Mark Z. Danielewski - Dom z liści (2000)

No i to jest ta część, no, quasi fabularna, powiedzmy. Natomiast to, co w tej książce jest dużo bardziej interesujące, to to, jak to jest opowiadane. Bo o tym, że ten dom ma tam jakieś w środku cośki, Dowiadujemy się od, no nie wiem, którego poziomu narratora, bo głównym narratorem jest niejaki Johnny Wagabunda. To jest jeden z głównych narratorów, który trafia na materiał, który referuje. Więc z jednej strony czytamy materiał napisany przez niejakiego Zampano, Tenże Zampano, jego materiał to jest główna część tej książki. To jest mężczyzna starszy, który też zresztą na początku chyba jakoś umarł, coś po sobie zostawił, ale interesował się tym zjawiskiem.

Pisał coś, co ma być rodzajem krytycznego komentarza do innego dokumentu, do innego medium. Bo Zampano komentuje film czy filmy właściciela tego domu, który był fotografikiem, ale który też robił filmy, więc nakręcił rodzaj filmu, takiego wiedzą Państwo, filmu, gdzie nic nie widać, ale wszyscy uważają, że tam wszystko widać, straszy, duże ziarno, ciemno, nic nie widać, ale ludzie dopatrują się tam, Bóg wie czego. No więc tenże właściciel, imienia już nie pomnę, nakręcił film czy serię takich filmów. Zampano pisze do tego duży komentarz. O tym filmie my nie wiemy nic poza tym, co wyczytujemy u Zampano.

Natomiast tekst Zampano jest komentowany przez Johnego Vagabundę i jest komentowany zarówno sam tekst, Jaki zdarzenia z życia, jak i historia Johnego Wagabundy także w ramach przypisów się pojawia. Toteż, kiedy mówiłem, że istotną częścią tej książki są przypisy, to jest to druga równoległa linia narracyjna. Jedna to jest historia eksploracji tego domu, tego co się tam wydarza. Druga to jest opowieść Johnego Wagabundy nawet nie o domu, no bo on o domu to nic nie wie, Ale o okolicznościach dotarcia do tych dokumentów, o swoim życiu, tam są liczne retrospekcje. To jest taka historia życia człowieka, który jest młodym, przystojnym tatuażystą, żyje dla prochów, żyje dla wódy, żyje dla seksu.

I jeżeli ktoś pobrał próbki, no to jest okazja do tego, żeby zrobić kilka przypisów na temat sposobu datowania próbek geologicznych oraz okolic. Więc jest dużo tego typu rzeczy i te rzeczy to są wszystko komentarze zampano. I ta książka na najwyższym poziomie jest dla mnie bardzo wprost nawiązaniem do Wredmira Nabokowa i chociażby do Bladego Ognia. Jest jakiś tekst, materiał, którego nikt nigdy nie widział, Ten materiał trwa tam 4 minuty, my go nie znamy. I dostajemy kilkaset stron komentarza do tego materiału. Komentarza, który coś opisuje. Opisuje to w pierwszej osobie liczby mnogiej, czyli to jest to my. My widzimy, jak ktoś się zbliża i tak dalej.

No, o Nabokowie wspomniałem. Bardzo mocno tutaj obecny jest mit Minotaura. Idea labiryntu, tego, kim był Minotaur naprawdę. To jest coś, co pojawiło się chociażby nieco inaczej, nieco bardziej przetworzone, ale chociażby u Georgii Gaspodinowa. Zampano, główny stary opowiadacz, ten człowiek, który tworzy wartość literacką tej książki, jest niewidomy, ktoś mu musi przychodzić czytać, a on generalnie jest o opowieści. No to proszę sobie dołożyć w głowie, co się tam pojawia, zwłaszcza, że pojawia się też na przykład wątek Cervantesa i powtórnie napisanego Don Quixota. Tylko nie przez Cervantesa, tylko sami Państwo wiedzą przez kogo.