Mentionsy
#314 - O Iranie, dywanach i sznurze pereł (gość: dr Mateusz Kłagisz)
Mija właśnie 6 miesięcy od chwili rozpoczęcia wojny USA-Iran. Wojny, która zmieniła sytuację zarówno na Bliskim Wschodzie, jak i globalnie. Porozumienie między rządem Donalda Trumpa w Waszyngtonie a teokratycznym reżimem w Teheranie wydaje się wciąż mało prawdopodobne. By do takiego porozumienia doszło, potrzebna jest nie tylko wola polityczna, ale też zrozumienie drugiej strony. Czy Waszyngton rozumie Iran? Czy rozumie jego mieszkańców i to, jak widzą siebie oraz swój kraj? W tym odcinku przyglądamy się irańskiej tożsamości z dala od polityki i ajatollahów.
() Zwiastun odcinka
() Powitanie
() Rozmowa
() Zakończenie i podziękowania
Wszystkie głosy, które usłyszycie w tym odcinku należą do fizycznych, rzeczywiście istniejących osób i nie zostały wygenerowane maszynowo przez algorytmy.
✅ Wspieraj Brzmienie Świata na Patronite: https://patronite.pl/brzmienie-swiata
🎧 Posłuchaj na innych platformach: https://ffm.bio/brzmienieswiata
Instagram: https://instagram.com/brzmienieswiata
Facebook: https://facebook.com/brzmienieswiata
X: https://x.com/paweldrozdradio
Rozdziały (10)
Paweł Drost przedstawia gościa i przedstawia temat rozmowy dotyczące Iranu i jego kultury.
Dr. Mateusz Kłagisz omawia rolę poezji w kulturze irańskiej i jej wpływ na rozmowy.
Rozmowa na temat poezji klasycznej, w szczególności gazale i Hafeza Shirazu.
Dr. Kłagisz wyjaśnia historię terminów irański i perski oraz ich znaczenie.
Analiza zmian wprowadzonych przez Rezę Szacha Pahlawiego i ich wpływ na tożsamość irańską.
Dr Kłagisz omawia proces islamizacji Iranu i jak ta narracja historyczna wpływa na obecne poczucie tożsamości irańskich mieszkańców.
Dr Kłagisz opisuje proces oczyszczenia języka perskiego z wpływów arabskich podczas modernizacji Iranu w XX wieku.
Dr Kłagisz omawia historię i znaczenie zaratusztrianizmu w Iranie, w tym jego współczesne przejawy.
Dr Kłagisz analizuje bieżące wydarzenia w Iranie, takie jak wojna z USA, w kontekście długiej historii kraju.
Dr Kłagisz zachęca do poznawania Iranu poprzez literaturę i kinematografię, podkreślając ich znaczenie dla zrozumienia kultury.
Szukaj w treści odcinka
Lada moment minie pół roku od chwili, gdy Stany Zjednoczone wraz z Izraelem zaatakowały Iran.
Dzisiaj, po blisko 6 miesiącach, Iran, strona militarnie słabsza, nie tylko stawia opór, ale wręcz kontratakuje i wysuwa żądania.
Nasza wiedza też nie jest tu szczególnie rozbudowana, ale braki za chwilę uzupełnimy, ponieważ razem z nami w Krakowie jest teraz iranista i afganolog z Uniwersytetu Jagiellońskiego dr Mateusz Kłagisz.
Tak sobie myślę, że gdyby na spotkaniu w sprawie zawarcia pokoju z Iranem negocjatorzy Waszyngtonu zaczęli mówić cytatami z czternastowiecznej poezji perskiej, to szansa na sukces takiego spotkania pewnie wzrosłaby kilka razy.
Natomiast w Iranie znalezienie kogoś, kto
Złego przeproś, a równocześnie w tym wszystkim jest wprowadzana również znajomość literatury perskiej, znajomość, zainteresowanie literaturą perską, bo ta znajomość przekłada się na zainteresowanie literaturą, bo czytelnictwo w Iranie jest wyraźnie większe niż na przykład w Polsce.
A w przypadku Nowego Roku, który w Iranie zawsze wypada w początek astronomicznej wiosny, to może być między powiedzmy
W szerszym znaczeniu irański będzie odwoływał się do współczesnego państwa Iran, Islamskiej Republiki Iranu.
A że w Iranie w latach dwudziestych i trzydziestych za sprawą przede wszystkim Erezy Szacha Pahlaviego dokonano takiego zwrotu ku nowoczesności, w ramach którego miano stworzyć jeden naród, taki zunifikowany naród.
Przecież przypomnijmy, Iran jednak jest państwem wieloetnicznym, wielojęzycznym i do pewnego stopnia również wieloreligijnym.
Skoro Pan wywołał do odpowiedzi Rezę Szacha Pahlaviego, który rządził na początku XX wieku i zmienił kraj w ten Iran, który, no do pewnego stopnia zmienił ten Iran, który mamy w tym momencie, no jeszcze była po drodze oczywiście rewolucja islamska, to może nad tym się zatrzymajmy.
Pokazywał, że my Iran, czy my Persowie, my Irańczycy, wtedy też nazwa kraju została zmieniona oficjalnie na Iran, jesteśmy jakoś osobni, mamy swój charakter, mamy swoją tożsamość i powinniśmy być z tego dumni, powinniśmy być dumni ze swojej odmienności.
To jest nazwisko, które przyjął, tak zresztą jak kazał przyjąć innym Irańczykom nazwiska, czyli zerwał z taką tradycją przydomków i tytułów obecną przez wiele wieków w historii Iranu i kulturze irańskiej.
On musiał się też dokonać dlatego, że należało pokazać światu zewnętrznemu, iż Iran nie zamyka się tylko i wyłącznie w islamie, ale ma tę swoją wielką, długą i głęboką historię.
Ale wracając do meritum Reza Shah jak gdyby dokonując tej modernizacji musiał również pokazać państwom europejskim a walczył czy mocno starał się o to by Iran mocno uzależniony zwłaszcza w XIX wieku od Wielkiej Brytanii i Rosji pokazał swoją
Swój potencjał kulturowy, czy ekonomiczny, czy społeczny poprosił Ligę Narodów o to, by w takiej oficjalnej komunikacji z jego rządem, ale również między sobą, zaprzestała używania terminu Persja i stosowała termin Iran.
Irańczycy zawsze nazywali swój kraj Iranem.
Irańczycy zawsze nazywali swój kraj Iranem.
Wzięli nazwę jednej z prowincji Persja, która znajduje się w południowo-zachodnim Iranie i zaczęli ją traktować jako ogólny termin na określenie całego państwa.
Oni zawsze mówili o swoim kraju Iran.
W różnych wariantach oczywiście fonetycznych w zależności od okresu historycznego, ale to zawsze był Iran.
I Reza Szach tak naprawdę powiedział, słuchajcie, my nazywamy swój kraj Iranem i chcemy, żebyście nas nazywali Iranem.
To znaczy w XIX wieku, jak wspomniałem, Iran stawał się powoli takim państwem półkolonialnym.
Na początku XX wieku Wielka Brytania i jeszcze carska Rosja podpisały taki dokument, który dzielił de facto Iran na strefy wpływów.
Chodziło o to, że zamiana Persji w Iran równocześnie stanowi
Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Ostatnie odcinki
-
#314 - O Iranie, dywanach i sznurze pereł (gość...
22.08.2026 05:00
-
#313 - O strażakach, podziemnych pożarach i koc...
08.08.2026 05:00
-
#312 - O Syrii, drogich garniturach i inżynieri...
25.07.2026 05:00
-
#311 - O komputerach kwantowych, szyfrach i pow...
18.07.2026 05:00
-
#310 - O snach, Laosie i motylej matce (odcinek...
11.07.2026 16:29
-
#309 - O wodzie, ogromnym kangurze i wietnamski...
04.07.2026 05:00
-
#308 - O Danii, koloniach i mistrzach badminton...
27.06.2026 05:00
-
#307 - O czekoladzie, kakaowcach i Indianie Jon...
13.06.2026 05:00
-
#306 - O rumie, saletrze i klątwie zasobów (odc...
06.06.2026 05:00
-
#305 - O Ujgurach, chińskim islamie i bambusowy...
30.05.2026 05:00