Mentionsy

Big Book Podcast. O książkach
Big Book Podcast. O książkach
11.11.2025 17:10

W Krainie Czarów. Zabijanie czasu i uśmiech kota, czyli Alicja w języku polskim. Prof. Dawid Osiński. Wykład Mistrzowski #2

Nowa seria WYKŁADÓW MISTRZOWSKICH
w Big Book Cafe MDM.

Przewodnikiem po świecie wyłaniającym się z „Alicji w Krainie Czarów”, stworzonym przez człowieka ukrywającego się pod pseudonimem Lewis Carroll, jest porywający historyk literatury prof. Dawid Maria Osiński.

Partnerem wykładów jest Wydawnictwo Prószyński i S-ka, które wydało polski przekład książki „Lewis Carroll w krainie czarów. Prawdziwa historia Alicji” Roberta Douglasa Fairhursta.

Big Book Cafe objęło tę znakomitą książkę patronatem.

Podczas trzech wykładów prof. Osiński zabierze nas do świata znaczeń i odniesień, które skrywa świat Alicji, ale którymi także naznacza naszą współczesność. Mówimy Alicją, czyli językiem kodów, a nasza popkultura pełna jest płynących z niej inspiracji. Wykłady będą podróżą przez kulturowe zmiany i wpływy jednej z najważniejszych książek wszech czasów.

Wykład #2: Zabijanie czasu i uśmiech kota, czyli Alicja w języku polskim

Wydarzenie odbyło się 4 listopada, wtorek, o godzinie w Big Book Cafe MDM na ulicy Koszykowej 34/50.


To magia języka Alicji zrewolucjonizowała literaturę dziecięcą i możliwości stojące przed literaturą drugiej połowy XIX wieku i XX wieku. Na ile uświadamiany sobie, że „mówimy Alicją”, kiedy patrzymy na drugą stronę lustra, wpadamy w głąb króliczej nory, idziemy na herbatkę u Szalonego Kapelusznika, wylewamy kałużę czy morze łez, zastanawiamy się nad tym, co znaczy słynny frazeologizm „zabić czas”.Przygody Alicji w Krainie Czarów to jeden z trzech najbardziej znanych na świecie tekstów, każdy z tłumaczy stanął więc przed niezwykłym wyzwaniem konstruowania świata Alicji w swoim języku, kalamburów i gier słownych oraz znaczeniem słów-walizek. Polskie przekłady dowodzą kunsztu, czego dowodem są wyrażenia, które zakorzeniły się w naszym języku.

O MISTRZU

Dawid Maria Osiński (1981) – dr hab., profesor Uniwersytetu Warszawskiego, historyk literatury, pracuje w Zakładzie Literatury i Kultury Drugiej Połowy XIX Wieku na Wydziale Polonistyki UW. Przewodniczący Stołecznego Komitetu Okręgowego OLiJP (od 2016), Zastępca Dyrektora ILP UW (od 2020), redaktor naczelny „Przeglądu Humanistycznego” (od 2025). Autor monografii Aleksander Świętochowski w poszukiwaniu formy. Biografia myśli (2011), Pozytywistów dziedzictwo Oświecenia. Kierunki i formy recepcji (2018), współautor monografii Miejsca trudne – transdyscyplinarny model badań. O przestrzeni placu Piłsudskiego i placu Defilad (2019). Zainteresowania badawcze dotyczą teorii języka pozytywistów i modernistów, wątków syberyjskich w literaturze XIX wieku, translatoryki XIX i XX wieku.

KOLEJNY WYKŁAD SERII MISTRZOWSKIEJ

Wykład #3: W algorytmie dziwactw. Kontrowersje biograficzne Carrolla2 grudnia godz. 19.00Kto z nas nie ma dziwactw i nie jest przywiązany do jakichś rytuałów, powtarzalnych czynności, specyficznych upodobań? Wychodząc z takiego pełnego zrozumienia założenia, zastanowimy się nad upodobaniami i wyborami jednej z najciekawszych postaci żyjącej w drugiej połowie XIX wieku – Lewisa Carrolla. Biografia autora Przygód Alicji w Krainie Czarów jest wciąż mało znana. Kiedy wskazuje się na jedną z najważniejszych jego bohaterek i postaci literackich w literaturze światowej – Alicję, nie sposób nie pokazać, jakie kontrowersje i fascynacje wiążą się z postacią jej autora, pastora Charlesa Ludwika Dodgsona – matematyka, fotografika, artysty, pisarza, kolekcjonera. Co Carroll kolekcjonował, dlaczego miał obsesję symetryczności, lustrzaności, precyzji, co go przerażało i czy dziś w jakimś sensie przeraża to nas? Czy pod płaszczem nudziarza i prowincjonalnego safanduły ukrywał się wielki oryginał, szalony kreator języka, przekraczający normy?

Wydarzenie zostało dofinansowane w Stałym programie Kulturalnym miasta stołecznego Warszawy. Dziękujemy!

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 20 wyników dla "Lewis Carroll"

Szanowni Państwo, dzisiaj będziemy sobie mówili o tym, co się dzieje w języku, co Lewis Carroll potencjalnie zrobił językowi, jak Alicja funkcjonuje w naszej zwłaszcza kulturze i jakiejś takiej ikonosferze i wyobraźni, w jaki sposób zainfekowała kulturę i literaturę w ogóle.

Lewis Carroll tymi swoimi dwiema powieściami niewątpliwie wpisuje się w coś takiego, co wynika z przemyślenia przez Goethe'go właśnie owego terminu literatury światowej.

Prof. Dawid Osiński, Lewis Carroll, Big Book Cafe MDM, Koszykowa 34 50.

Lewis Carroll, drodzy Państwo, był osobą, jak to już kiedyś tylko wspomniałem, jeszcze we wrześniu, która umiała zadbać o swoje, można powiedzieć, rokowania literackie.

Myślę, wynika z tego, że Lewis Carroll doskonale zdawał sobie sprawę, że tego typu powieść, którą on proponuje, może mieć też zupełnie nowe, inne znaczenie.

O różnych fascynacjach Lewisa Carrolla, jeśli chodzi o warsztat literacki i artystyczny.

Myślę, że Lewis Carroll doskonale wiedział, że wykorzystując różnego rodzaju właśnie chwyty zdwojenia, odkształcenia, lustrzanej rzeczywistości, nieustannej gry,

Prof. Dawid Osiński, Lewis Carroll, Big Book Cafe MDM, Koszykowa 34 50.

Prof. Dawid Osiński, Lewis Carroll, Big Book Cafe MDM, Koszykowa 34 50.

Począwszy od tytułowego Wonderlandu przez nazwy własne, które my sobie tutaj wybieramy, można by pomyśleć, że Lewis Carroll doskonale przemyślał to, żeby jego dzieło było produktywne, żeby faktycznie wniknęło do innych kultur niż tylko kultura macierzysta, do innych języków, do myślenia, żeby zawładnęło wyobraźnią pokojów dziecięcych,

Wyłania się dużo głębszy problem niż tylko taki, jak tłumacz ma oddać te oryginalne neologizmy, neosemantyzmy, te dziwne słowa, jeszcze nie słowa walizki, ale te dziwne słowa, które wymyśla Lewis Carroll po to, żeby nazwać te przedmioty, których uczą się bohaterowie.

I Lewis Carroll tego typu chociażby, zauważcie Państwo, i na gruncie macierzystym, i w tłumaczeniach, tego typu nazwami, tak jak nazwami własnymi, tak jak tymi półtworami, hybrydycznymi tworami, bardzo dziwnymi zjawiskami, oswaja swojego czytelnika, swojego niedorosłego czytelnika z innością i z obcością.

Zauważcie Państwo, myśląc o tym, co Alicja i co Lewis Carroll zrobił tłumaczom, ale też naszej kulturze docelowej, warto zapytać o to, na jak różnych poziomach właśnie Alicja w ogóle funkcjonuje w kulturze.

Prof. Dawid Osiński, Lewis Carroll, Big Book Cafe MDM, Koszykowa 34 50.

Nie chcę powiedzieć też, że drugą stronę lustra wynalazł Lewis Carroll, bo przed Lewisem Carolem

Natomiast zauważmy, że tylko umysł dorosłego albo już dojrzałego użytkownika kultury i odbiorcy jest w stanie zrozumieć ten kalambur i tę grę, którą Lewis Carroll wprowadza.

Prof. Dawid Osiński, Lewis Carroll, W-ka, Big Book Cafe MDM, Koszykowa 34 50.

Są jakimś autorskim pomysłem, przede wszystkim tłumacza, choć pierwotnie Lewisa Carrolla, który jest jakąś formą neologizmu.

Prof. Dawid Osiński, Lewis Carroll, Big Book Cafe MDM, Koszykowa 34 50.

Wiemy, że ogoniasta opowieść u Lewisa Carrolla rządzi się takim prawem i wiemy, że dziecko czytając tę opowieść musi zwrócić uwagę przede wszystkim nie tylko na to, jak jest to napisane, ale też jaki ma kształt i że