Mołdawia // Inni mają gorzej - 46

Życie, życie jest zarąbiście drogie, ale nie martwcie się, inni mają gorzej. Moi drodzy, na zakończenie nazwijmy to Tygodnia Mołdawskiego, stwierdziłem, że trzeba zrobić Inni Mają Gorzej w wersji mołdawskiej. To nie jest pierwszy raz, kiedy mówię o kosztach życia w Mołdawii, no ale tym razem mam tutaj ustarnaryzowaną tabelkę i będę się jej trzymać po to, żebyście mogli... dowiedzieć się w praktyce, jak Mołdawia wypada na tle innych krajów, które już w tym cyklu porównywałem. No ale zacznijmy od spraw podstawowych. Mołdawia, o której mówię Wam regularnie i nagrałem już mnóstwo odcinków, nie jest krajem przesadnie tajemniczym dla stałych słuchaczy.

Jeżeli chodzi o mołdawską gospodarkę, to może od razu tutaj przejdę, to... Mołdawska gospodarka ma wiele wyzwań, bo teraz w korporacyjnym języku nie mówi się o problemach, mówi się o wyzwaniach. Więc tak, przed Mołdawią stoi bardzo, ale to bardzo, ale to bardzo wiele wyzwań. Przy czym jest to kraj, który ma szansę sobie poradzić, bo jest na najlepszej drodze, żeby wstąpić do Unii Europejskiej, co jest jak najbardziej do zrobienia. No ale przejdźmy może do cyferek. Otóż, moi drodzy, PKB Mołdawii wynosi 8 tysięcy dolarów nominalnie, a 20 tysięcy dolarów według Poetetu Siły Nabywczej, co jest wynikiem jak na Europę dosyć słabym, ale nie ma tragedii, jest to 2,5 razy mniej niż Polska.

Więc PKB Mołdawski jest z grubsza 2,5-krotnie mniejsze od polskiego, zarówno nominalnie, jak i według Poetetu Siły Nabywczej. Mołdawska gospodarka mimo wszystko się w dalszym ciągu rozwija, aczkolwiek mierzy się ciągle z wysoką inflacją i mnóstwem innych problemów, jak chociażby masową emigracją ludzi oczywiście, którzy też z kolei wysyłają pieniądze z zagranicy do ojczyzny, co powoduje, że kraj jest w stanie jako tako funkcjonować. Do tego dochodzą liczne fundusze europejskie przekazywane Mołdawii, no i też reformy, które powodują, że ten kraj ma szansę, jest nadzieja dla Mołdawii, o w ten sposób. Mołdawski eksport idzie głównie do Rumunii. Jedna z tego eksportu idzie do Rumunii. Jedna mniej więcej szósta do Ukrainy.

No i nie ma w tym dziwnego, że połowa eksportu Mołdawii idzie do Rumunii albo Ukrainy, bo Mołdawia jest wciśnięta między te dwa kraje. Jeżeli chodzi o import, to znów Rumunia i Ukraina są największymi partnerami handlowymi także pod tym względem. Chiny są dopiero trzecie, więc z punktu widzenia Mołdawii absolutnie kluczowymi partnerami jest Rumunia i Ukraina. W tym zestawieniu Polska jest na miejscu mniej więcej szóstym, siódmym, zależy jak dokładnie policzyć. Polska dla Mołdawii jest partnerem handlowym równie ważny jak Rosja, bo stanowimy mniej więcej 3,5% obrotu handlowego. W związku z tym widzicie, jak bardzo też stopniał wpływ Rosji na mołdawską gospodarkę, co jest ogromną szansą dla tego kraju, ponieważ Mołdawia ewidentnie już wyrwała się spod gospodarczej orbity Moskwy.

Nie kupuje też od Rosji węglowodorów, więc zostaje tylko wyzwolić się spod politycznej kurateli Moskwy. A to z każdym dniem się dzieje, maleńkimi kroczkami. W każdym razie, jeżeli chodzi o strukturę PKB mołdawskiego, to rolnictwo to jest aż 8%, w sumie podobnie jak u nas w tej chwili. 20% to przemysł, 60% to usługi. Ale jeżeli zwrócicie uwagę na strukturę zatrudnienia w sektorach, to w rolnictwie dalej pracuje 23% Mołdawian. To znaczy, że Mołdawia, jeżeli chodzi o strukturę zatrudnienia, jest z grubsza w tym samym miejscu, w którym była Polska dwadzieścia kilka lat temu. Ja ostatnio pisałem artykuł dla mołdawskich mediów, który ukazał się na stronach portalu Newsmaker po rosyjsku.

w którym opisywałem na potrzeby Mołdawie, jak wyglądała transformacja polskiego rolnictwa po wejściu do Unii Europejskiej. Zapoznałem się z toną statystyk a propos tego i wiem już dziś, że mołdawskie rolnictwo pod względem tych podstawowych statystyk, takich jak wielkość gospodarstw rolnych, struktura, ile procent społeczeństwa pracuje w rolnictwie itd. bardzo przypomina dziś. sytuację Polski z drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych pod tym względem. I też gospodarczo pod wieloma innymi wskaźnikami tak właśnie prezentuje się gospodarka Mołdawii, nawiasem mówiąc. Jednym z najważniejszych elementów mołdawskiej gospodarki... I są pieniądze przesyłane przez emigrantów. Mołdawia jest w top, no była przez lata w top 10, teraz troszeczkę spada, bo pojawiły się nowe kraje, które wysyłają bardzo wielu emigrantów, ale w dalszym ciągu mniej więcej 20% równowartości mołdawskiego PKB, 20-25%.

to są pieniądze przesyłane przez emigrantów, a więc można tutaj złośliwie powiedzieć, że emigranci przesyłający pieniądze do kraju są najważniejszą gałęzią mołdawskiej gospodarki. Jeżeli chodzi o obrót handlowy Mołdawii, to tutaj ewidentnie najważniejszym elementem tegoż jest żywność. Zboża, kukurydza, ziarna słonecznika, olej słonecznikowy, winogrona, tego typu rzeczy. Przy czym, jak spojrzycie na strukturę mołdawskiego eksportu, to podejrzanie dużo jest tam przetworzonych węglowodorów oraz wyrobów stalowych i drutu. Dlaczego? Ano dlatego, że te zakłady przemysłowe, przede wszystkim mołdawskie zakłady metalowe w Rybnicy oraz niewielkie petrochemie znajdują się w Naddniestrzu.

I to ono eksportuje te towary, nie Mołdawia jako taka. Znaczy Mołdawia też trochę ma produkcji przemysłowej, ale gro produkcji przemysłowej ulokowane było jeszcze w czasach Związku Radzieckiego właśnie w Naddniestrzu. Bardzo ważnym elementem w dalszym ciągu eksportu mołdawskiego jest oczywiście wino. Wino w tej chwili stanowi mniej więcej 5% wartości całego mołdawskiego eksportu. To jest dosyć dużo jak na współczesne warunki. Ale też warto podkreślić, że dawno wino zostało wyprzedzone przez eksport usług IT. Mołdawia coraz bardziej rozwija rynek IT, w którym można zarobić w tej chwili znacznie więcej, niż zarabia się w pozostałych częściach mołdawskiej gospodarki.

W każdym razie na złote polskie przekładając to, to mamy 10 tysięcy lejów, to jest tak 1800 mniej więcej, no a tych 12-13 to jest tak bardziej 2000-2000 z małym hakiem. Żeby kupić sobie takie mieszkanie w Bielcach, trzeba wydać milion trzysta tysięcy lejów, czyli, moi drodzy, trzysta tysięcy złotych. I przy mołdawskich stopach procentowych i tak dalej, rata na ten kredyt jest jeszcze wyższa niż w Polsce. W związku z tym, jak się kupuje zwykłe mieszkanie, to trzeba płacić dziesięć tysięcy miesięcznej raty lejów. W związku z tym, jak sobie na to spojrzycie jednakowoż z perspektywy kogoś, kto zarabia w lejach, to są to zbliżone proporcje do tych, które mamy w Poznaniu.

Te espresso lungo zazwyczaj kosztują 12-15 lejów, to są 3 zł. Piwo w knajpie w Mołdawii najczęściej kosztuje 35 lejów, czasami 40. Ja dla obliczeń przyjmuję 35, bo to jest taka uśredniona zupełnie stawka. To jest złotych 8. Wino w knajpie 30 lejów za kieliszek. To jest taka przeciętna stawka. I też wino w mołdawskiej knajpie to takie, bym powiedział, lane z baniaka jest zazwyczaj dobre. Serdecznie polecam w Mołdawii nie pić piwa, tylko pić wino właśnie. Kilogram perów. W supermarkecie Linnella, to jest największa sieć w tym kraju, kosztuje 10 lejów, to są złotych 2. Chleb najprostszy to jest taki pszenny 400 gramowy, więc trochę mniejszy jak nasz. Kosztuje 7 lejów, to są 2 złote. Gdyby miał mieć 600 gramów, to kosztowałby 10.