random:short – #010 – SSL jest do bani

Tylko pytanie, co jeśli ci gwaranci, no, nie są tak niezawodni, jak byśmy chcieli? Albo jak nam się wydaje. No właśnie, to jest dobre pytanie. Spróbujmy to rozpakować. Jak te gwarancje bezpieczeństwa w SSL-TLS właściwie działają? Co tam jest pod spodem? No więc sercem całego systemu jest tzw. infrastruktura klucza publicznego, PKI i, co ważne, urzędy certyfikacji, znane jako CA, prawda? Tak, CA. Kojarzę. To właśnie one wydają te cyfrowe certyfikaty. Takie jakby, no, cyfrowe dowody tożsamości dla stron internetowych. Zgodne ze standardem X-509. Okej. I teraz.

Nasze przeglądarki, systemy operacyjne, one mają wbudowaną listę. Listę setek takich zaufanych urzędów. Z całego świata. Czyli, rozumiem, przeglądarka widzi certyfikat strony, patrzy na podpis i sprawdza, czy ten podpis pochodzi od kogoś z tej listy zaufanych. Wydaje się proste. To gdzie jest ten haczyk? Haczyk, no właśnie. Haczyk polega na tym, i to jest kluczowe, że każdy z tych setek zaufanych CA. Każdy. Niezależnie skąd. Tak, dokładnie każdy. Nieważne, czy ma siedzibę w Stanach, w Chinach, czy w małym europejskim kraju. Każdy ma techniczną możliwość, techniczną władzę, żeby wystawić w pełni ważny certyfikat dla dowolnej domeny na świecie.

No właśnie. Zmuszony. Z punktu widzenia naszej przeglądarki, całkowicie poprawny certyfikat. Dla dowolnej strony. I co wtedy? No i to otwiera drzwi do ataków typu man in the middle, człowiek pośrodku. Atakujący może podstawić taki fałszywy certyfikat. My jako użytkownicy nic nie podejrzewamy, bo przeglądarka widzi podpis od zaufanego CA, więc nie pokazuje ostrzeżenia. A w tym czasie? A w tym czasie cała nasza komunikacja, powiedzmy, z bankiem czy pocztą może być podsłuchiwana, może być nawet modyfikowana, a my żyjemy w przekonaniu, że połączenie jest bezpieczne, bo jest ta kłódka, prawda? Brzmi to naprawdę groźnie, ale czy to jest realne zagrożenie? Czy takie rzeczy faktycznie się działy?

To naprawdę daje do myślenia. No dobrze, ale co w takim razie zwykły użytkownik może z tym zrobić? Czy ja mogę jakoś zarządzać tą listą zaufanych urzędów? Usunąć te, które wydają mi się podejrzane? Teoretycznie, no. Mechanizmy do zarządzania certyfikatami w systemach operacyjnych istnieją, ale w praktyce to jest koszmar. Dlaczego? Po pierwsze, te ustawienia są często głęboko ukryte, mało intuicyjne, przeciętny użytkownik raczej tam nie zagląda, a po drugie, i to ważniejsze, wyobraźmy sobie, że usuwamy zaufanie do takiego dużego CA, jak wspomniane komodo, które teraz działa jako Sectigo. No. Oni obsługują ogromną część internetu, mnóstwo stron używa ich certyfikatów, więc jeśli przestaniemy im ufać, to nagle wielka część sieci zacznie nam wyświetlać błędy bezpieczeństwa.

Do czego? Zaprojektowane specjalnie do przechwytywania i deszyfrowania ruchu SSL-TLS na dużą skalę. One często wykorzystują właśnie słabości tego systemu CA. Albo inne techniki. Na przykład wymuszanie na dostawcach usług udostępnienie kluczy prywatnych ich serwerów. Czyli narzędzia do masowej inwigilacji wykorzystujące te luki. Można tak powiedzieć. A czy są jakieś, no wiesz, techniczne środki obrony? Coś, co chociaż trochę łagodzi to ryzyko? Bo brzmi to dość ponuro. Tak, na szczęście prace nad poprawą bezpieczeństwa trwają. Rozwijane są pewne mechanizmy. Artykuł wspomina na przykład o Perfect Forward Secrecy, w skrócie PFS. PFS, kojarzę.

To jest technika kryptograficzna. Ona sprawia, że nawet jeśli ktoś w przyszłości zdobędzie klucz prywatny serwera np. przez łamanie albo nakaz sądowy, to i tak nie będzie w stanie odszyfrować wcześniej przechwyconych sesji komunikacyjnych. Czyli utrudnia to takie pasywne, archiwalne podsłuchiwanie. Dokładnie. To ważny krok naprzód. Powstają też bardziej radykalne pomysły. Alternatywne modele zaufania. Projekty jak Convergence czy TAG, które próbują odejść od tego scentralizowanego modelu zaufania opartego na CA. Ale jak rozumiem, to na razie raczej eksperymenty. Tak. Ich adopcja jest na razie, powiedzmy, śladowa. Główny nurt internetu nadal opiera się na starym modelu CA. Z wszystkimi jego wadami. Podsumowując naszą rozmowę, wygląda na to, że pokładamy ogromne zaufanie, może czasem nawet ślepe, w systemie, nad którym my, jako użytkownicy, mamy bardzo ograniczoną kontrolę.