Mentionsy

Czym tak naprawdę jest ADHD?

ADHD to nie jest brak uwagi.

Osoby z ADHD potrafią mieć jej bardzo dużo.

Nie wiem, jak ja sobie tak obserwuję osoby z ADHD w rozmowach, no to tam ciągle pada, przepraszam, że cię przerwałam, przepraszam, rozproszyłam się, co mówiłaś.

To, co spowodowało, że ja się postanowiłam zdiagnozować, to to, że dokopałam się do informacji, że nieleczone ADHD może być często powodem zaburzeń depresyjnych, zaburzeń lękowych.

ADHD.

Moja dzisiejsza gościni to Olimpia Jenczek, samorzeczniczka ADHD, prezeska Fundacji Mamy Podobnie i autorka treści, które w przystępny sposób oswajają złożoność życia z ADHD.

Na Instagramie i w swojej codziennej pracy Olimpia wspiera osoby neuroróżnorodne, szczególnie kobiety, które często przez lata żyły z nierozpoznanym ADHD.

Już 4 czerwca premierę będzie miała jej książka, Życie z ADHD.

W dzisiejszej rozmowie porozmawiamy o tym, czym naprawdę jest ADHD i dlaczego jego obraz wciąż jest zbyt uproszczony, jakie objawy u kobiet bywają pomijane, jak wygląda droga do diagnozy i co może w niej zaskoczyć oraz jak wykorzystać mocne strony ADHD i uczyć się łagodności wobec swoich wyzwań.

Chociaż jeżeli idąc wcześniej, no to myślę, że rozmowa, w której chłopak, z którym byłam na runce, który powiedział mi właśnie o ADHD i opowiedział, jak to ADHD wygląda i że właśnie ma podejrzenie tego zaburzenia.

Ja zaczęłam wtedy szukać po prostu, przeglądać z ciekawości, czym to ADHD dokładnie jest, przez co algorytmy podłapały i TikTok zaczął mi tych rolek wyświetlać coraz więcej.

No i pamiętam, że były takie momenty, w których sobie myślałam, no okej, to brzmi inaczej niż to, co miałam w głowie na temat ADHD, czyli to nie jest tylko ten biegający chłopiec po ścianach i po klasie, niegrzeczny chłopiec, tylko to ADHD może inaczej wyglądać.

Że to jest i że to właśnie może być jeden na przykład z elementów, bo to obgryzanie paznokci, jak wiele elementów w ADHD, może mieć różne podłoże i z jednej strony to może być na przykład to, że to jest jakiś sposób na właśnie tą nadruchliwość, tak?

Natomiast to, co spowodowało, że ja się postanowiłam zdiagnozować, to to, że dokopałam się do informacji, że nieleczone ADHD może być często powodem zaburzeń depresyjnych, zaburzeń lękowych, a ja wtedy byłam na etapie wychodzenia z zaburzeń lękowych.

Czym tak naprawdę jest ADHD?

No bo mamy dużo takich właśnie stereotypów, począwszy od tego, że, no jeszcze pokutuje to przekonanie, że ADHD dotyczy wyłącznie chłopców, że dotyczy chłopców w wieku szkolnym, że z ADHD się wyrasta i że dorośli ludzie nie mają ADHD.

...że ADHD jest wyłącznie taką nadpobudliwością ruchową.

W związku z czym wydaje mi się, że osoby dorosłe bardzo szybko jakby wykluczają siebie z jakiegoś podejrzenia ADHD, no bo przecież nie jestem nadpobudliwa ruchowo.

Czym jest ADHD?

ADHD w takiej dużej, rozłożonej nazwie to jest Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Deficytem Uwagi.

A de facto coraz częściej mówi się o tym, że ADHD to nie jest brak uwagi, bo osoby z ADHD potrafią mieć jej bardzo dużo, tak?

Bo najczęściej dziewczynki, które mają tą nadpobudliwość, bo też można mieć ADHD bez nadpobudliwości w jednym z typów,

Adhd.

Że często właśnie, no nie wiem, jak ja sobie tak obserwuję osoby z ADHD w rozmowach, no to tam ciągle pada, przepraszam, że Cię przerwałam, przepraszam, rozproszyłam się, co mówiłaś, nie?

Bo jeżeli ja na przykład prowadzę samochód i nagle przestanę się koncentrować, co jakby jest wykazane też w badaniach, że osoby z ADHD częściej powodują wypadki samochodowe.

Z jednej strony impulsywność nam się często... No właśnie, z czym Cię kojarzy impulsywność w ADHD na taki pierwszy rzut?

Ale często też w rozmowie, że ktoś jest głośny, że osoby z ADHD przez tę impulsywność są głośno, często przerywają w rozmowie, a impulsywność ma wpływ na tak dużo czynników, że to może być impulsywność w robieniu zakupów, właśnie prowadzeniu samochodu, tak jak już powiedziałam,

Często jakieś takie impulsywne jedzenie, więc też problemy z... Nie chodzi mi już nawet o wagę samą, tylko że często, jeżeli też wiele objawów związanych z ADHD wpływa na to, że osoby z ADHD często mają problem ze zdrowym w ogóle żywieniem.

Co wpływa na to, że my się gorzej czujemy, że nasilają nam się nasze objawy ADHD i to jest błędne koło, tak?

Więc właśnie ta książka, w której to było dla mnie tak ważne, że to życie z ADHD, to naprawdę to ADHD macza nam palce prawie w każdym obszarze naszego życia.

Ja też bym zwróciła uwagę na taki element, który ja nazwałabym taką nadpobudliwością emocjonalną, że to życie emocjonalne chyba jest takie bardzo złożone, bo tak jak obserwuję osoby, które znam z ADHD i sporo się tym tematem interesuje, to takie wewnętrzne życie tych osób jest właśnie bardzo złożone, że to są takie

Natomiast faktycznie temat dysregulacji emocjonalnej, pomimo że on tak w tych oficjalnych kryteriach się nie pojawia, no to specjaliści coraz częściej podnoszą ten temat, że ADHD bardzo mocno wiąże się z tym, że

Właśnie jest problem z regulacją emocji, że często osoby z ADHD właśnie bardzo szybko wybuchają, tylko że to znowu... Na przykład moja historia ze złością jest taka, że jako dziecko bardzo mocno wybuchałam i byłam tym dzieckiem, które po prostu darło japę.

Moja siostra, która jak się okazuje teraz od niedawna też ma ADHD, no to zupełnie inaczej reagowała.

Ok, ja mam zasoby, mój partner jemu wybuchnie ADHD, ale ja mam zasoby, ja mówię dobra, rozumiem z czego to wynika, to jest super.

I to z kolei przez to, że dzieci z ADHD, co też mówią o tym badania statystycznie, zdecydowanie część, nie pamiętam liczb, słyszą, otrzymują negatywny feedback dorastając.

Właśnie, czy ADHD też jest związane z taką nadwrażliwością na jakiejś bodźce typu, nie wiem, dźwięki, jakby grupa ludzi, światło, zapachy.

To też może jakoś... Osoby z ADHD też mogą być bardziej jakby nadwrażliwe na takie bodźce?

Z tego, że dla wielu osób z ADHD na przykład small talki bywają jakoś problematyczne i w momencie, kiedy ja idę na event, na którym jest jakiś networking, no to ja po takim small talku, kontakcie z ludźmi jestem potwornie przebodźcowana albo organizuję eventy.

Ale też informacyjnie, że my mamy bardzo dużo właśnie natłok informacji, że osoby z ADHD częściej właśnie mają też problem, żeby się dostymulować.

To często widzę u osób z ADHD.

Osoby z ADHD z jednej strony często dostarczają, same dokładają sobie coraz więcej bodźców, a jak każdy układ nerwowy, mamy swoje ograniczenia.

Więc odpowiadając na Twoje pytanie, tak, zauważam, że dużo osób z ADHD i w tym ja sama z tym przebodźcowaniem mamy wiele wspólnego.

Ale też chciałabym zaznaczyć w ogóle tu do całego tego odcinka, że właśnie to, co wiem już na pewno po tych kilku latach z ADHD i obserwowania wielu osób z ADHD, że nie ma dwóch takich samych osób z ADHD, nie?

Z drugiej strony też w kontekście na przykład tego przebodźcowania, jeżeli myślimy w ogóle o neuroróżnorodności, to osoby w spektrum autyzmu albo osoby, które mają AUDHD, czyli mają ADHD, ale też spektrum autyzmu, to one mogą jeszcze silniej odczuwać te bodźce.

Tak, w ogóle w kontekście ADHD nawet mam też taki jeden odcinek podcastu.

Perfekcjonizm i prokrastynacja, najlepsze siostry ADHDowe.

I myślę, że perfekcjonizm był jednym z takich objawów u mnie w momencie, kiedy po diagnozie rozpoczęłam psychoedukację, którą ja sobie nazywam korkami z ADHD i po prostu co tydzień poznawałam nowy objaw w kontekście swoim.

Masa objawów związanych z ADHD, w tym perfekcjonizm, może dotykać jednego na przykład obszaru życia albo wybranych obszarów życia.

Tak, a to z kolei może też wynikać często z tego, bo też o tym nie mówiłyśmy, że ADHD często współwystępuje, w sensie do ADHD dokładają się inne dyslekcja, dysgrafia itd., więc to jeszcze kolejny element zaburzeń.

A takie hasło ADD, które pojawia się też właśnie w kontekście ADHD, co to oznacza?

Wcześniej oznaczało to ADHD bez tego zaburzenia tych objawów nadpobudliwości.

Mamy po prostu ADHD i ADHD na ten moment wiedzy, którą mamy.

Właśnie też sobie pomyślałam, że chciałabym to jeszcze dopowiedzieć, bo nie powiedziałam tego na początku, że ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, czyli oznacza to, że nasz mózg funkcjonuje w trochę inny sposób.

Nie jest to choroba, co oznacza, że nie da się z tego wyleczyć, więc z ADHD się rodzimy.

I z ADHD najczęściej umieramy.

Na ten moment nie ma sytuacji, w której ktoś może się wyleczyć z ADHD.

My możemy tylko łagodzić objawy ADHD na różne sposoby.

Dobrze, czy możemy podkreślić jeszcze raz, że to nie jest tak, że dzisiejsze czasy przyczyniają się do tego, że ludzie zaczynają chorować na ADHD?

Nie, nie da się zachorować na ADHD.

No bo jest dużo takich teorii, że po pierwsze wszyscy mamy ADHD, a po drugie nic dziwnego, że ludzie zaczynają chorować na ADHD, skoro ciągle siedzą w telefonach komórkowych i mają tyle bodźców.

Z którym człowiek bez diagnozy ADHD nie może się spotkać w swoim życiu, tak?

Wpadać w hiperfokus, chociaż to właśnie rzadziej, jakby osoby z ADHD częściej mają większą skuteczność, ale może też wpadać albo podejmować impulsywne decyzje i tak dalej, i tak dalej.

Tylko tutaj chodzi o to, że osoby z ADHD doświadczają tego prawie codziennie.

Powoduje, że osoby nawet, które nie mają ADHD zaczynają mieć objawy podobne do ADHD, tak?

Czyli faktycznie to, że my ciągle scrollujemy, przebodźcowujemy się, no to nie dotyczy tylko osób z ADHD, dotyczy wszystkich.

I że faktycznie osoby bez diagnozy, nie lubię używać tego bez diagnozy, bo bez diagnozy może być osoba, która ma ADHD, tak?

Więc faktycznie, jeżeli ktoś teraz przyjdzie, teoretycznie, jeżeli ktoś przyjdzie na diagnozę i zacznie opowiadać o tym, że ma takie problemy w życiu dorosłym, ale w żaden sposób nie wyjdzie na tej diagnozie, że za dziecka było inaczej, no to może się okazać, że tak, no okej, no to masz objawy, które są podobne do ADHD, ale prawdopodobnie nie jest to neurologicznie w ogóle związane z ADHD, tylko Twoje życie Cię za bardzo stymuluje, być może musisz coś w życiu pozmieniać.

To, co chciałam domknąć, że ADHD w tym momencie dzielimy na trzy podtypy.

Więc można mieć ADHD i teraz to ADD jest po prostu ADHD na przykład albo podtypem impulsywności, no tak, jedynie impulsywności, no bo w mieszanym mamy jedno i drugie.

Jakie cechy ADHD pomagają Ci w życiu?

Co jest fajnego w ADHD?

Mi się to zmienia na przestrzeni tego życia z świadomem ADHD.

Miałam taki moment, że bardzo... W sensie miałam takie, że spoko, lubię to ADHD.

Teraz jestem na etapie i też przez to, że obserwuję sobie bardzo ten świat, że nie chcę tego koloryzować i nie chcę być w tej grupie, znaczy nie chcę po prostu dokładać się do tego koloryzowania ADHD, bo wciąż mam poczucie, że my...

Mówimy jako osoby, które mówią w internecie o ADHD, najczęściej są osobami wysoko funkcjonującymi, a jest też cała grupa osób, u których to ADHD realnie powoduje, że oni nie są w stanie utrzymać się w miejscu pracy i nie są w stanie utrzymać dobrych relacji towarzyskich i realnie to rujnuje ich życie albo mają bardzo duże problemy z uzależnieniami.

Więc powiem tak, jeżeli chodzi o ADHD i tak naprawdę jedyny objaw, który można uznać

Natomiast bardzo dużo osób z ADHD idzie do różnych, szeroko pojętych branż kreatywnych i tam się po prostu czuje dobrze.

Podobno w ogóle bardzo dużo artystów też ma ADHD.

Że mamy zespół, w którym kilka osób ma decyzyjność, każdy z nich ma ADHD, ma 50 pomysłów i teraz... O najgorzej.

I też to, co... Bo bardzo często hiperfocus jest podawany jako taka supermoc u osób z ADHD.

Po prostu znikome chociażby podejrzenie, że możemy mieć ADHD.

Jakie konsekwencje mogą wynikać z tego, że nie zainteresujemy się tym tematem, chociażby po to, żeby utwierdzić się w przekonaniu, że nie mamy ADHD?

Jakie konsekwencje takie niezdiagnozowane ADHD może

Jeżeli boimy się łatki, no to z drugiej strony przecież nie musimy nikomu mówić o tym, że mamy ADHD.

Po prostu dla Ciebie świadomość, ale w Twoim życiu nie ma żadnych trudności aktualnie wynikających z ADHD, to najprawdopodobniej nie dostaniesz diagnozy, bo to też jest tak, że specjaliści mówią, że bez cierpienia nie ma zaburzenia, czyli nawet jeżeli masz to ADHD tak neurologicznie, biologicznie,

Nie mam ADHD, nie mam problemu z ADHD.

Kolejna rzecz, że to bardzo często w kontekście medycznym, i to też coraz częściej słyszę, że osoby, które na przykład długo leczyły się na zaburzenia lękowe, zaburzenia depresyjne, nie były w stanie z tych stanów wyjść, to w momencie, w którym otrzymują diagnozę i zaczyna się trochę zmieniać leczenie, bo leczenie w przypadku osób z ADHD, zaburzeń lękowych i depresyjnych, też bywa inne.

Mogą się z tym psychologowie nie zgadzać, że ja uważam, że jeżeli a planujemy być rodzicem albo już jesteśmy rodzicami, mamy podejrzenia o ADHD, to zrobiłabym to dla

Się jako rodzicę, ale też dla tych dzieci, bo ADHD bardzo często jest dziedziczne, czyli jeżeli my mamy ADHD, to prawdopodobnie nasze dzieci też mają.

I oczywiście, znowu, ADHD nie ma być wymówką.

Olimpia, co powiedziałabyś kobietom, które podejrzewają u siebie ADHD?

Mówię to też mężczyznom, bo uważam, że dużo mówimy o kobiecym ADHD.

I to, co bym jeszcze powiedziała, że... Powiem Wam, że dla wielu osób to ADHD jest właśnie jakąś łatką,

Nas osób z ADHD, czy osób w spektrum, czy w połączeniu jest bardzo, bardzo dużo.

I bardzo często okazuje się, że jeżeli mamy to ADHD, to nawet nie wiemy, a w naszym otoczeniu

Ostatnio było o seksualności w kontekście ADHD, wcześniej o po prostu rodzinie i tak dalej, i tak dalej, więc spotykamy się i rozmawiamy o tym.

Ktoś mi kiedyś to napisał, bo ja nie wiedziałam właśnie z czego to wynika, ale jest coś takiego jak oversharing w ADHD i ja mam poczucie, że właśnie ten oversharing, który powoduje, że czasami za dużo gadam, ale też, że mam łatwość w opowiadaniu, że to jest właśnie ta super

Ja to traktuję jako supermoc właśnie w ADHD, że mam łatwość w opowiadaniu o takich rzeczach.