Pacjent w Centrum e-Zdrowia

To jest podcast Zdrowie w rozmowie. Słuchasz właśnie audycji o nowych technologiach w medycynie. Nie czekaj na jutro. Innowacje w medycynie są przyszłością, która zaczyna się już dzisiaj. Partnerem serii Cyfrowe Ścieżki Pacjenta jest Novartis. Partnerami medialnymi są Medonet, Rynek Zdrowia, Co w Zdrowiu oraz Ogólnopolski System Ochrony Zdrowia. Szanowni Państwo, dzień dobry. Nazywam się Ligia Kornowska i mam niezwykłą przyjemność prowadzić dla Państwa podcast Zdrowie w rozmowie o nowych technologiach w medycynie. Podcast jest realizowany pod auspicjami Polskiej Federacji Szpitali i Koalicji AI w Zdrowiu, a partnerem podcastu jest firma Novartis. Drugi cykl dotyczy cyfrowych ścieżek pacjenta i w związku z tym moim pierwszym gościem nie mógł być nikt inny jak właśnie pan dyrektor Paweł Kikosicki, dyrektor Centrum e-Zdrowia.

Dzień dobry. Dzień dobry. Panie dyrektorze, czym zajmuje się dziś CES? Jakie są jego priorytety i jakie są wyzwania? Centrum e-Zdrowia jest jednostką organizacyjną, która oczywiście jest nadzorowana i podległa ministrowi zdrowia. Ona realizuje zadania z zakresu informatyzacji podmiotów wykonujących działalność leczniczą, ale trzeba powiedzieć, że po pierwsze centrum zajmuje się Przygotowywaniem i wdrażaniem nowych usług zdrowia, systemów i rejestrów. Po drugie, jak już mamy te rejestry i usługi, no to trzeba je oczywiście utrzymać i rozwijać, więc jakby tym się również zajmujemy. No jak już mamy te systemy i jak je rozwijamy, no to trzeba oczywiście zadbać również o ich bezpieczeństwo, o cyberbezpieczeństwo, a także o te wszystkie kwestie związane z infrastrukturą.

Czym również się zajmujemy. No i kolejny kawałek to jest oczywiście też zajmujemy się szeroko pojętą taką działalnością powiedzmy edukacyjną i komunikacyjną. Prowadzimy w ramach Akademii Centrum e-Zdrowia szereg szkoleń, na których edukujemy pacjentów, ale też podmioty wykonujące działalność leczniczą z tych właśnie usług, które oferujemy. Jakie są wyzwania? Wyzwania postawiliśmy sobie tak naprawdę w naszej strategii, którą przyjęliśmy w tym roku w styczniu. Moim zdaniem takim głównym wyzwaniem jest to, aby te rozwiązania, które planujemy, projektujemy, przygotowujemy i wdrażamy, były realizowane wspólnie z naszymi interesariuszami, wspólnie z naszymi partnerami, z podmiotami, profesjonalistami, pacjentami oraz dostawcami.

Co Pana najbardziej zaskoczyło, kiedy Pan dołączył do Centrum e-Zdrowia? Przychodząc do Centrum e-Zdrowia zaskoczyło mnie na pewno to ogromna chęć i otwarcie do realizacji nowych zadań. Jakby jestem osobą, która również pracowała poprzednio w administracji publicznej w kilku instytucjach i na pewno na plus dla Centrum e-Zdrowia jest to, że ta instytucja, ta organizacja funkcjonuje w odmienny sposób. Ja mogę to powiedzieć wprost od tych instytucji publicznych, które znamy. Ogromna otwartość, ogromne podejście partnerskie do realizowanych zadań, chęć też do zmian. Na pewno zaskoczyło mnie również to, że taka organizacja jak Centrum nie ma jeszcze właśnie takiego jednolitego dokumentu, który by wskazywał kierunki jej rozwoju.

Państwo jesteście znani z tego, że właśnie wychodzicie i rozmawiacie z różnymi interesariuszami systemu, również z pacjentami, o czym będziemy rozmawiać za chwilkę. Ale jestem ciekawa, po tych kilkunastu miesiącach pracy, z czego jest Pan najbardziej dumny? Ja wskażę na dwie rzeczy, z których jestem najbardziej dumny. Po moim przyjściu do Centrum, tak jak już powiedziałem, wydawało mi się konieczne uporządkowanie pewnych działań w formie dokumentu strategicznego. I na pewno jestem ogromnie dumny ze strategii, którą przyjęliśmy w tym roku. Strategia powstawała wspólnie z pracownikami. Misja, wizja, które były wypracowane wspólnie z kierownikami odpowiedzialnymi za różne działy w Centrum. I cały pozostały dokument był tworzony właśnie przez pracowników, bo ja uważam, że dokumenty strategiczne powinny być tworzone z pracownikami, którzy później będą te strategie przecież realizowali, niezależnie od tego, kto będzie dyrektorem, czy jakie będzie kierownictwo centrum.

I bardzo mi zależało na tym, żeby ten dokument przyjąć, żeby on był wypracowany wspólnie właśnie z pracownikami, po partnersku, nie narzucając, prawda, przeze mnie czy przez innego dyrektora jakiegoś departamentu, który Tutaj wiodący był Departament Zarządzania Portfelem Projektów, który mamy tutaj w ramach Centrum, taki odpowiedzialny za takie strategiczne zarządzanie. Natomiast jest to dokument, z którego jestem ogromnie dumny, bo on był tworzony wspólnie z pracownikami. A druga rzecz, z której jestem również ogromnie dumny, a może powiem o trzech, więc druga to będzie taka, że zaczynamy wdrażać i mam bardzo mocno taki impact na to, trochę o tym mówiłem chwilę temu, ale chodzi mi głównie o to, żeby budować te rozwiązania wspólnie z użytkownikami, ale też wdrożyć kompleksowy, bardzo mocno taki rozbudowany system Customer Experience.

Później kolejne spotkanie z Izbą Aptekarską. I zależałoby mi na tym, żeby właśnie ten Ten system Customer Experience zbudować jako kompleksowy system. Natomiast trzecia rzecz, z której jestem dumny, to również to, że przez te W tamtym okresie, kiedy ja przyszedłem do Centrum, chwilę później, trzy tygodnie później, Rosja zaatakowała Ukrainę i też cieszy mnie to, że bardzo szybko zareagowaliśmy jako Centrum, gdzie zespół Pion, który zajmował się systemem P1, również bardzo szybko realizował zadania związane właśnie z tym, żeby obywatele Ukrainy, którzy przekroczyli granicę z uwagi na te działania wojenne, napastliwe przez stronę rosyjską, żeby mogli również korzystać ze świadczeń, I też, żeby mogli skorzystać w ogóle z kwestii informacyjnych, bo między innymi przetłumaczyliśmy internetowe konto pacjenta na język ukraiński po to, żeby mogły te osoby również korzystać z internetowego konta pacjenta.

Więc z tych trzech rzeczy jestem dumny. To wspaniałe osiągnięcia i faktycznie Centrum e-Zdrowia jest absolutnie kluczową organizacją, jeśli mówimy o systemie opieki zdrowotnej. Z tego, co Pan mówi, przebija się taka bardzo duża inkluzywność zespołu i zastanawiam się, jakim Pan jest liderem, bo na pewno inkluzywnym. Zastanawiałem się nad tym, jakim jestem liderem. Po pierwsze wydaje mi się, że jestem osobą, która funkcjonuje jako lider taki partnerski, który wsłuchuje się w zdanie współpracowników. To nie jest tak, że narzucam pewne zdanie i nie jestem w stanie się przekonać do Zdrowie w Centrum e-Zdrowia.

Ja myślę, że też tutaj w zakresie tego, co Centrum może wykonywać, to My oczywiście wystawiamy odpowiednią dokumentację taką integracyjną, wszystkie dokumenty, które są konieczne do tego, aby z EDM-u korzystać, czy też raportować zdarzenia medyczne. Natomiast też prowadzimy działania edukacyjne, tak jak już powiedziałem. Też szkolimy te placówki właśnie z elektronicznej dokumentacji medycznej. Co więcej, jest to o tyle ciekawe dla placówek szkolenie, że można otrzymać za nie pięć punktów edukacyjnych, więc za uczestnictwo w takim szkoleniu, to tutaj oczywiście we współpracy z Izbą Lekarską taki plus, dodatkowa korzyść. I my oczywiście do tych szkoleń zachęcamy.

Ja powiem tak, jeżeli chodzi o chęć uczestnictwa w nich, To nie widzimy, nie widzę jakiegoś wybitnego zainteresowania teraz, natomiast są placówki, które bardzo są zainteresowane szkoleniami, między innymi pod koniec maja będziemy szkolić duży szpital w Łodzi i Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki, który już miał takie szkolenia, ale Pani dyrektor uznała, że jakby istnieje konieczność jakby tej wiedzy przypomnienia pracownikom, pracownikom profesjonalistom również medycznym i będziemy takie szkolenie również właśnie dla tego szpitala prowadzić, więc są też takie przykłady, które pokazują, że to zainteresowanie szkoleniami jest bardzo duże. I się zwiększa. Zastanawiam się jak to jest, bo bardzo dużo na konferencjach branżowych ochrony zdrowia mówi się o tym, że nie ma jednego formatu dokumentacji medycznej.

Jednocześnie ostatnio mieliśmy taką cross-sektorową konferencję, gdzie inne sektory wskazywały, że właśnie ten obszar medyczny jest obszarem, który ma najwięcej standardów związanych z prowadzeniem dokumentacji w porównaniu do innych sektorów. Czy my mamy jeden format dokumentacji medycznej? Jak to wygląda? Możemy powiedzieć tak, no oczywiście jest taki standard jak profile IHE i też jest oczywiście taki standard HL7 CDA, który jest właśnie takim standardem chyba jednym z takich najbardziej popularnych, jeżeli chodzi o kwestie dokumentacji medycznej. Właścicielem w ogóle generalnie tego standardu na poziomie tutaj polskim jest Centrum e-Zdrowia i rzeczywiście my będziemy też pracować nad tym, aby ten standard jakby rozwijać. Między innymi też przed nami ten standard, rozwijanie standardu HL7 Fire, więc jakby ten standard, to tak jak tutaj Pani słusznie powiedziała, wydaje mi się, że badając różne sektory, to rzeczywiście tu akurat w Zdrowiu mamy tę komfortową sytuację, że te standardy są.

No mamy oczywiście standardy i CD10 i CD11, ale mamy też standard SNOMED, który też będziemy Jesteśmy od jakiegoś czasu ponownie członkiem SNOMED-u i też będziemy zastanawiać się nad tym wspólnie z Ministerstwem, w jaki sposób ten SNOMED wdrażać w ramach właśnie dokumentacji w ogóle i pracy, pracy środowiska medycznego. No bo jakby i CD10, i CD11 to są takie pewne standardy, które nie zawsze da się, nie zawsze bardzo dobrze opisują Konkretną sytuację pacjenta. Natomiast standard SNOMED będziemy również wdrażać. Jesteśmy już, jak powiedziałem, od jakiegoś czasu ponownie członkiem tej organizacji. Natomiast ja z strony Centrum mogę powiedzieć, że my oczywiście jesteśmy otwarci na rozmowy.

Spotykamy się również z dostawcami oprogramowania w ramach godziny dla dostawców i też rozmawiamy z nimi, też jesteśmy gotowi i otwarci na to, aby O różnych kwestiach związanych z problemami czy też wyzwaniami związanymi z uruchamianiem EDM-u czy też zdarzeń medycznych w placówkach jesteśmy otwarci. Rozmawiając o infrastrukturze centralnej nie możemy nie poruszyć tematu cyberbezpieczeństwa. Wyobrażam sobie, że taki podmiot jak Centrum e-Zdrowia, który gromadzi dokumentacje czy elementy dokumentacji medycznej całego społeczeństwa, no często notuje cyberataki na swoją infrastrukturę. Jak to wygląda i ile takich ataków jest na przykład miesięcznie? W skali Centrum, ja mogę powiedzieć nawet o takiej jednodniowej skali, to obserwujemy codziennie blisko, myślę, że kilkanaście do dwudziestu kilku ataków, prób ataków na naszą infrastrukturę, które są na szczęście skutecznie odpierane.

Oczywiście Centrum e-Zdrowia z racji swojej roli i z racji swoich zadań jest oczywiście dobrze przygotowane do odpierania tych ataków. Myślę, że dużym wyzwaniem jest to, aby placówki, podmioty generalnie wykonujące działalność leczniczą również były w stanie się równie dobrze móc przygotować, czy też odeprzeć takie ataki. To chyba jest wydaje mi się głównym wyzwaniem. To jest chyba przykład sytuacji, gdzie o Państwa skuteczności świadczy to, że w zasadzie się nie mówi o tych kwestiach cyberataków na Centrum e-Zdrowia. Zastanawiam się, jak to wygląda w kontekście szpitali. Czy Państwo jakoś pomagacie szpitalom się przygotować do takich cyberataków? Czy zwiększacie Państwo poziom cyberbezpieczeństwa w placówkach?

Po pierwsze, to w sytuacji, kiedy do takiego ataku dojdzie, to rzeczywiście Centrum e-Zdrowia jest zawsze tam, gdzie taki atak już się zdarzył. No to trzeba o tym powiedzieć. No jeżeli coś takiego się dzieje, no to po prostu już trzeba ratować, że tak powiem, tą infrastrukturę, czy te dane, które są. A musimy pamiętać o tym, że mówimy o danych medycznych, mówimy o danych pacjentów. Oczywiście, jeżeli chodzi o takie kwestie post-factum, to oczywiście wspieramy tutaj te działania. Po drugie, oczywiście my również wydajemy takie wytyczne, które, wytyczne dotyczące cyberbezpieczeństwa, właśnie w jaki sposób sobie z tymi zagadnieniami radzić. W ramach Centrum e-Zdrowia już jest decyzja pana ministra, ministra zdrowia, dotycząca powołania takiej grupy reagowania na incydenty. To się nazywa CSIRT. CSIRT sektorowy dla sektora ochrony

Zdrowia i w jego ramach również będziemy kontynuować te wszystkie działania związane właśnie z wydawaniem wytycznych. Będziemy mieli również, już to zapowiadałem, tak zwaną karetkę cyberbezpieczeństwa, gdzie właśnie w sytuacjach takich kryzysowych będziemy również, zespół specjalny będzie takie działania podejmował, żeby właśnie mitygować te No i jest jeszcze, trzeba o tym oczywiście też mocno powiedzieć, są jeszcze te kwestie związane z dofinansowaniem placówek. Tutaj współpracujemy na linii teraz już Ministerstwo Cyfryzacji, ale NFZ i my. Placówki medyczne otrzymały możliwość uzyskania takiego dofinansowania do pewnych konkretnych działań zabezpieczających cyberbezpieczeństwo w ich placówce. Między innymi chodzi o kwestie kopii zapasowych, Kwestie odpowiedniego oprogramowania, które będzie blokowało właśnie takie cyberataki, taki pewien podstawowy zakres, na który można uzyskać dofinansowanie i my tutaj jako Centrum również przeprowadzamy ankiety, ewaluujemy to wszystko.

Dzięki temu lekarz POZ nie będzie musiał wertować, będzie mógł to zrobić, ale nie będzie musiał zaglądać w każdą dokumentację, w każdą receptę, będzie miał te wszystkie informacje podane, powiedzmy tak, ja to mówię na takiej jednej stronie. Natomiast ile tego będzie, to zobaczymy, tak? Ale myślę, że zaczniemy pewnie od podstawowych rzeczy, a później będziemy rozwijać te elementy. Również będziemy i również pracujemy W ramach Centrum będziemy rozwijać również komórkę dotyczącą właśnie algorytmów i sztucznej inteligencji w ramach naszego Centrum Analiz, więc oczywiście zapraszamy również do współpracy. Bardzo dziękuję. Jeszcze muszę zapytać o ten wspaniały projekt Pacjent w Centrum e-Zdrowia, bo myślę, że to jest bardzo ważne, że Państwo bierzecie pod uwagę i zaangażujecie pacjentów w rozwój, w testowanie swoich rozwiązań cyfrowych.

Jak ten projekt wygląda, na czym polega i czy pacjenci są zainteresowani braniem udziału w pracach? Pacjent w Centrum e-Zdrowia to jest pewna odpowiedź na to, aby właśnie zaangażować tych interesariuszy w proces projektowania, znaczy planowania, projektowania i wdrażania usług. Na początku to tak naprawdę Pacjent w Centrum e-Zdrowia to jest właśnie możliwość zgłoszenia przez organizację zrzeszającą pacjentów swojego pomysłu na to, jak w jaki sposób można rozwinąć, nie wiem, czy internetowe konto, czy moje internetowe konto pacjenta, czy też moje IKP. Ale będziemy chcieli te działania rozwijać, to znaczy oprócz tego, że będzie to ten stricte projekt, gdzie można zgłosić to oczywiście, to rozwiązanie czy ten pomysł, będziemy chcieli również angażować właśnie pacjentów również w kwestie testowania, kwestie oceny w ogóle tych rozwiązań, oceny takiej w formie ankiety, bądź też w ogóle w formie takiej możliwości wypowiedzi, jak się w ogóle z takiego rozwiązania korzysta.