Mentionsy

Głosy kobiet
Głosy kobiet
22.01.2026 21:03

Jak kształtowała się tożsamość Łemków?

Gośćmi Ludwiki Włodek są Oksana Graban - Łemkini, popularyzatorka kultury i języka łemkowskiego oraz Anna Drozd-Sławińska, Ślązaczka, popularyzatorka kultury i języka śląskiego. Rozmowa poświęcona jest kształtowaniu się ich tożsamości, temu jak świadomość przynależności do kultury mniejszości wpływała na ich postrzeganie siebie i odnajdywanie swojego miejsca w Polsce i w świecie, a także tego, co je ukształtowało i jak dziś patrzą na swoje dziedzictwo.

Rozdziały (10)

1. Wprowadzenie i opowieści o językach

Podróżnicy opowiadają o swoim związku z językami łemkowskim i śląskim.

2. Wystydzenie języka śląskiego w szkole

Anna opowiada o swoim doświadczeniu z wstydu za mówienie języka śląskiego w szkole.

3. Historia i korzenie języka łemkowskiego

Oksana opowiada o swoich korzeniach i historii języka łemkowskiego w rodzinie.

4. Popularyzacja języka śląskiego

Anna opowiada o swojej pracy w popularyzowaniu języka śląskiego.

5. Opowieść w języku łemkowskim

Oksana recytuje opowieść w języku łemkowskim.

6. Historia rodzin i korzenie językowe

Anna i Oksana opowiadają o swoich rodzinnych historiach i korzeniach językowych.

7. Kulturowa tożsamość i język

Anna i Oksana dyskutują o kulturowej tożsamości i języku w kontekście historii Polski.

8. Wyzwania w edukacji językowej

Rozmówczyni opisuje trudności związane z nauką języka łemkowskiego i język śląskiego, podkreślając potrzebę wspierania edukacji językowej i akceptacji różnorodności językowej.

9. Aktywność popularyzatorska

Rozmówczyni omawia roli kobiet i mężczyzn w popularyzacji języków łemkowskiego i śląskiego, podkreślając równą aktywność obu płci.

10. Wystawa poświęcona Łemkom

Rozmówczyni wspomina o wystawie w Muzeum Etnograficznym w Warszawie poświęconej Łemkom, podkreślając jej znaczenie w promocji tożsamości łemkowskiej.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 18 wyników dla "Łemkowskiego"

Obie Panie zajmujecie się popularyzowaniem, właśnie nawet tutaj zastanawiam się jak powiedzieć, po prostu języka łemkowskiego Pani Oksana, języka śląskiego Pani Anna.

Można powiedzieć, że jestem osobą bilingwalną, ponieważ jednocześnie uczyłam się języka polskiego i łemkowskiego, ale ten łemkowski był mimo wszystko pierwszy, bo w domu się mówiło zawsze po łemkowsku.

Wiem, że nie każdy łemko miał szansę się nauczyć języka łemkowskiego i niektórzy ludzie, z którymi rozmawiałam właśnie mówią, że

Trudno byłoby mi w zasadzie żyć bez języka łemkowskiego.

Że też było tak, że ta znajomość Łemkowskiego i fakt, że u was w domu się po łemkowsku mówi, była w którymś momencie pani życia taką wstydliwą tajemnicą?

Dla mnie nigdy nie była wstydliwą dlatego, że byłam wychowywana w braku wstydu tak naprawdę, ale wiem, że nie w każdym domu tak było, ponieważ przykładowo u mnie w szkole w klasie na 30 osób około, jedna trzecia to były dzieci Łemkowskiego w Krynicy Zdroju.

Pani Oksano, a Pani kiedy weszła też na tę ścieżkę popularyzowania języka łemkowskiego?

Natomiast później, jak my się poznaliśmy, to zaczął się uczyć języka łemkowskiego i dzisiaj mówi jak native, tak naprawdę można powiedzieć.

Używałam na przykład konstrukcji, które są właściwe dla języka łemkowskiego, mówiąc po polsku.

Bardzo często i mi i mężowi się zdarzają takie rzeczy, ale właśnie bardzo cenię w moim mężu to, że on też wkłada bardzo dużo pracy w to, żeby się dowiedzieć na temat, dużo na temat języka łemkowskiego i tak go to wciągnęło, że zamierza wydać własną książkę na temat.

Dla przykładu mogę powiedzieć, że kiedy organizowaliśmy kurs języka łemkowskiego online w ubiegłym roku, to zgłosiło się do nas bardzo dużo osób w wieku 50+.

I w ankiecie zgłoszeniowej, gdzie pytaliśmy o motywację, dlaczego chcą się uczyć języka łemkowskiego, to właśnie bardzo często ludzie pisali, że nie mieli szansy się uczyć, bo na przykład babcie czy dziadkowie mówili po łemkowsku tylko między sobą albo do swoich dzieci, ale do tych dzisiejszych pięćdziesięciolatków już nie mówiono po łemkowsku, jak oni byli właśnie dziećmi.

Czytanie tych ankiet tak naprawdę było dla mnie bardzo wzruszające i bolesne jednocześnie, ponieważ miałam takie poczucie, że jest bardzo dużo ludzi, którzy nie mieli po prostu tej szansy, ale też nie można oceniać tego, że nie wiem, ktoś nie przekazał w rodzinie języka łemkowskiego,

Ale myślę, że przede wszystkim w pierwszej kolejności istotne są te projekty edukacyjne, projekty wydawnicze, ponieważ tak naprawdę nie ma za wielu możliwości, żeby uczyć się języka łemkowskiego.

Którzy nie znają w ogóle języka łemkowskiego i mogli zacząć od początku, ale też dla Łemków, którzy znają język łemkowski, ale chcą się na przykład pozbyć polonizmów, czy chcą przywrócić słowa, których sami nie używają, a używali tych słów nasi dziadkowie.

Myślę, że przede wszystkim należałoby wspierać naukę języka łemkowskiego

W szkołach, ale też dać szansę ludziom dorosłym na to, żeby nauczyli się języka łemkowskiego, bo naprawdę jest bardzo duże zainteresowanie, tylko ludzie nie mają po prostu z czego się uczyć.

A w tej chwili jest jakaś szkoła, w sensie jest jakaś publiczna szkoła, w której można się uczyć łemkowskiego?