Mentionsy
W Krainie Czarów. Co Lewis Carroll zrobił dziewczynkom? Prof. Dawid Osiński. Wykład Mistrzowski #1
Otwieramy nową serię WYKŁADÓW MISTRZOWSKICH w Big Book Cafe MDM!
Przewodnikiem po świecie wyłaniającym się z "Alicji w krainie czarów", stworzonym przez człowieka ukrywającego się pod pseudonimem Lewis Carroll, będzie porywający historyk literatury prof. Dawid Maria Osiński.
Partnerem wykładów jest Wydawnictwo Prószyński i S-ka, które wydało polski przekład książki "Lewis Carroll w krainie czarów. Prawdziwa historia Alicji" Roberta Douglasa Fairhursta.
Big Book Cafe objęło tę znakomitą książkę patronatem.
Podczas trzech wykładów prof. Osiński zabierze nas do świata znaczeń i odniesień, które skrywa świat Alicji, ale którymi także naznacza naszą współczesność. Mówimy Alicją, czyli językiem kodów, a nasza popkultura pełna jest płynących z niej inspiracji. Wykłady będą podróżą przez kulturowe zmiany i wpływy jednej z najważniejszych książek wszech czasów.
Wykład #1: Co Lewis Carroll zrobił dziewczynkom?
Dlaczego przez bardzo długi czas Lewis Carroll korespondował z dziewczynkami, miniaturyzował swoje listy do młodych adresatek i kolekcjonował ich fotografie? O czym pisał w listach? Czy swoje adresatki traktował poważnie jako równorzędne partnerki dialogu? Co wyniknęło z tego, że autor Przygód Alicji w Krainie Czarów dziewczynkę upodmiotowił, dając jej możliwość doświadczania przygód podobnych do bohatera chłopięcego i czy był to krok w kierunku dziewiętnastowiecznej emancypacji?
Wydarzenie odbyło się 7 października, wtorek, o godzinie w Big Book Cafe MDM na ulicy Koszykowej 34/50.
KOLEJNE WYKŁADY SERII MISTRZOWSKIEJ
Wykład #2:Zabijanie czasu i uśmiech kota, czyli Alicja w języku polskim
4 listopada godz. 19.00
To magia języka Alicji zrewolucjonizowała literaturę dziecięcą i możliwości stojące przed literaturą drugiej połowy XIX wieku i XX wieku. Na ile uświadamiany sobie, że „mówimy Alicją”, kiedy patrzymy na drugą stronę lustra, wpadamy w głąb króliczej nory, idziemy na herbatkę u Szalonego Kapelusznika, wylewamy kałużę czy morze łez, zastanawiamy się nad tym, co znaczy słynny frazeologizm „zabić czas”. Przygody Alicji w Krainie Czarów to jeden z trzech najbardziej znanych na świecie tekstów, każdy z tłumaczy stanął więc przed niezwykłym wyzwaniem konstruowania świata Alicji w swoim języku, kalamburów i gier słownych oraz znaczeniem słów-walizek. Polskie przekłady dowodzą kunsztu, czego dowodem są wyrażenia, które zakorzeniły się w naszym języku.
Wykład #3:W algorytmie dziwactw. Kontrowersje biograficzne Carrolla
2 grudnia godz. 19.00
Kto z nas nie ma dziwactw i nie jest przywiązany do jakichś rytuałów, powtarzalnych czynności, specyficznych upodobań? Wychodząc z takiego pełnego zrozumienia założenia, zastanowimy się nad upodobaniami i wyborami jednej z najciekawszych postaci żyjącej w drugiej połowie XIX wieku – Lewisa Carrolla. Biografia autora Przygód Alicji w Krainie Czarów jest wciąż mało znana. Kiedy wskazuje się na jedną z najważniejszych jego bohaterek i postaci literackich w literaturze światowej – Alicję, nie sposób nie pokazać, jakie kontrowersje i fascynacje wiążą się z postacią jej autora, pastora Charlesa Ludwika Dodgsona – matematyka, fotografika, artysty, pisarza, kolekcjonera. Co Carroll kolekcjonował, dlaczego miał obsesję symetryczności, lustrzaności, precyzji, co go przerażało i czy dziś w jakimś sensie przeraża to nas? Czy pod płaszczem nudziarza i prowincjonalnego safanduły ukrywał się wielki oryginał, szalony kreator języka, przekraczający normy?
Wydarzenie zostało dofinansowane w Stałym programie Kulturalnym miasta stołecznego Warszawy.
Dziękujemy!
Sponsorzy odcinka (1)
"Drodzy Państwo, Karol chce pokazać, że w tej rzeczywistości to właśnie do dziecka należy najważniejsze zdanie."
Szukaj w treści odcinka
Zjawiska dotyczące tego, jak przeformatowuje myślenie o nowoczesności, o zmianie, o dynamice, o potrzebie cywilizowania, mimo że kolonizatorskiego bardzo świadomie i w dużym stopniu.
Nie chcę tutaj o tej imperialności oczywiście mówić, ale to jest taki kontekst i komponent, który chciałam wskazać na początku, bo on jest ważny, żeby pokazać coś, na czym za chwilę będzie mi zależało.
Lewis Carroll doskonale wie, że w połowie lat 60. status dziewczynki w szkole, w domu, w różnego rodzaju grupach rówieśniczych jest skazany na porażkę.
I w tym sensie skazany na porażkę, bo dziewczynka i w kulturze, i w języku, i w literaturze nie ma języka, a jeśli go ma, to w zasadzie bardziej jest mówiona niż mówi.
Słyszałem, że Ska, Lewis Carroll, Ska, Lewis Carroll, Ska, Lewis Carroll, Ska, Lewis Carroll, Ska,
Bez prymatu dorsłego, bez prymatu kogoś, kto będzie jej cały czas wskazywał drogę, mimo że zamaza pamiętane w sposób wręcz potworny czy karykaturalny.
Te różne reguły, którymi mówił do niej dotychczasowy świat, świat pełen kar i nagród, świat pełen pouczeń, świat pełen drogowskazów, z takich bardzo mocnych, wiktoriańskich, edukacyjnych systemów nauczania, to Alicja wie, że musi radzić sobie sama w tym świecie.
Albo, jak powiedziałaby Sikorska-Kulesza, spróbować nielegalnej, młodocianej prostytucji, która w XIX wieku, nie tylko na Wyspach Brytyjskich, była też pewną normą i pewnym przerażającym, potwornym zjawiskiem na naprawdę dużą skalę.
I te trzy przykłady, o których chcę powiedzieć, korespondują też z tym, o czym mówi ówczesna XIX-wieczna kultura wiktoriańska, która chce pokazać, że szkoła w tamtym czasie rządzi się regułą chociażby taką.
Ska, Lewis Carroll, Robert Douglas Fairhurst, Big Book Cafe MDM, Koszykowa.
Jej zadziwieniu światem, jej relacjami z czymś absolutnie nieprawdopodobnym i niewyrażalnym tak naprawdę, zjawiskami, hybrydycznymi tworami, przedziwną menażerią tych postaci, które można by powiedzieć cechuje pewna połowiczność.
Ska, Lewis Carroll, Robert Douglas Fairhurst, Big Book Cafe MDM, Koszykowa.
I to jest szerszy problem, drodzy Państwo, bo Carroll jako wytrawny matematyk, nie tylko diakon, bo to jeszcze sobie zostawię na koniec, a propos takiej kwestii jak religijność bądź jej raczej brak walicji w Krainie Czarów, co jest bardzo ciekawe i zaskakujące.
Karol jako matematyk i geometra doskonale przecież zna te różne proporcje i te różne zasady i zjawiska, które obowiązują w świecie.
Kiedy popatrzymy na to, co się dzieje chociażby w podróży sentymentalnej tego samego autora, gdzie on każe się przyglądać z bardzo bliska rzeczywistości, chociażby takiej dłoni pięknej kobiety i widzi, że ona z bliska pod mikroskopem wygląda zupełnie inaczej.
Już mówiłem o tym 16 września, drodzy Państwo, nie będę przywołał rzeczy i przykładów, na które wskazałem, jeśli chodzi o te traktaty czy pisma Carolla, ale zwrócę tu uwagę jeszcze tylko na zwłaszcza jedną rzecz, która...
Bergson to jest też autor, który powinien tu się pojawić, bo zauważcie Państwo, materia i czas i te zjawiska, które dotyczą
Na tym wykładzie 4 listopada, bo też będę chciał pokazać, jak językowo jest Alicja wtedy umocowana, ale zauważmy, że Carroll wybiera taką sytuację dla swojej bohaterki, żeby ją wrzucić w tę rzeczywistość bardzo dziwnych zjawisk, żeby spróbować skonfrontować ją z tymi zjawiskami i żebyśmy my potem, jako czytelnicy, nie mieli pewności, ile to trwało i w zasadzie
I próbuję pokazać, że to może być projekt emancypacyjny, projekt kulturowy, projekt edukacyjny na dużo szerszą skalę.
Bo niewątpliwie sytuacji, które by wyprowadzały dziewczynkę z różnych jakby przestrzeni zamkniętych czy przestrzeni właśnie takich, w które próbowała ją kultura włożyć, byłoby tutaj można wskazać kilka.
Bo jeśli Fairhurst mówi, że te 24 tomy listów, zebrane jeszcze za życia Carola i skatalogowane, wydane oczywiście potem w 10 woluminach, czy te opasłe partie dziennika,
I zwłaszcza doświadczony traumatycznie, można powiedzieć, przez najnowszą kulturę i najnowsze zjawiska, które dzieją się w kulturze, w rzeczywistości, którą obserwujemy w filmach, serialach, za oknem, w naszym życiu, w Kościele.
Absolutnie to zostawiam bez komentarza, ale to jest też coś, co bardzo świadomie pokazuje, w jaki sposób można kształtować ówczesne jakby gusta etyczno-religijno-estetyczne dziecka, bo można wyprowadzić go ze szkoły, wprowadzić go w tę przestrzeń przedziwnej krainy cudowności czy za tą drugą stronę lustra, gdzie obowiązują dziwne reguły, gdzie musi być ta konfrontacja z różnymi zjawiskami i światami.
Oceniane bywają różnego rodzaju zjawiska, ale zauważmy, że ktoś taki, kto wydawałoby się może na pierwszy rzut oka nie powinien unieważniać takiego komponentu, zupełnie go z alicji wypreparowuje.
Eliminacja jest jakimś gestem semantycznym i jest jakąś wskazówką dla nas.
W tym świecie mamy się dziwić, mamy się zastanawiać, mają się dziać cuda, mają się odkształcać różnego rodzaju zjawiska, mamy się przyglądać językowi, w którym możemy wszystko tak naprawdę i nie możemy nic.
Kalderonowska metafora życia snem staje się tutaj wiodąca, że to może jest tak, że Carroll chce nam też pokazać w tej rzeczywistości obu tych alicji, zwłaszcza na przykładzie dziewczynek i dzieci w ogóle, że przecież to jest jedyny, jak mówi Virginia Woolf, moment, który czyni z nas na nowo dzieci czytanie tych powieści, że to jest jedyny taki moment, dzieciństwo,
Zjawiskami, które patronują w tej kulturze, która przecież dzięki tego typu zainicjowaniu przez Carolla refleksji na temat dystansu do tej kultury mogła spowodować, że właśnie chociażby tym czasom długim, potwornie długim
Bo wydaje się, że jeśli chodzi o taki procentowy wskaźnik takiej fotografii, która jest fotografią ułożoną i pokorną, jeśli to jest w ogóle fortunne określenie w stosunku do tego, o czym teraz mówię,
Mnóstwo pozostawionych dokumentów skatalogowanych, opisanych, rzeczy, artefaktów, wręcz całe Muzeum Carolowskie.
Należy pamiętać, że czasami był kilkuminutowy czas ekspozycji, więc pewnie takie fotografie, jakie my dzisiaj trzaskamy dzieciom były nie do zrobienia.
Bo oczywiście my wiemy, że utopia russoańska jest jakimś bardzo ważnym projektem otwierającym całą kulturę
Późno osiemnastowieczną i wczesno dziewiętnastowieczną, ale czasami tak to z utopiami bywa, że one są szalenie odkrywcze i pokazujące te różne zjawiska, ale też trudno dyskutowalne.
Ostatnie odcinki
-
Literatura czy film? Big Book Podcast o książkach
12.04.2026 08:00
-
Książki Mojego Życia: JOANNA FLIS | Z psycholoż...
11.04.2026 08:00
-
Jakie książki wspierają rozwój wewnętrzny? Ania...
04.04.2026 08:20
-
Fenomen klubów czytelniczych. Big Book Podcast ...
21.03.2026 16:45
-
Wielka siła nagrody Bookera. Big Book Podcast o...
07.03.2026 21:44
-
Z natury jestem solistką. Wolska na Young Music...
28.02.2026 15:18
-
Jestem na swojej ścieżce. Oysterboy na Young Mu...
28.02.2026 14:44
-
Zawsze wiedziałam, że będę piosenkarką. Anna Sz...
28.02.2026 14:10
-
Na scenie muzycznej chcę być sobą. Pola Błasik ...
28.02.2026 13:53
-
Daleko od mainstreamu. Pola Chobot i Adam Baran...
28.02.2026 11:54