Wikipedysta

Kto decyduje o tym, które artykuły znajdą się w internetowej encyklopedii? Jakie warunki trzeba spełniać, żeby umieścić w niej swoją biografię? I jak wygląda życie wikipedystów? Czy dostają oni prywatnie prośby od ludzi, którzy chcieliby zaistnieć w Wikipedii? W tym podcaście porozmawiamy oczywiście o tym, jak działa Wikipedia. Naszym gościem jest Maciej Nadzikiewicz, wikipedysta. Maciej Nadzikiewicz, wikipedysta. Pewnie jesteś jednym z najmłodszych administratorów Wikipedii. Tak, jestem jednym z pięciu najmłodszych administratorów, aczkolwiek jestem troszeczkę stary, muszę powiedzieć, mając prawie 25 lat, w momencie kiedy najmłodszy administrator ma lat 13. A jak to się stało, że właśnie zacząłeś działać na Wikipedii?

Czy wcześniej pisałeś może też jakieś teksty, ale tak trochę anonimowo? Tak. Pierwszą edycję dodałem jeszcze jako dzieciak w 2012 roku. Była to lekka edycja zmieniająca chyba liczbę ludności w mieście, z którego pochodzę, Brywinów pod Warszawą. Ale to były takie drobne, jeszcze wtedy nie wiedziałem, jak potężna jest Wikipedia. Zauważyłem błąd, to chyba była literówka albo brak przecinka. Jeszcze spod adresu IP edytowałem, czyli niezarejestrowany użytkownik. Później w 2016 roku założyłem już konto, użytkownik Nadzik i edytowałem artykuł o zespole swoich szkół, żeby dodać informacje właśnie o mojej szkole, o moim liceum. Czyli rozumiem, że od zawsze trochę cię irytowały jakieś błędy w internecie, można tak to nazwać. Tak, ja mam olbrzymią nietolerancję na błędy i niekompetencje.

Chciałbym mieć troszkę większą tolerancję dla swoich błędów, niestety niezbyt. Ale tak, moja aktywniejsza działalność z Wikipedią zaczęła się od zobaczenia błędu. Był to artykuł premier Wielkiej Brytanii, który był niczym innym niż tabelką z listą premierów. Ja interesowałem się w pewnym momencie polityką brytyjską i zostałem tak podirytowany słabą jakością tego artykułu, że usiadłem i w ciągu dwóch, trzech dni napisałem bardzo ładny artykuł o premierze Wielkiej Brytanii, o historii stanowiska, o tym skąd bierzą się jego konstytucyjne moce oraz jak ono powstawało od 1700 roku, czyli przez ostatnie można powiedzieć 300-350 lat. Wcześniej tych informacji było za mało, tak? Bardzo mało. Ten artykuł na początku wyglądał jako lista osób, które sprawowały to stanowisko, a chciałem opisać, kim jest premier Wielkiej Brytanii.

Nie tylko kim jest obecny premier, ale też kim jest stanowisko, a nie konkretna osoba. I tak artykuł po artykule i ktoś cię zauważył? Zaproponował ci pracę? Trochę tak, trochę nie. To jest artykuł po artykule, to bardzo uzależnia. Ja zacząłem pisać artykuły na bardzo dziwne tematy. Jeden artykuł, który napisałem jest o grze Wordle, która była bardzo popularna w początku tego roku. Taka gra słowna. Napisałem artykuł o Wedding Cake Rock. Jest to artykuł o formacji skalnej w Australii, która wygląda jak tort weselny. Taki biały, lukrowany. Napisałem artykuł o najmniejszej gminie w Szwajcarii. Także tematy zupełnie ze sobą niezwiązane. I w pewnym momencie zacząłem się właśnie angażować w społeczność Wikimedia, czyli w ludzi, którzy tworzą Wikipedię, którzy tworzą treści. Poznałem tam znajomych, przyjaciół. Tak to wyglądało.

Odezwałeś się do nich? Zaproponowałeś, że chcesz działać zawodowo, zarabiać na tym? Odezwałem się do nich, żeby na początku zacząć działać jako wolontariusz w Stowarzyszeniu Wikimedia Polska. Jest to nasza polska organizacja, zbazowana w Warszawie. Żeby pomóc im, skontaktowałem się z ówczesnymi pracownikami, z ówczesnym zarządem. Udało mi się znaleźć kilka zajęć, którymi mógłbym się zająć. Na początku byłem koordynatorem działań edukacyjnych w stowarzyszeniu. Później zacząłem się taką bardziej ogólną działalnością operacyjną i strategiczną. A do pracy finansowej sam się odgłosiłam. Na początku zeszłego roku fundacja Wikimedia, Wikimedia Foundation, zbazowana w San Francisco, rozpoczęła szukanie osoby, która ma wiedzę na temat pisania zasad, typowy policy writing oraz byłaby w stanie być ambasadorem Wikimediów na polskojęzycznej Wikipedii, żeby zaczęła konsultować różne projekty zmian zasad, zmian w strategii ruchu z tą społecznością.

Zaaplikowałem, dostałem się do tej pracy i zaraz będzie prawie dwa lata jak pracuję właśnie jak taki liaison między społecznością tych darmowych wolontariuszy, którym sam kiedyś byłem, a właśnie Wikimedia Foundation, która ruchem zarządza i która ten ruch funduje. To jeszcze chyba wrócę do tych twoich amatorskich tekstów, że tak to nazwę. Zastanawiam się, gdzie weryfikowałeś te informacje, bo tak mi się wydaje, że często te artykuły piszą przypadkowi ludzie, być może później one są dalej sprawdzane, ale jednak skądś te informacje bierzemy, a szczególnie ty byłeś w takiej trudniejszej sytuacji, no bo ciebie właśnie denerwowało to, że ktoś popełnia błędy. Tak, Wikipedia powstała na początku jako po prostu zbiór wiedzy różnej. Ludzie dosłownie siedzieli na wykładach, na studiach i pisali to, co słyszeli od swojego profesora jako prawdę objawioną.

Zmieniło się to około 10 lat temu, kiedy na Wikipedii zaczęto wymagać źródeł. Każda dodana informacja na Wikipedię powinna posiadać swoje źródło i mamy taką zasadę, że im informacja jest potężniejsza, tym źródło powinno być potężniejsze. Informacje na to, że odbyły się dożynki gminne w Pcimiu jako źródło spokojnie wystarczy artykuł czy audycja radiowa, ale w momencie, gdy chcielibyśmy uźródłowić na przykład, że ktoś dostał Nobla albo że zmarł jakiś wielki aktor, to musi to być szanowane medium, najlepiej międzynarodowe, które faktycznie może te informacje potwierdzić. Ale artykuł na Wikipedii każdy może stworzyć. Każdy może teraz stworzyć komputer, wpisać swoje imię i nazwisko, napisać swoją biografię, napisać artykuł o szkole, do której chodził i wrzucić to do internetu i to będzie widoczne dla innych użytkowników.

Każdy może artykuł napisać, każdy może go tak wrzucić, żeby on był dostępny w internecie, tylko musi godzić się z tym, że każdy inny użytkownik też może go edytować. Na tym polega moc Wikipedii. Wikipedia nigdy nie będzie takim medium jak tradycyjne media, gdzie ktoś wrzuca treść i ta treść nie może być zmieniona. Inny użytkownik może przyjść, może ten artykuł ulepszyć, może dodać źródła, może dodać sekcję kontrowersje, co nie podoba się niektórym z Waszych celebrytom. Może też ten artykuł zgłosić do usunięcia. Jeżeli ktoś napisze artykuł o osobie, która nie powinna znaleźć się w encyklopedii, wtedy społeczność projektu danego, w tym przypadku polskojęzycznej Wikipedii, podejmuje dyskusję, gdzie liczą się dyskusje merytoryczne, a nie po prostu liczba głosów na temat tego, czy ten artykuł powinien być usunięty, czy nie. Czasami zdarza się, że taki artykuł totalnie, w cudzysłowie, od czapy będzie na Wikipedii kilka dni, miesięcy, nawet lat, ale większość takich artykułów, które nie powinny na tej Wikipedii być, jest usuwana.

Czyli rozumiem, że te, które zdarza się, że są kilka lat na Wikipedii, a właściwie są o niczym, powiedzmy, albo o niczym ważnym, albo nie są sprawdzone, to jest tak, że nikt ich nie zauważył? Z tych fachowców, z tych ludzi, którzy wyżej tam to sprawdzają? Bardzo często tak, właśnie dlatego, że nikt tego nie sprawdził, to się utrzymuje. Najbardziej znanym hoaxem, casem dezinformacji w polskiej Wikipedii jest historia Henryka Batuty. Powstał artykuł o Henryku Batucie, który opisywał go jako polskiego bojownika, działacza partii komunistycznej, który miał swoim nazwiskiem nazwaną ulicę w Warszawie na Służewiu. Mianowicie ulicę Batuty. Było nawet zdjęcie w artykule tabliczki, że jest ulica Batuty. I ten artykuł był na Wikipedii, istniał sobie przez dwa, trzy lata. W 2008 roku zobaczył w pewnym momencie jakiś członek społeczności, że chwila, moment, ja tutaj mam słownik biograficzny ważnych osób, sam tego okresu nie ma nikogo takiego, a poza tym ta ulica na Służewie, ulica Batuty, to nie jest Henryka Batuty, tylko Służew Warszawski jest znany z tego, że są tam ulice związane z muzyką.

Ja, tak samo jak każdy inny członek społeczności, mogę rozpocząć dyskusję na ważny temat, mogę rozpocząć dyskusję na temat zmiany zasad, na temat usunięcia jakiegoś artykułu oraz wypowiadać się w tych dyskusjach. Jedyne dodatkowe uprawnienie, które pochodzi z mojego statusu jako administrator, jest takie, że ja mogę taką dyskusję przyjść i zamknąć. Mianowicie przyjść, przeczytać artykuły za i przeciw i podjąć odpowiednią decyzję co do losu artykułu czy dyskusji. Oraz z końca końców mam guziki widoczne u mnie na ekranie, które pozwalają mi na usunięcie dowolnego artykułu na Wikipedii. Pod warunkiem, że jest jakiś powód określony zasadami lub zablokować dowolnego użytkownika, żeby nie mógł on edytować Wikipedii, czy zalogowany, czy nie, adresy IP też można blokować. To jeszcze tutaj dopytam, ale czy ty musisz z kimś konsultować swoją decyzję, jeżeli chciałbyś jakiś artykuł usunąć?

Wcześniej powiedziałeś, że dzisiaj właściwie każdy może o sobie napisać artykuł, czyli napisać taką biografię. Szczerze mówiąc, trochę mnie zaskoczyłeś, bo jednak myślałam, że jakieś te osiągnięcia trzeba mieć, chociaż dzisiaj to rzeczywiście też jest takie trudne do oszacowania, co już jest tym osiągnięciem, a co nie. A tak się zastanawiam, bo skoro później możecie to usunąć, czy zdarza się, że ktoś jednak się odzywa do tych wikipedystów, żeby udzielili mu zgody na to, żeby istniał w tej Wikipedii? No to ja powiem tak, technicznie każdy może otworzyć komputer i napisać o sobie artykuł, ale praktycznie to tak nie działa. Software, na którym działa Wikipedia, każdemu pozwoli wpisać o sobie biografię, jak to mówił mój dziadek, papier przyjmie wszystko, napisać można wszystko, nieważne, czy jest to prawdziwe, czy nie.

Tylko później są konkretne zasady projektu danego. Na przykładzie polskojęzycznej Wikipedii powiem, że jeśli ktoś jest biznesmenem, to musi mieć konkretne osiągnięcia. Na przykład bycie prezesem dużej spółki nie jest osiągnięciem. Jeśli jest się prezesem swojej spółki, to jest dla mnie wyznacznik, że ktoś jest dobry w swojej pracy, ale nie jest naj, nie jest jakiś wow. Na przykładzie biografii polityków. W pewnym momencie poseł Zandberg Nie był obecny na Wikipedii, bo wszyscy uznali, że mimo tego, że za nim głośno, nie ma on żadnych konkretnych osiągnięć. Aczkolwiek w momencie jego wyboru na posła na Sejm RP w 2019 roku jego artykuł na Wikipedii automatycznie mógł się już pojawić, bo spełnił konkretną zasadę encyklopedyczności. W przypadku np. naukowców takim oficjalnym stopniem jest dostanie habilitacji.

Każda osoba, która ma tytuł doktora habilitowanego może być na Wikipedii. Co prawda niektórzy będą wcześniej, na przykład jakiś magister, który ma wybitne osiągnięcia, czy dostanie Nobla, czy założy kolejną wielką spółkę, która dostanie wycenę miliard dolarów, no i wtedy oczywiście będzie znany. Ale to już wtedy nie za to, że jest tym magistrem, tylko za tą rzecz, którą zrobił. I rozumiem, że to już wystarczy, tak? Tak, w niektórych przypadkach mamy bardzo konkretne zasady, jak mówimy o tym dotocze habilitowanym, ale w przypadku, gdy nie mamy konkretnej zasady a propos kogoś, na przykład pisarza czy muzyka, to wtedy decyzję podejmuje społeczność. Czyta taki artykuł, zapoznaje się z nim i na końcu, po przeczytaniu właśnie komentarzy społeczności czy samego autora, przychodzi administrator, podejmuje decyzję, czy ta osoba na Wikipedii zostaje, czy jej artykuł musi zostać usunięty.

Jak wygląda życie prywatne osoby pracującej w Wikipedii? Wikipedysty, tak? Jesteś wikipedystą. Dokładnie. Wikipedia to jest wikipedysta, wikisłownik to jest wikisłownikarz, wiki źródła to jest wiki źródłowcy bodajże. Czyli mnóstwo osób tam pracuje. Pracuję? Nie. Przypominam, że osoby tworzące te projekty są wolontariuszami. 99,9% ludzi piszących na Wikipedii robi to w swoim wolnym czasie, pro bono. Fundraiser naszego stowarzyszenia, Jacek Broda, właśnie kilka dni temu udzielił wywiadu, że bardzo niewielu dla tak wielu robi bardzo dużo. Bo faktycznie Wikipedię miesięcznie tworzy cztery tysiące osób, według oficjalnych statystyk, a takich bardziej zaangażowanych jest około tysiąc. Polską wersję. Tylko jakby na całym świecie jest to około ćwierć miliona, ale jest to w innych językach, bo tych wersji jest prawie dziewięćset różnych projektów Wikimedia, ale Polską edycję tworzy około tysiąca osób, a przypominam, że jest to ósma największa Wikipedia na świecie.

Mimo tego, że nasz język wcale nie jest jakimś dużym, bo mówi w nim czterdzieści milionów ludzi. Co do prywatnego życia, jest to bardzo ciekawe, bo w ostatnich dniach, gdzie nie spojrzę, właśnie jest Wikipedia. Ja działam jako wolontariusz w Wikipedii, pracuję zawodowo w Wikimedia Foundation oraz napisałem pracę dyplomową na temat Wikipedii. Tak się zastanawiałam, czy ty jesteś taki całkowicie anonimowy, no bo szczerze mówiąc, ja rzeczywiście nie sprawdzam, kto pisze te artykuły na Wikipedii, ale być może takie osoby, które chciałyby się tam znaleźć, no to jednak patrzą, kto jest autorem jakoś, próbują się z nimi skontaktować. Tak, jak najbardziej. Mamy administratorów, którzy są w pełni publiczni. Jestem to na przykład ja, nie miałem zbytnio wyboru, gdyż, gdy tworzyłem swój profil, nazwałem go Nadzik. Mając na nazwisko Maciej Nadzikiewicz, nie trzeba jakiegoś Sherlocka Holmesa czy Herkulesa Poirot, żeby wymyślić kim jestem.

Ale mamy też administratorów, którzy są administratorami od lat, 15, 20 czasami. I nikt poza ich najbliższymi przyjaciółmi w projekcie nie wie, jak się nazywają w prawdziwym życiu. Nie widzieliśmy ich nigdy na żywo, nie wiemy, jak się nazywają. Wiem, że na przykład w przypadku anglojęzycznej Wikipedii są takie przypadki, gdzie nie wiadomo czasami, jaka jest płeć danego admina. Tak mało informacji o sobie publikuje. Bo jest to też projekt, który nie wymaga dużej informacji. Wikipedia nie zbiera danych analitycznych, nie zbiera cookies, tak jak wszystkie inne strony internetowe. I ona właśnie przez to ściąga takie osoby, które cenią sobie prywatność, które chcą robić, chcą coś tworzyć, ale nie muszą tych danych podawać. Ja przez to, że jestem na tej bardziej publicznej stronie oraz właśnie na przykład pracownicy stowarzyszenia, jesteśmy bardzo często bombardowani przez osoby, które chciałyby się znaleźć na Wikipedii. Dzisiaj właśnie rozmawiałem z DMMI, idąc na egzamin na studia, że napisała do mnie pewna kobieta, która miała do mnie pretensje o usunięcie jej biografii na Wikipedii. Rozumiem, że jakoś tam się nie kwalifikowała.

Czyli jeszcze się trzeba trochę postarać, krótko mówiąc. Jak najbardziej. Właśnie bardzo często, jeśli chodzi o biografię, one są zamykane takim komentarzem, że jeszcze nie teraz. To jest zasada angielskiej Wikipedii, Wikipedia not now. Jak najbardziej widzimy, że ktoś już coś osiąga, już jest o nim coraz więcej informacji, ma te osiągnięcia, ale jeszcze nie przekroczył tej niejasno określonej linii, żeby być tą osobą. To jeszcze chciałabym cię podpytać o inne twoje artykuły, bo rozmawialiśmy właściwie chyba o tych początkowych. Teraz też na bieżąco tworzysz jakieś nowe treści? Zdarza się rzadziej. Tak jak mówiłem wcześniej, stworzyłem artykuł na polskiej Wikipedii o grze World, czyli o tej grze słownej z początku roku. Stworzyłem artykuł również o moście londyńskim. Most w Londynie jest bardzo ciekawy, gdyż przez długi czas był jedynym mostem i w miejscu, gdzie ten most był, było sześć różnych mostów.

Brzmi to bardzo nudnie, ale historia mostu jest genialna. Dziwnie brzmi to przede wszystkim. Jakoś sobie nie mogę wyobrazić, że było sześć mostów. Tak, dlatego, że ten most tam stoi od tysiąca lat. Także rozbierali go, budowali nowy. Innym ciekawym artykułem, który stworzyłem jest naczelny myszołap w służbie królewskiej mości. Jest to artykuł o oficjalnym stanowisku istniejącym w brytyjskim Downing Street Ten, czyli w biurze premiera Wielkiej Brytanii. Jest to kot. Obecnie nazywa on się bodajże Larry, jeśli dobrze pamiętam. Jest to kot, który jest oficjalnie zatrudniony przez właśnie brytyjski rząd, przez biuro premiera do łapania myszy oraz innych gryzoni na terenie budynków właśnie Downing Street 10 and Downing Street 11. Jest to kot, który dostaje normalną pensję, płaci się za otrzymanie jego opiekuna, nawet ma zdjęcie jak każdy normalny minister w gabinecie premiera Wielkiej Brytanii, jest o nim artykuł na Wikipedii.

Jakim kluczem w takim razie dobierasz sobie te tematy? To, co mnie w obecnej chwili interesuje albo to, co mnie zirytuje, że jeszcze nie istnieje na Wikipedii. To teraz już mniej więcej wiemy, co musimy zrobić, żeby znaleźć się w Wikipedii. Naszym gościem był Maciej Nadzikiewicz, wikipedysta. Więcej na czwórka.online