Mentionsy
Górny Śląsk w drodze do nowoczesności. Między rewolucją przemysłową a emancypacją narodową. Prof. Ryszard Kaczmarek
Historyczne granice Górnego Śląska zmieniały się w czasie i przestrzeni. W ciągu wieków region wchodził w skład różnych tworów państwowych – Polski, Czech, Austrii, a także Niemiec. Zdaniem rozmówcy trzy elementy określają historycznie ten region: etniczność językowa, katolicyzm, a także modernizacja tego regionu poprzez przemysł – jako pomysł na jego rozwój, który pojawił się w czasach pruskich. Wzmocnienie poczucia tożsamości narodowej wśród mieszkańców Górnego Śląska zapoczątkowała Wiosna Ludów w 1848 r. Dla kształtowania się odrębnej świadomości na przestrzeni kilkudziesięciu lat ważną rolę odegrali działacze społeczni w osobach ks. Józefa Szafranka, Karola Miarki (wydawca największej polskiej gazety na Górnym Śląsku do I wojny światowej), a także Adama Napieralskiego. Nowoczesny polski nacjonalizm pojawił się na Górnym Śląsku na początku XX w. Reprezentował go Wojciech Korfanty, który kładł nacisk na interesy Polaków jako narodu politycznego w parlamencie rzeszy niemieckiej. Okres I wojny przyczynił się do pauperyzacja Górnoślązaków – szczególnie warstwy robotników. Oprócz znacznych strat ludzkich, kryzys gospodarczy sprawił, że perspektywa przynależności do odradzającego się państwa polskiego stała się nagle atrakcyjna dla mieszkańców tego regionu.Na mocy traktatu wersalskiego przynależność Górnego Śląska – albo do państwa niemieckiego, albo polskiego – miał rozstrzygnąć plebiscyt. Za Polską opowiedziało się 40 proc. głosujących, podczas gdy za Niemcami 60 proc. Plebiscyt został poprzedzony wybuchem dwóch powstań śląskich. Podczas gdy do pierwszego w sierpniu 1919 r. doszło spontanicznie i nawet Wojciech Korfanty był jemu przeciwny, drugie w sierpniu 1920 r. zostało dobrze przygotowane i osiągnęło zamierzone cele. Polacy w warunkach konspiracyjnych zaczęli budować własną siłę zbrojną – Polską Organizację Wojskową Górnego Śląska. Trzecie powstanie, które wybuchło po już po plebiscycie w maju 1921 r. również zakończyło się sukcesem.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Ryszardem Kaczmarkiem, wicedyrektorem Biblioteki Śląskiej i historykiem z Uniwersytetu Śląskiego, autorem wielu prac o dziejach Górnego Śląska.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl
Szukaj w treści odcinka
To znaczy pojawiają się politycy, w przypadku Górnego Śląska to jest oczywiście korfanty, którzy zrywają z tą polityką, no powiedzmy na przykład koła polskiego w Wielkopolsce w XIX i na początku XX wieku.
I Korfanty, który przecież wywodzi się z Dendecji, on był endekiem na początku XX wieku.
A co w takim razie formułuje Korfanty, że też dystansuje się od Enteków?
On przegrywa tę walkę Korfanty z Napieralskim przed wojną.
ale tak samo również Korfanty, który ma ciągle kontakty z Wielkopolską i próbuje jak gdyby budować, znaczy swój program opiera na programie ówczesnego Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego.
austriackiego i szukał wsparcia niemieckiego i korfanty tam przez Erzbergera, czyli takiego wtedy czołowego przywódcę centrum.
Wszystkie te inicjatywy polityczne, nie będziemy tam o nich mówić, bo po raz pierwszy otwarcie to mówi Korfanty w Reichstagu, jeszcze się wojna nie skończyła w październiku.
Korfanty też był przeciwny temu powstaniu.
No i Korfanty żądał jako komisarz plebiscytowy polskiej policji.
Mniej więcej przebiegałaby tak, jak to proponował Korfanty, czyli rzeczywiście linią Odry do Opola i potem do Olesna na północ.
Gdyby ten podział wyglądał tak, jak proponował to Korfanty, to ta mniejszość byłaby co najmniej 30%, może nawet wyższa.
Prawda jest taka, że Korfanty umyślił sobie to podobnie jak drugie powstanie.
Ostatnie odcinki
-
Dzieje Karabachu: W cieniu konfliktu armeńsko-a...
22.04.2026 08:25
-
Bukareszt – historia pisana architekturą. Prof....
15.04.2026 08:00
-
Ludowe fronty i Carlos Szakal – międzynarodowy ...
08.04.2026 08:00
-
Wielka Brytania w czasie II wojny światowej cz....
01.04.2026 08:00
-
Między Niemcami a Sowietami. Partyzantka w dyst...
25.03.2026 09:00
-
II Rzeczypospolita wobec wyzwań gospodarczych i...
18.03.2026 09:00
-
Nie tylko Breivik – terroryzm skrajnej prawicy....
11.03.2026 09:00
-
Leśni Bracia na Litwie. Z dziejów powojennej pa...
04.03.2026 23:36
-
Czas przełomu. Służba zdrowia PRL wobec wyzwań ...
25.02.2026 09:00
-
Węgry w XX wieku: od monarchii do upadku komuni...
18.02.2026 09:00