Mentionsy

Dzisiejszy bohater naszej audycji, William Kentridge, pochodzący z Republiki Południowej Afryki, niewątpliwie należy do nich.

Słuchaczom dwójki Kentridge może być znany jako reżyser operowy właśnie, bo zrealizował wiele oper na największych światowych scenach, od La Scali po Metropolitan Opera w Nowym Jorku.

Ale dla Kentridge'a zawsze najważniejszy był rysunek.

Także możemy powiedzieć bez przesady, że Kentridge jest takim człowiekiem renesansu, zarówno jeśli chodzi o opanowanie tych różnych mediów artystycznych, ale też jego horyzont intelektualny, bo te prace są często zakorzenione w historii, w literaturze, w polityce, nauce.

W Polsce niestety niewiele mieliśmy dotychczas do czynienia z Kentridge'em.

Natomiast obecnie doczekaliśmy się pierwszej wystawy muzealnej Kentridge'a w Polsce.

Pani Monika jest kuratorką tej wystawy Williama Kentridge'a, a także drugiej wystawy, która trwa równolegle, to jest wystawa Rośliny i Ludzie ukraińskiej artystki Aleftiny Kakidze.

Pani Moniko, proszę powiedzieć, kim dla Pani jest William Kentridge i co Panią zafascynowało w tym artyście?

To są oczywiście takie banalne sceny, ale wnoszące bardzo dużo ciepła i pokazujące też coś, co jest bardzo ważne dla Kentridge'a.

Tak, wróćmy jeszcze na początek i przypomnimy, że William Kentridge urodził się w 1955 roku w Johannesburgu, a to był bardzo taki istotny moment w historii tego państwa, bo w 1948 roku została... Ideologia apartheidu została częścią polityki państwa po przejęciu władzy przez Partię Narodową.

I właśnie w tym roku, kiedy Kentridge się urodził, te prawa zostały bardzo zaostrzone.

I tak jak pani wspomniała, Sidney i Felicia Kentridge, czyli rodzice Kentridge'a, byli czołowymi w ogóle prawnikami w tym kraju, broniącymi między innymi Nelsona Mandela, Desmonda Tutu, Alberta Lutuli, czyli trzech noblistów, późniejszych reprezentował ojciec Kentridge'a.

To też jest ciekawe u Kentridge'a, że on...

Jakie historie te filmy słynne, które przyniosły Kentridge'owi wielką już światową sławę, jakie historie te filmy opowiadają?

Z Feliksem właściwie łączymy postać Kentridge'a.

Wideo-instalacja Williama Kentridge w Białymstoku.

I myślę, że w tych filmach Kentridge w dużej mierze dotyka takiej kwestii, jak nasza tożsamość jest definiowana poprzez zmiany społeczne.

I ta pozycja Kentridge'a, właśnie kogoś, kto cały czas podważa swoją pozycję jako białego artysty z Afryki,

Właśnie z tej postawy etycznej Kentridge'a, ale też autentyczności zadawania tych pytań.

Names mentioned by Williama Kentridge.

Names mentioned by Williama Kentridge.

To jest południowoafrykański kompozytor, z którym Kentridge pracuje już od czasów filmu Felix na wygnaniu, o którym pani wspominała.

No i właśnie aż po dziś dzień wszystkie ścieżki dźwiękowe dla Kentridge'a komponuje Philip Miller.

I praca Kentridge'a oczywiście powstała wobec jego pracy reżyserskiej przy operze NOS, operze Szostakowicza.

Jest ten Gogol, Szostakowicz, Kentridge i że w rezultacie Kentridge robi na tej podstawie również swoją pracę, swoją instalację artystyczną.

Natomiast Kentridge wykonał taki zabieg, że jego inscenizacja Szostakowicza dzieje się w latach 30., czyli w Związku Radzieckim.

Dożywotnie entuzjazm to jest film, w którym występuje taka figura stylistyczna, która jest bardzo znana z filmów Kentridge'a.

Filmy te Kentridge zrobił jakby w wyniku warsztatów, które towarzyszyły realizacji opery.

Mamy też fragmenty Dżigiewiertowa, który był takim bardzo ważnym dla Kentridge'a artystą.

Tutaj też Kentridge o tym wspomina.

Jest taka piękna scena, kiedy Kentridge tak dziwnie drepcze po swoim studio, tak podrygując trochę, jest zwielokrotniony.

On używa takiego sposobu, że są tam dwie sylwetki Kentridge'a rozmawiające ze sobą, ubrane identycznie.

Tak, mamy ten kolaż, tą kakofonię tych dźwięków, tych obrazów w bardzo różnych technikach wykonanych, ale one wszystkie mówią właśnie o tej utopii społecznej, która jest zawsze, zdaniem Kentridge'a, niebezpieczna.

Wideo-instalacja Williama Kentridge.

Instalacja Kentridge'a pojawia się w kontekście drugiej wystawy ukraińskiej artystki Aleftiny Kahidze.

Proszę powiedzieć, na czym polega ten dialog między tą dwójką artystów i właściwie dlaczego właśnie postanowiła Pani tą instalację Kentridge'a właśnie teraz, w tym momencie historycznym przywołać?

Wideo-instalacja Williama Kentridge.

I przypomniałam sobie właśnie widzianą kiedyś w 2015 roku tą instalację Kentridge'a widzianą na Biennale w Kijowie.

Kentridge'a i Aleftynę łączy wiele rzeczy.

Alewtyna również, podobnie jak Kentridge, ani nie ma skłonności do jakiegoś sentymentalizmu, ani do agresji.

I bardzo często jest w podobnym dystansie jak dystans Kentridge'a.

Także obecnie nie tylko mogą Państwo zobaczyć na pierwszej wystawie Kentridge'a jego prace, ale także zobaczyć go w nowym kontekście takim z perspektywy naszego regionu, z perspektywy wojny, która dzieje się za naszą granicą.