płynęły słowa zachęty do wytrwania w roli marszałka sejmu.

Do Pana Marszałka Sejmu Macieja Rataja.

Rataj przyjął składane dymisję dopiero 15 maja.

W tej nowej rzeczywistości Maciej Rataj nie mógł już liczyć na powtórzenie politycznych awansów.

Mimo wciąż głoszonej potrzeby rozwiązań kompromisowych, Maciej Rataj stawał się jednym z głównych przywódców opozycji.

Rataj znalazł się w Naczelnym Komitecie Wykonawczym SL, a w 1936 roku

Przerwa w tej funkcji wynikała z okresu, gdy polska wieś została ogarnięta wielkim chłopskim strajkiem, ale Rataj, wciąż szukający złotego środka, starał się zdystansować wobec tego buntu chłopskiego.

Nie tylko sprawy wsi i polskiej polityki wewnętrznej zaprzątały w owym czasie uwagę Macieja Rataja.

Maciej Rataj wiedział, że gdy rozpocznie się wojna, los Polski w znacznym stopniu będzie zależał od postawy polskiej wsi.

Co myślał Maciej Rataj słysząc słowa radiowego komunikatu?

Natychmiast po kapitulacji Warszawy Maciej Rataj włączył się w prace konspiracyjne podjęte przez generała Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza.

Rataj był zwolennikiem tworzenia jednolitej armii podziemnej.

Przyjaciel Rataja, Jan Dembski, po wojnie pisał o nim.

W każdym razie, gdy 28 listopada 1939 roku Maciej Rataj został aresztowany we własnym mieszkaniu, nie do końca wiemy, jakie były przyczyny tego zdarzenia.

Bez względu na powody uwięzienia, w lutym 1940 Maciej Rataj został zwolniony.

Czy mogło jednak mieć związek z późniejszym o kilka tygodni ponownym aresztowaniem Macieja Rataja?

Wśród nich Maciej Rataj, stracony wraz z Mieczysławem Niedziałkowskim z PPS i kilkuset innymi Polakami w momencie największego natężenia palmirskiej zbrodni 21 czerwca 1940 roku.