Mentionsy
Sztuka na indeksie | Rozmowa z Wiktorem Jerofiejewem w Big Book Cafe | Jesteśmy przeciw. Pytania o inną Rosję. | Literatura na żywo!
JESTEŚMY PRZECIW. PYTANIA O INNĄ ROSJĘ
Książki. Rozmowy. Spektakl
26 – 28 września 2025
Big Book Cafe MDM I Warszawa
Weekend inspirowany książkami i opowieściami o sprzeciwie będzie próbą zrozumienia przyczyn, dla których Rosja jest współcześnie wrogiem Ukrainy, Europy i wolności.
Oraz okazją do zadania pytań o scenariusze przyszłości, o nieuchronność kursu wyznaczonego przez Putina, a także o los tych, którzy znaleźli się w potrzasku władzy i wielkiej historii.
--------------------------------------------------------------------
SZTUKA NA INDEKSIE
Rozmowa z WIKTOREM JEROFIEJEWEM
Z autorem rozmawiała ANNA KRÓL
Tłumaczyła z języka rosyjskiego JÓZEFINA INESA PIĄTKOWSKA
.Wydarzenie odbyło się 28 września, niedziela, o godzinie w Big Book Cafe na ulicy Koszykowej 34/50.
Jaki jest los i zadanie artystów oraz pisarzy sprzeciwiających się autorytarnej władzy? Gdzie żyją, o czym piszą współcześni rosyjscy dysydenci. Kto publikuje ich książki, kto je czyta? O tym, komu jest dziś potrzebna literatura sprzeciwu i jakim głosem mówią współcześnie opozycyjni twórcy rosyjscy, a także o światowym bojkocie rosyjskiej kultury, opowiada pisarz i publicysta Wiktor Jerofiejew, który w swoich powieściach bezwzględnie rozlicza się z rosyjską historią i narodową megalomanią, a ostatnio – także z reżimem Putina. W ojczyźnie uznany za skandalistę i prowokatora, od lat żyje, tworzy i publikuje w Niemczech, a w pisarstwie nieustannie zmaga się z mitem „duszy rosyjskiej”.
WIKTOR JEROFIEJEW (UR. 1947)
Pisarz i publicysta. Autor powieści, opowiadań i esejów. Urodził się w rodzinie radzieckiego dyplomaty (a wcześniej tłumacza Stalina), w dzieciństwie mieszkał w Paryżu. Ukończył studia na Uniwersytecie Moskiewskim, jest doktorem nauk humanistycznych. W 1979 r. był jednym z inicjatorów „Metropolu” – wydanej w drugim obiegu antologii tekstów pisarzy zakazanych przez cenzurę. Został wyrzucony ze Związku Literatów i objęty zakazem druku. Jego książki zaczęto wydawać w Rosji dopiero w 1988 r., po dojściu Gorbaczowa do władzy.Wiele jego tytułów ukazało się w polskim tłumaczeniu, m.in. powieści „Rosyjska piękność”, „Sąd Ostateczny”, „Encyklopedia duszy rosyjskiej”, „Dobry Stalin”, „Akimudy”, „Różowa mysz” oraz zbiory opowiadań „Życie z idiotą”, „Mężczyźni”, „Rosyjska apokalipsa” i „Ciało”.Zaliczany do wybitnych postmodernistów, w prozie uchodzi za skandalistę i prowokatora. Posługuje się groteską i sarkazmem, a jego przewrotna twórczość jest bezwzględnym rozliczeniem z przeszłością i mitami. W literaturze zmienił romantyczny motyw żywiołowej „rosyjskiej duszy” w gorzki obraz społecznej degeneracji i apatii.
Mieszka w Berlinie. Publikuje w Niemczech, tam ukazała się m.in. powieść „Wielki Gopnik” o dojściu Putina do władzy. Jako publicysta współpracuje z mediami w Europie oraz USA, m.in. z „Gazetą Wyborczą”, „Frankfurter Allgemeine Zeitung” i „New York Times Book Review”.
Sponsorzy odcinka (1)
"Jednym z partnerów strategicznych jest Centrum Dialogu im. Juliusza Miroszewskiego"
Szukaj w treści odcinka
Pisze o tym, że największym przekleństwem Rosjan jest to, że są pasywni.
Dlatego, że historia idzie do przodu i mamy dzisiaj inny totalitaryzm, mamy innego przestępcę i opowiem trochę może o tym jak to jest dzisiaj i o dzisiejszych Rosjanach.
Jak w takim razie Rosjanie stali się tymi kanapkami?
Bo Rosja jest taka ciężka, że... ...nie idę nigdzie.
Wiele osób mówi, że Putin pcha Rosję na wschód, ale Rosja, ona jest tak osiężała, jest tak ciężka, że jej się nie da popchnąć nigdzie.
Pan w wywiadach z wrodzonym poczuciem humoru mówi, że to nie pan wyjechał z Rosji, tylko Rosja wyjechała z pana.
Dlaczego ta Rosja musi zostać wydalona?
Siergiej Miedwiediew powiedział między innymi, że czuje się eksrosjaninem.
A dlatego, że oni zbyt nienawidzili Rosjan.
Bo za bardzo nienawidzili Rosjan.
Pytanie, co czytają w takim razie Rosjanie.
Tylko pytanie, czy my chcemy szukać, tu w tej rozmowie o tym, w tych kilku rozmowach o tym, czy jest możliwa inna Rosja, także inna Rosja poszukiwana przez literatów i czy...
I to była już inna Rosja z Gorbaczowem.
Była inna Rosja.
Rosja nigdy nie była demokracją.
Dużo wyżej niż przeciętny Rosjanin.
Czy taki przeciętny Rosjanin też to rozumiał?
Ten buterbrot, ta kanapka dla mnie, ja mam wrażenie, że to jest trochę, że z wierzchu jest, przytakujemy, że tak, mamy wielkiego cara, no bo musimy mieć, bo Rosja taka wielka i Putin jest okej.
Zastanawiam się, jak to było, że pan to zrozumiał, że tam na górze to jest źle, że to jest ten młotow, że ci tysiące ludzi, czy zwykli ludzie też to rozumieli, bo my sobie myślimy, że Rosjanie nie potrafią się zbuntować.
Czy Rosjanin zwykły, przeciętny jest przeciwko temu co się teraz dzieje?
Czy przeciętny Rosjanin teraz wie co robi Putin?
Czy przeciętny Rosjanin rozumie to, co się dzieje w Ukrainie?
A Rosja wysyła i oni idą.
W tym sensie Polacy są lepsi niż Rosjanie.
Dobrze, to była kwestia tego, że tutaj Pani uważa, że Polska, jeżeli mam mówić teraz o różnicy między Polską a Rosją, że Polska obecnie nie wysyła swoich chłopców na wojnę, a Rosja wysyła, natomiast
Jako człowiek znać odpowiedź to to czy Rosjanie zgadzają się z tym jakoś wewnętrznie co dzieje się w ich kraju i co dzieje się za mocą Putina w innym kraju.
Więc bardziej jestem zaciekawiona tym, jak faktycznie odczuwają tę sytuację Rosjanie.
Musimy powiedzieć, że jeśli będziemy mówić, kto jest lepszy, Polacy czy Rosjanie, a my trochę przemówiliśmy po tym, bo Rosjanie są złe, Polacy są dobre.
Proszę bardzo, oczywiście można, ale... Możemy dyskutować kto tu jest lepszy, Polacy czy Rosjanie, bo trochę o to zahaczyła nasza dyskusja.
Chodzi o to, że Rosja nie miała możliwości, żeby właśnie dowiedzieć się czym jest polityka, czym jest cywilizacja, no i skąd to wziąć, kto może teraz to dać.
Czy widzi pan obszary jakiegoś porozumienia między Polską, czy między Polakami, a Rosją, a Rosjanami?
Tutaj z Polakami, kiedy były normalne czasy, bez wojny, przy Gorbaczowie można było świetnie porozmawiać z każdym Rosjaninem, wszystko było normalnie.
Nie widziałem, że Rosjanie trochę więcej piły wódki, ale to nie znaczy, że oni byli lepsi.
A jeżeli chodzi o kontakty między Polakami a Rosjanami, no to był, kiedy był taki normalny czas, za czasów Gorbaczowa, to ta komunikacja absolutnie przebiegała, była możliwa.
I to, że Rosjanie więcej pili, to nie znaczy, że byli lepsi.
Jedna Polska, druga Ukraińska, a trzecia Rosja.
Pierwsza Polka, druga Ukrainka, trzecia Rosjanka.
Ja piję i z Polakami, i z Ukraińcami, i z pięknymi Rosjanami też.
Syn jest Polakiem i jest projektantem, jest designerem i czasami razem pracujemy, więc patrzę na wszystko też życiowo, a nie tylko tam z tej góry i piłuję nie tylko z Mołotowem, ale też z różnymi Polakami, Rosjanami, Ukraińcami, z różnymi pięknymi ludźmi także z Rosji.
Nie pierwszym razem najlepsi Rosjanie pojawiają się za granicą.
Rosjanie uważają, że tylko oni prawi.
Rosjanie w emigracji to bieda.
No tak się składa, że to nie po raz pierwszy najlepsi Rosjanie są za granicą.
Ja serdecznie dziękuję Wiktor Jerofiejew, który zechciał wziąć udział w trzecim z cyklu spotkaniu, podczas którego próbowaliśmy, ja również próbowałam, zadawać pytanie o to, czy jest możliwa inna Rosja.
Być może słowo normalna rzeczywiście nie jest najbardziej precyzyjną próbą określenia tego, jaka ta Rosja miałaby być, ale myślę, że to pytanie o inność gdzieś zawisło podczas tych wszystkich spotkań.
Ostatnie odcinki
-
Literatura czy film? Big Book Podcast o książkach
12.04.2026 08:00
-
Książki Mojego Życia: JOANNA FLIS | Z psycholoż...
11.04.2026 08:00
-
Jakie książki wspierają rozwój wewnętrzny? Ania...
04.04.2026 08:20
-
Fenomen klubów czytelniczych. Big Book Podcast ...
21.03.2026 16:45
-
Wielka siła nagrody Bookera. Big Book Podcast o...
07.03.2026 21:44
-
Z natury jestem solistką. Wolska na Young Music...
28.02.2026 15:18
-
Jestem na swojej ścieżce. Oysterboy na Young Mu...
28.02.2026 14:44
-
Zawsze wiedziałam, że będę piosenkarką. Anna Sz...
28.02.2026 14:10
-
Na scenie muzycznej chcę być sobą. Pola Błasik ...
28.02.2026 13:53
-
Daleko od mainstreamu. Pola Chobot i Adam Baran...
28.02.2026 11:54