Mentionsy

Dzisiaj jest ze mną ponownie Arek Czapla i chcemy zakończyć wątek Wernera von Brauna w Stanach Zjednoczonych.

Cofnijmy się jednak kilka lat, aby przybliżyć słuchaczom wydarzenia, które bezpośrednio poprzedzały utworzenie NASA, a które są związane z historią naszego znajomego SS Sturmbannfuhrera Wernera von Brauna.

Posłuchajmy Von Brauna w programie Disneya.

Disney nakręcił jeszcze dwa programy z udziałem von Brauna, Człowiek i Księżyc i Na Marsie i Dalej.

Cyklem programów Disneya zbiegły się inne ważne wydarzenia w życiu von Brauna.

dr Eberhard Ries, zastępca von Brauna do spraw badań rozwoju.

Arek, ale musimy również powiedzieć, że do zespołu von Brauna trafia nasz stary znajomy z Siedmiogrodu, znany z poprzednich podcastów.

W 1955 na zaproszenie swojego byłego ucznia Wernera von Brauna dołączył do amerykańskiego programu Centrum Rozwoju Rakiet w Huntsville.

Wywiad Sił Lądowych przekazał teczkę osobową von Brauna do Wydziału Bezpieczeństwa Centrum Lotów Kosmicznych.

Wywiad, jak widzimy, nadal chronił von Brauna i jego prawdziwą historię.

To, jak amerykański wywiad chronił von Brauna, pokazuje proces załogi obozu Dora Nordhausen, którego częścią był zakład Mittelwerk.

Na potrzeby tego procesu oficer wywiadu Sił Lądowych Armii Amerykańskiej przesłuchał właśnie von Brauna.

Przesłuchanie odbyło się w USA, bo władze amerykańskie nie zgodziły się na osobiste uczestnictwo von Brauna w procesie w Niemczech w obawie, że może już tam stamtąd nie wrócić.

Fragment zeznania von Brauna z 14 października 1947 roku, złożone do procesu Gorga Rickheya w sprawie zbrodni popełnionych w Dora Nordhausen.

Uderzające jest to, jak były stawiane tutaj te pytania przez przeschujących von Brauna.

z von Brauna, z Golgarik-Heja i to za tym idzie z innych członków zespołu niemieckich naukowców von Brauna, a obciążyć odpowiedzialnością Albina Zawadzkiego, dyrektora technicznego zakładu w Mittelberg oraz pułkownika SS, SS Oberführera Hansa Kammlera.

Ale nie będziemy tutaj przybliżać niewątpliwego wkładu von Brauna i jego zespołu w amerykański program podboju kosmosu, bo jest to wiedza powszechnie znana.

Mało kto dzisiaj wie i pamięta, że wszedł wtedy na ekrany amerykańskich kin, i nie tylko amerykańskich, film oparty na biografii von Brauna pod tytułem I'm at the Stars – Sięgam po gwiazdy.

Powstał on na fali popularności von Brauna po wystrzeleniu 1 lutego 1958 roku pierwszego amerykańskiego sztucznego satelity Explorer 1.

Twórcy filmu wymyślili nawet wątek romansu von Brauna z sekretarką Spineminde, która była brytyjskim szpiegiem.

Reżyserem filmu był Anglik, J. Lee Thompson, który nie darzył von Brauna specjalną sympatią.

Film ten jednak nie przedstawiał von Brauna w korzystnym świetle.

Co ciekawe, wiedza o przeszłości von Brauna szybciej zaczęła wypływać poza żelazną kurtynę, pewnie dlatego, że komunistycznej propagandzie zależało na zdyskredytowaniu moralności Stanów Zjednoczonych.

Prawdziwa kariera rakietowego barona Wernera von Brauna.

W 1964 roku pojawił się też artykuł w sowieckiej Izvestii oskarżający von Brauna o członkostwo w SS i współudział w zbrodniach.

Redakcje zasypały listy byłych francuskich więźniów obozu Dora Mittelberg, którzy oskarżali von Brauna o współodpowiedzialność za nieludzkie traktowanie, cierpienie i śmierć wielu więźniów.

Ale wróćmy do von Brauna.

Kłopoty wróciły w 1969 roku, gdy o możliwość przesłuchania von Brauna poprosili zachodniomiemieccy prokuratorzy prowadzący własne śledztwo w sprawie zbrodni w obozie koncentracyjnym Dora.

Niedługo po tym, gdy Apollo 11 szykowano do startu, emerytowany generał major Julius Klein zapytał von Brauna listownię o felieton sprzed 20 lat.

Przed bankietem, planowanym z okazji tego lądowania, asystent nowego amerykańskiego prezydenta, Richarda Nixona, poprosił FBI o sprawdzenie von Brauna.

wspomniany przez ciebie w poprzednim podcaście, który teraz pracował dla Reader's Digest, odmówił w 1970 roku opublikowania nowego artykułu von Brauna, o który sam wcześniej poprosił.

Mnożyły się publiczne pytania o przeszłość von Brauna.

Wspomniany przez nas wcześniej raport na temat dopuszczenia von Brauna do tajnych prac nad rakietami w USA został ukończony w 1947 roku.

Natomiast siły lądowe Stanów Zjednoczonych utajniły go do listopada 1984 roku, 6 lat po śmierci von Brauna.

Świetnie podsumowuje to wypowiedź pewnego amerykańskiego porucznika, któremu przekazano pod nadzór von Brauna i sześciu jego współpracowników tuż po poddaniu się ich Amerykanom.

Z lutego 1985 roku potwierdzają, że obie instytucje miały pełną wiedzę o przynależności Wernera von Brauna do SS oraz jego roli w funkcjonowaniu zakładów Mittelwerk i wykorzystywaniu więźniów do produkcji rakiet.

Michael Neufeld, kustosz National Air and Space Museum, odkrył list von Brauna do Albina Sawackiego.

Von Brauna nie, ale w pewnym stopniu sprawiedliwość dosięgła jego bliskiego współpracownika Artura Rudolfa.

W 1975 roku imieniem von Brauna nazwano kompleks rozrywkowy z halą na 9 tysięcy ludzi Huntsville w Alabamie, gdzie oczywiście przez wiele lat pracował von Braun i jego ludzie.

Wszystko to można by powiedzieć w jakimś sensie dzieci dzieła von Brauna, tylko na całej tej wystawie nie ma ani jednej wzmianki o nim, a przynajmniej ja takiej nie znalazłem, a wystawę obejrzałem naprawdę dobrze.

Arek, skusisz się na koniec o ocenę von Brauna?

Chciałbym podziękować wszystkim i podsumować tę całą serię, bo wydaje mi się, że fajnie opowiedzieliśmy Państwu o tym całym programie, o historii życia von Brauna, pokazując sporo rzeczy, które nie są powszechnie znane.