Mentionsy

W Iranie ojcem duchowym uważanym za świętego.

Dwa tygodnie wcześniej z tego samego lotniska odleciał specjalny samolot, którym na leczenie w Egipcie udał się szach Iranu, Mohamed Reza Pahlavi.

W Iranie co jakiś czas wybuchają protesty, ale są szybko i krwawo tłumione.

Poważna opozycja wobec Szacha rodzi się poza granicami Iranu.

Dziadek Ruhollah Hamirza Ahmad Khonsari był duchownym, który pod koniec XIX wieku wydał fatwę, prawo zakazujące muzułmanom palenia tytoniu, co doprowadziło do upadku brytyjskiego przemysłu tytoniowego w Iranie.

26 października 1964 roku Reza Pahlavi podpisuje porozumienie o statusie Sił Zbrojnych stanowiące, że amerykańscy żołnierze oskarżeni o przestępstwa w Iranie mają być sądzeni przed amerykańskim sądem wojskowym, a nie przed sądem irańskim.

Premier Hassan Ali Mansour nakłania go, by publicznie przeprosił szacha, a gdy Khomeini odmawia, Mansour uderza go w twarz i wydala z Iranu.

Spędza tam 12 lat, ale nie traci kontaktu z szyitami w Iranie.

W tym czasie sytuacja w Iranie staje się coraz bardziej napięta.

Zbigniew Brzeziński, doradca prezydenta Jimmy'ego Cartera uspokaja, że skala protestów jest taka jak zwykle, a poza tym szach nie ma w Iranie poważnego konkurenta.

Szyjici w Iranie powtarzają słowa rzekomo wypowiedziane w 799 roku przez siódmego imama Musial Kazima, że z kom wyjdzie człowiek i wezwie ludzi na właściwą drogę.

9 listopada 1978 roku William Sullivan, ambasador USA w Iranie, zawiadamia administrację Cartera, że Shah jest skazany na zagładę.

Ten w końcu dostrzega błąd i Carter wysyła do Iranu generała Roberta Hussera, aby zapobiegł wojskowemu przewrotowi.

9 stycznia 1979 roku doradca Cartera, David Aron, mówi Zbigniewowi Brzezińskiemu, że jego zdaniem najlepszym rozwiązaniem będzie wojskowy zamach stanu przeciwko premierowi Iranu, Bakhtiarowi i porozumienie między dowódcami wojskowymi a otoczeniem Khomeiniego, które odsunie Szacha od władzy.

A następnego dnia Mohamed Reza Pahlavi opuszcza Iran.

Przed śmiercią Reza Pahlavi napisze we wspomnieniach, że już w 1963 roku mało znany Khomeini, wspierany przez zagranicznych agentów i prezydenta Johna Kennedy'ego, wywołał demonstrację w Iranie.

Stwierdzi również, że prezydent Jimmy Carter to kolejny liberalny prezydent przypominający mu Kennedy'ego, który chciał ingerować w sprawy Iranu.

Na rok przed rewolucją wygasły kontrakty Big Oil z Iranem.

Z embarga wyłamał się jedynie Shah Iranu, ale nie za darmo.

Peter Jennings z amerykańskiej stacji ABC pyta, a ja to lachu, czy byłby pan tak uprzejmy i powiedział nam co pan myśli o powrocie do Iranu?

W myśl konstytucji Khomeini zostaje najwyższym przywódcą Iranu, ale nie sprawuje władzy bezpośrednio.

I o to, że przekształcenie Iranu w Republikę Islamską zagraża stabilności całego regionu.

Im także może się zamarzyć niepodległość, ale jeśli Iran stanie się pretekstem do interwencji w Afganistanie, Ameryka będzie musiała szukać sposobu przeciwdziałania takiej agresji.

Kilkunastostronicowy tekst redakcyjny uzupełnia wywiad, którego Chomejni udzielił Bruce'owi von Forstowi, szefowi biura blisko wschodniego Time, który trzy dni po spotkaniu z Ayatollahem został wydalony z Iranu.

I to nie Amerykanie są wrogami Iranu, a amerykański rząd.

Khomeini mówi, że amerykańskie lotniskowce nie robią na nikim wrażenia i że Ameryka może zniszczyć Iran, ale nie zniszczy rewolucji.

Jednak Saddam Hussein, świecki sunnitsko-arabski nacjonalista, przywódca partii Ba'ath, wykorzystuje osłabienie irańskiej armii i atakuje trzykrotnie większy Iran.

Chcąc zagarnąć bogate pola naftowe Huzestanu, we wrześniu 1980 roku Irak rozpoczyna wojnę, która potrwa aż 8 lat i wywoła spore kontrowersje, bo wspierany przez CIA Saddam Hussein użyje przeciw Iranowi broni chemicznej.

Administracja Ronalda Reagana, negocjując uwolnienie zakładników, pomimo embarga i wrogich stosunków rozpoczyna sprzedaż broni do Iranu i przekazuje listę agentów i kolaborantów KGB, by rozwiązać inny problem cudzymi rękami.

Jednocześnie pieniędzmi za sprzedaną Iranowi broń CIA finansuje partyzantów Contras w Nicaraguji.

Ale mimo początkowych porażek wzmacnia Iran i poważnie szkodzi Irakowi, który z sojusznika Stanów Zjednoczonych staje się wrogiem, co jak wiemy Hussein przypłaci w przyszłości śmiercią.

Tak jak przed laty, gdy Khomeini powrócił do Iranu, teraz w swoją ostatnią drogę wyrusza ponad głowami wiernych helikopterem.

Ale wbrew obawom, Tajma znajduje następców i Iran wciąż jest republiką islamską.