Mentionsy Mentionsy
Zmienna Stała
Zmienna Stała

Porozmawiajmy o AI

07.03.2025 ·18 min 6 s · 4 rozdziały

W czwartym odcinku „Zmienna Stała” opowiadam o sztucznej inteligencji. Mówię o tym jak powstała, jak na nas wpływa i o kontrowersjach jakie wokół siebie zbierała przez ostatnie lata w Polsce. Źródła do powstania tego odcinka: 1. Wypowiedź na początku odcinka: @karlajnwita2. Artykuł: Prezentujemy wyniki badania „Nasze życie z AI” Olga Sztuba3. Raport: AI na rynku pracy IT. Obawy, nadzieje i perspektywy. No Fluff Jobs 4. Artykuł: Number of ChatGPT Users (Feb 2025) Fabio Duarte5. Artykuł: Impact of artificial intelligence on human loss in decision making, laziness and safety in education Sayed Fayaz Ahmad, Heesup Han, Muhammad Mansoor Alam, Mohd. Khairul Rehmat, Muhammad Irshad, Marcelo Arraño-Muñoz & Antonio Ariza-Montes6. Post na platformie Facebook, aut. Mateusz Demski 7. Artykuł: Czego dowiedzieliśmy się o AI i nas samych - podsumowanie eksperymentu OFF Radia Kraków Marcin Pulit8. Fragment wywiadu: @20innocent30Jeśli temat sztucznej inteligencji Cię interesuje - zapraszam do słuchania i dzielenia się swoimi refleksjami! 🤍✨

0:00 · Historia AI i test Turinga 4

To czy my jako ludzkość naprawdę aż tak straciliśmy wrażliwość, że nie obchodzi nas kto jest po drugiej stronie telefonu, radia, telewizji? To tylko jeden z głosów obecnego młodego pokolenia, które wypowiada się na temat AI. Coraz częściej możemy spotykać się z dosyć spolaryzowanymi opiniami, gdy mowa o sztucznej inteligencji. I właśnie ten temat chciałabym poruszyć w tym odcinku. Jak powstało AI, jaki ma wpływ na naszą inteligencję, jakie kontrowersje wywołało w ostatnich latach w Polsce oraz to, czy sztuczna inteligencja zastąpi naszych lekarzy i terapeutów? Jeśli ten temat Cię interesuje, serdecznie zapraszam do słuchania.

Cześć! Ja mam na imię Wiktoria i witam Cię, słuchaczu, w kolejnym odcinku podcastu Zmienna Stała. Dzisiaj, jak już wspominałam we wstępie, chciałabym porozmawiać o sztucznej inteligencji. Ale czym byłaby rozmowa o AI bez poznania jego historii? Zatem... Termin Artificial Intelligence po raz pierwszy pojawił się w 1955 roku w wypowiedzi Johna McCarthy'ego. Był on profesorem nauki komputerowej na Uniwersytecie Stanford i jest on uznawany za ojca tak naprawdę sztucznej inteligencji. A kolejnym znanym naukowcem, który jest związany z badaniami nad sztuczną inteligencją jest Alan Turing, który był matematykiem i którego możemy kojarzyć z prób przełamania kodu Enigmy podczas II wojny światowej oraz z system Turinga właśnie.

No dobra, ale czym tak naprawdę jest test Turinga? Test ten polega na ocenieniu, czy dana maszyna myśli w sposób podobny do ludzkiego poprzez rozmowę sędzi zarówno z maszyną, jak i z człowiekiem. W momencie, gdy sędzia nie będzie w stanie określić, czy rozmawia on z maszyną czy też z człowiekiem, test uznaje się za ukończony sukcesem. Pierwszą maszyną, która zdała taki test był chatbot Eliza w 1966 roku, co oznacza, że sztuczna inteligencja radziła sobie całkiem nieźle już prawie 60 lat temu. Jest to dosyć niebywałe, kiedy o tym myślimy, ponieważ dla większości z nas Sztuczna inteligencja kojarzy się bardziej z czatem GPT oraz właśnie tym rozwojem sztucznej inteligencji w ciągu ostatnich trzech lat, na co wskazują również statystyki Google, gdzie w 2020 roku nastąpił pewien boom w statystykach wyszukiwań na temat sztucznej inteligencji w Polsce.

Dotyczące czy to stabilizacji w pracy, czy ogólnie rozwoju ludzkości. We wcześniej wspomnianym przeze mnie badaniu wskazano również, że najczęściej używanym narzędziem jest czat GPT. I o czacie GPT chciałabym troszkę więcej opowiedzieć. Czat GPT jest jednym z najbardziej znanych narzędzi AI, który został stworzony przez firmę OpenAI, a wypuszczony na rynek w 2022 roku. W pierwszym miesiącu jego działania strona chatu GPT została odwiedzona prawie 265 milionów razy, natomiast w styczniu 2025 roku liczba ta wyniosła już aż 4,7 miliardów. Wypuszczenie na rynek chatu GPT również koreluje z wzrostem zainteresowania sztuczną inteligencją,

5:00 · ChatGPT i jego zastosowania 4

Coraz więcej osób korzysta z czatu GPT również zamiast wyszukiwarki, ponieważ czat jest w stanie podać im informacje od razu i nie muszą oni przeklikiwać się przez różne strony czy różne artykuły, aby ją odnaleźć. Ale co za tym idzie? Wpływa to również na nasze umiejętności wyszukiwania informacji. Porozmawiajmy zatem o tym, jaki wpływ ma AI na nasze umiejętności znajdywania informacji oraz ogólnie na naszą inteligencję. W 2023 roku zespół badawczy przeprowadził badania na studentach z Pakistanu i Chin, próbując odpowiedzieć na ich pewne hipotezy dotyczące takiego krytycznego myślenia wśród studentów oraz umiejętności podejmowania decyzji. Badania te wykazały, że wykorzystanie sztucznej inteligencji w nauce prowadzi między innymi do zwiększonego lenistwa przez uzależnienie od nieużywania ludzkich umiejętności, takich jak zapamiętywanie czy podstawowa analiza.

A także to, że sztuczna inteligencja prowadzi do zaniku umiejętności podejmowania decyzji, na co wpływa również ograniczenie kontaktu z prawdziwą osobą w przypadku pytań czy wątpliwości w danym temacie. Nie mamy tego kontaktu z prawdziwą, żywą osobą przed nami, która mogłaby nam pomóc w podejmowaniu decyzji, a raczej pomóc nam w otrzymaniu pewnych informacji, które podjęcie tej decyzji by nam ułatwiły. Moglibyśmy zatem podsumować to całe badanie tak naprawdę w jednym zdaniu. Mianowicie to, że poleganie na AI najczęściej kończy się na zaniku umiejętności polegania na sobie, polegania na własnych decyzjach, umiejętnościach czy też doświadczeniach. Robiąc research do tego odcinka i przeglądając wypowiedzi na temat AI w mediach społecznościowych, natrafiłam na wiele treści opublikowanych przez nauczycieli, którzy innym nauczycielom polecali konkretne narzędzia AI do między innymi generowania testów i quizów, poprawiania prac uczniów, tworzenia wiadomości do rodziców, czy też planowania lekcji.

Ogólnie powiem szczerze, że nie byłam totalnie świadoma tego, jak popularne jest korzystanie z AI wśród nauczycieli. Czy to jest dobre rozwiązanie czy też nie? Pozostawiam to słuchaczu do Twojego zastanowienia. Ale nie tylko nauczyciele korzystają ze sztucznej inteligencji do wygenerowania konkretnych treści. Jedno użycie AI zapanowało nad internetem niemal jak plaga. Mianowicie chodzi mi tutaj o generowanie artykułów przez AI. Naprawdę jeśli chodzi o generowanie artykułów przez sztuczną inteligencję, są to same zalety dla piszących, ale też same wady dla czytających. I już mówię dlaczego. Często informacje, które są podawane w tych artykułach przez sztuczną inteligencję nie są sprawdzane przez osoby, które później te artykuły publikują na swoich stronach czy też blogu.

Pojawiają się w nich często błędy logiczne, gramatyczne nie, nie aż tak często, bo akurat w tym sztuczna inteligencja jest całkiem dobra, ale błędy logiczne, które można czasami wyłapać w niektórych z tych artykułów są naprawdę czasami aż zabawne. I do tego niektóre artykuły stają się też plagiatem ze względu na zaczerpnięcie nieraz nawet pełnych zdań z innych artykułów. Chociaż kto wie czy tam te artykuły również nie były stworzone przez AI. Bo według polskiego prawa, nie wiem czy wiedziałeś o tym słuchaczu, ale treści wygenerowane przez sztuczną inteligencję nie są chronione prawem autorskim. Tyczy się to wszystkich treści, czy to pisemnych, czy też grafik, a oznacza to, że tak naprawdę ze stworzonych przez sztuczną inteligencję na Twoją prośbę treści może skorzystać każdy.

10:00 · Wpływ AI na zdolności krytyczne myślenia 3

Coraz częściej użytkownicy Facebooka natrafiają na grafiki wygenerowane przez sztuczną inteligencję wraz z podpisami takimi jak stworzyła wianek na dożynki i nikt jej nie pogratulował. A na samej grafice wygenerowanej właśnie przez sztuczną inteligencję jest starsza pani obok tego niby stworzonego wianka na dożynki. Jednym z takich głośnych przypadków tutaj stworzenia właśnie tej grafiki przez AI i udostępnienia jej na Facebooku jest przypadek Hałkonia, który stał się memem do tego stopnia, że zaczęły go wykorzystywać marki takie jak na przykład IKEA w reklamach swoich produktów, co wyglądało dosyć zabawnie i zachęcam Cię słuchaczu do zapoznania się z tymi grafikami, bo niektóre naprawdę, no nie będę kłamać, mnie by przyciągnęły.

Wykorzystanie sztucznej inteligencji właśnie w taki sposób ma bejtować ludzi, czyli nabierać ich swoją niby prawdziwością, wyłudzać komentarze oraz wywoływać konkretne emocje. Najczęściej te bardzo, bardzo skrajne, od współczucia aż do złości. Złość w wielu osobach wywołał także przypadek off-radia Kraków, które postanowiło swoich dziennikarzy zastąpić postaciami wygenerowanymi przez sztuczną inteligencję. Całą historię zwolnienia dziennikarzy przedstawił Mateusz Demski w swoim poście na Facebooku, gdzie napisał między innymi, że sztuczne twory mają mówić o kulturze i sztuce, sprawach społecznych, prawach obywatelskich i potrzebach osób queerowych, o kwestiach z zakresu szeroko rozumianej humanistyki, wymagającej szczególnej czułości i wrażliwości.

Dalej również pisze Decyzję o zautomatyzowaniu naszej profesji podjął Marcin Pulit, powołany na likwidatora Radia Kraków, który mianował się redaktorem naczelnym , off Radia Kraków. Zmiany w redakcji nazywa eksperymentem badawczo-medialnym. Pisze, że kreowany przez AI program ma być adresowany do osób z tzw. pokolenia Z, odpowiadać na ich potrzeby i zainteresowania, poruszać kluczowe dla nich tematy, analizować jak AI może wpłynąć na to, co myślą, jak konsumują informacje. OK Boomer. W żadnym miejscu nie wspomniał, uważajcie na typa, że kilkanaście osób chwilę wcześniej straciło pracę. OFF Radio Kraków stworzyło trzy postacie. Alex, Emi oraz Kubę. Wszyscy mieli być kreowani na studentów różnych kierunków oraz wypowiadać się na tematy, o których wspomniał właśnie Mateusz Demski w swoim poście.

12:36 · AI w edukacji i mediach społecznościowych 5

Wielu ludzi zgłosiło swoje, nazwijmy to, zniesmaczenie całą sprawą, a czara przelała się, gdy jedna z postaci, Emi, przeprowadziła wywiad z nieżyjącą już Wisławą Szymborską. Posłuchajmy tego fragmentu. Jak to było, gdy dowiedziała się pani, że zostaje laureatką? To musiało być wyjątkowe uczucie. Ach Emilio, to była prawdziwa niespodzianka. Gdy odebrałam telefon z wiadomością, że dostaję Nobla, Moje pierwsze myśli nie były o poezji, literaturze czy wielkich wyróżnieniach. Pomyślałam o Rety, jak ja to przeżyję. Po całym poruszeniu medialnym, OFF Radio Kraków wypuściło statement, w którym ogłosiło całą sprawę eksperymentem społecznym, który miał być jako, tu cytat, głos w debacie na temat szans i zagrożeń, jakie niesie ze sobą rozwój sztucznej inteligencji.

A także zapisanie w pamięci AI wszystkich spraw, które opisujemy oraz dostępność tego narzędzia 24 na 7 w przeciwieństwie do standardowego terapeuty. Moim największym problemem, a raczej taką wątpliwością jest to, że przecież sztuczna inteligencja nie posiada żadnej ludzkiej empatii. Jest po prostu maszyną opartą na algorytmach. A jednak terapia jest dosyć taki drażliwy temat. Może nie drażliwy, a bardziej taki wrażliwy. Może to jest lepsze słowo. Wrażliwy temat dla wielu z nas i kierowanie naszych problemów do sztucznej inteligencji pozbawia całej terapii tego właśnie ludzkiego pierwiastka, jakim jest empatia.

Myślę, że jeszcze nie jesteśmy na takim etapie rozwoju i też nie wiem, czy do takiego dojdziemy, bo tutaj można tylko gdybać, gdzie maszyna, AI może zyskać w pewnym stopniu tą ludzką empatię. Zresztą to samo ma się w przypadku dyskusji na temat zastąpienia lekarzy sztuczną inteligencją. Coraz więcej z nich zaczyna korzystać ze sztucznej inteligencji przede wszystkim przy analizie danych, lecz myślę, że przed pełnym zastąpieniem lekarzy przez AI jeszcze przed nami dosyć długa droga. Pamiętajmy, że AI sama w sobie nie jest jakimś złym tworem, który chce zapanować nad światem i dystopijna wojna z robotami w przyszłości nas raczej nie czeka. To jednak warto nauczyć się korzystać z narzędzi AI z rozwagą i robić to w sposób świadomy.

Nie wierzmy wszystkiemu, co w cudzysłowie wypluje nam sztuczna inteligencja, a raczej sprawdzajmy wiadomości w kilku źródłach. Nie tylko dla naszej wiedzy, ale również dla wiedzy innych, gdy stoimy przed decyzją czy konkretną informację podać dalej czy nie, a nie jesteśmy pewni czy wygenerowana była ona przez sztuczną inteligencję. Pamiętajmy również, że o ile Gen Z i milenialsi całkiem nieźle radzą sobie z wychwytywaniem AI, to w tym momencie nie tylko oni się z nim spotykają. Edukujmy zatem swoich rodziców i dziadków, jak rozpoznawać deepfake'i od prawdziwych zdjęć i faktów i nie pozwólmy im ani nam samym wpaść w taką króliczą norę i zagłębiać się w niekiedy absurdy, jakie serwuje nam sztuczna inteligencja w internecie.

Ten odcinek miał na celu pokazania wad sztucznej inteligencji oraz pewnego ryzyka, jakie ze sobą niesie niekrytyczne korzystanie z niej. Nie wystrzegajmy się jednak rozwoju technologii, gdyż ten rozwój jest również częścią ogólnego rozwoju naszej cywilizacji. Bądźmy jednak świadomi tego, do czego nas może doprowadzić, gdy pozwolimy tej sztucznej inteligencji wpłynąć na nasze ludzkie umiejętności oraz myślenie. Dziękuję Ci serdecznie słuchaczu za wysłuchanie tego odcinka podcastu Zmienna Stała. Jeśli chciałbyś usłyszeć więcej, zachęcam Cię serdecznie do zaobserwowania tego podcastu oraz zostawienia oceny pod tym odcinkiem. Zapraszam Cię również do zaobserwowania mnie w mediach społecznościowych, gdzie jestem pod nazwą Zmienna Stała. Jeszcze raz bardzo dziękuję Ci za wysłuchanie tego odcinka do końca i do usłyszenia.

Pokazano wszystkie 16 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.