#011 Flipchart to nie jest Twój przyjaciel

Był tak skupiony na napisaniu, że nie miał, czy nie miała zielonego pojęcia, co się najlepszego w klasie dzieje. I chciałbym, żebyś słuchając dzisiejszego odcinka, miała bądź miał w pamięci ten moment, tę chwilę za każdym razem, kiedy dzierżąc w dłoni kolorowy pisak odwracasz się tyłem do uczestników. Zajmijmy się dzisiaj flipchartem, tym jakże przydatnym dla nas narzędziem. Flipchart to jedno z podstawowych narzędzi, z jakich przychodzi nam korzystać.

Jeden z najbardziej rozpoznawalnych i obecnych niemalże w każdej sali szkoleniowej przedmiotów. Wychodzi nierzadko poza ramy działalności szkoleniowej. Jest niezbędnym elementem każdego biznesowego spotkania. Ze względu na to, czy przeprowadzamy burzę mózgów, czy UX-owe warsztaty. I choć sam w sobie wygląda zupełnie niewinnie, to początkującym trenerom gotów jest sprawić niejednego psikusa. Czasem traktujemy Flipchart trochę jak tego tytułowego przyjaciela. Mamy takie głębokie przekonanie, że sam się obroni i pozwoli nam na lżejsze podejście do przygotowania. A w rzeczywistości jest jedynie elementem naszej skrzynki narzędziowej, a nie idealnym rozwiązaniem, które będzie pasować do każdej sytuacji.

Z kolei nieodpowiednio używany może przynieść więcej szkody niż pożytku, skupiając uwagę uczestników nie na tym, na czym powinni. W dzisiejszej audycji porozmawiamy sobie o tym, do czego naprawdę powinien służyć flipchart, jak go używać efektywnie, aby wspierał Twoje cele szkoleniowe, no i jak technicznie do tego podejść. Techniki rysunkowe, zasady pracy z flipem, tego wszystkiego będziemy dzisiaj dotykać po to, by podnieść jakość Twoich szkoleń. Jeżeli pierwsze próby z flipem masz już za sobą i nie do końca czujesz się komfortowo, to ta audycja jest specjalnie dla Ciebie.

Flipchart to narzędzie, które wspiera Cię w osiąganiu celów szkoleniowych. To dosłownie pole do popisu. Głównym zadaniem nie jest zastąpienie Ciebie czy zastąpienie interakcji z grupą, ale ułatwienie uczestnikom zrozumienia, zapamiętania i wdrożenia treści, które omawiasz. Flipchart może odgrywać kilka ról w Twoim szkoleniu. Może służyć do organizowania myśli. Dzięki Flipchartowi wizualizujesz to, co się dzieje podczas warsztatów. Na bieżąco tworzysz listy, schematy, wykresy czy mapy myśli. Na Flipcharcie możesz wizualnie zorganizować pewne treści, ustawić je w hierarchii, przypisać znaczenie poprzez kolor czy wielkość tekstu. Flipchart idealnie sprawdza się też podczas pracy grupowej np.

burzy mózgu wszelkiej maści, ale także podczas zapisywania wniosków kończących grupowe ćwiczenia na warsztatach. Kolejny element to utrwalanie istotnych punktów. Kluczowe informacje, podstawowe definicje, rozrysowane procesy czy kardynalne dla danego zagadnienia zasady bardzo łatwo można wyeksponować na płachcie z flipchartowego bloku. A zawieszona kartka na ścianie będzie wspierać uczestników szkolenia w zapamiętywaniu informacji przez cały czas. Nie tylko w momencie, kiedy te informacje na flipie będziemy zapisywać, ale także później do końca Twojego spotkania. Flipchart może też służyć do zwiększenia zaangażowania.

Dzięki niemu bardzo łatwo zachęcisz uczestników do wspólnego tworzenia treści. Czy to będą pomysły na rozwiązywanie problemu, czy opracowanie teoretycznych elementów szkolenia. Niezwykle istotnym elementem jest kontrast i różnego rodzaju wyróżnienia. Używanie różnych kolorów czy symboli takich jak gwiazdki, strzałki czy ramki skupia uwagę na kluczowych elementach, co ułatwia nam zapamiętywanie. Flipchart to też dobry sposób na utrzymywanie Uczestników w dobrym nastroju. Możesz dodać śmieszne, humorystyczne rysunki. Możesz używać oryginalne schematy.

Wspierasz przez to proces transferu kompetencji. No i ostatni element to kreowanie treści. Po warsztatach możesz zrobić zdjęcia flipów czy zeskanować i zapisać w pliku PDF, tak by potem udostępnić uczestnikom to czy w ramach pamiątki, czy w ramach dodatkowych materiałów szkoleniowych do przesunięcia i utrzymania tych wszystkich niezbędnych informacji, o których rozmawialiście na szkoleniu w pamięci długotrwałej. No dobrze, zapytacie, a skoro Flipchart jest takim rewelacyjnym rozwiązaniem, może są takie sytuacje, w których nie jest on dobrym pomysłem.

I rzeczywiście, patrząc na różnych młodych trenerów, widzę, że nie zawsze ten Flipchart powinien się w centrum naszej uwagi znaleźć. Po pierwsze, nie zastępuj nim prezentacji. Taka statyczna, dwuwymiarowa kartka, nawet tak duża jak kartka z Flipcharta, Nie nadaje się na rozbudowane slajdy, na wciągające animacje czy na szczegółowo analizowane diagramy. Od tego masz aplikację Keynote czy Office'owego PowerPointa. Tam możesz przygotować sobie dynamiczne slajdy. Nie zapisuj też wszystkiego. Flipchart ma być uzupełnieniem, a nie głównym medium.

Używaj symboli, staraj się skomplikowane hasła opisywać zwięźle i angażuj do tego uczestników. Proś ich o pomysły na krótsze opisanie tego, o czym mówią. Zbyt wiele tekstu czyni flipchart nieczytelnym i bezużytecznym. No i najważniejsze, nie korzystaj z flipchartu bez planu. To może prowadzić właśnie do tej sytuacji, o której przed chwilą mówiłem. Nieczytelne bazgroły absolutnie nikomu nie pomogą. Nie od razu Kraków zbudowano, więc nawet jeżeli masz poczucie, że Twoje dwie lewe ręce nie będą w stanie ogarnąć nowych umiejętności, Patrzysz sobie na flipy w internecie tworzone przez na przykład Gabriele Borowczyk czy Klaudię Tolman i mówisz sobie gdzie mnie z moimi koślawymi kreskami do tych artystek.

O czym jeszcze musisz pamiętać przy pracy z flipchartem? Flipchart, choć prosty w obsłudze, może stać się źródłem problemów, jeśli nie będziesz przestrzegać kilku kluczowych zasad. Zajmijmy się zatem spisaniem kilku porad, co robić i czego nie robić w trakcie szkolenia. Wszystko po to, by Twoje flipy były narzędziem wspierającym przekaz. Pierwsza rzecz to twarzą do uczestników. Korzystając z flipa nie odwracaj się plecami zbyt długo do sali. A na pewno nic w tym czasie nie mów. Jeżeli moderujesz dyskusję na czas wpisywania wniosków na tablicę czy flipchart, zamilknij, wpisz, odwróć się twarzą do uczestników i dopiero wróć do mówienia. Planuj przestrzeń.

Flipchart to jest prostokąt o wymiarach mniej więcej 70x100 cm. Jak sama widzisz, czy sam widzisz, nie jest to zbyt dużo. Więc zaplanuj sobie jak umieścić ten treść na kartce. Podziel przestrzeń na sekcje. Tytuł, nagłówek, body i stopka. Kolejna rzecz to drukowane. Używaj dużych, drukowanych liter. Uczestnicy na końcu sali muszą widzieć, co na flipie zostało napisane. Unikaj pisania pismem pisanym. Jest ono strasznie nieczytelne, a sam flip zapisany w takim pędzie będzie wyglądał wyjątkowo niechlujnie i nie będzie się do niczego przydawał. Struktura. To też jest istotne. Korzystaj z podkreśleń, wyróżnij tytuł i kluczowe frazy.

Używaj ramek i linii, by oddzielać poszczególne sekcje. No i fajnym narzędziem też wspierającym pracę na Flipchart'cie są samoprzylepne karteczki. Takie idealne do dynamicznego tworzenia treści. Możesz je łatwo grupować, przesuwać, modyfikować, co pozwala na tą większą interaktywność podczas warsztatów. Przyjrzyjmy się też najczęstszym błędom, które się mogą zdarzyć podczas pracy z flipchartem. Bo nawet najbardziej zmotywowanym do nauczenia się pięknego flipchartowania trenerom zdarzają się błędy i wpadki. Do najczęstszych chyba należy to nieczytelne pismo.

Szybkie, niechlujne notatki, trudne do odczytania i demotywujące nie będą wspierać nas w realizacji celów szkoleniowych. Kolejną rzeczą jest nadmiar treści. Nie zapisujcie całych zdań. To ma być podsumowanie rozdziału, a nie cała jego treść. Ostatnim błędem, który ja często widzę, to jest monochromatyczność. Całe kartki zapisane czarnym markerem. Monotonia, nuda i smutek. Kaplica. Często to wynika też z tego, że przyjeżdżamy na salę szkoleniową, a tam osoba, która nas wita, mówi. Tutaj proszę bardzo, mamy flipchart i flamastry. Flamastrów widzisz w rynience 5 czy 6, różne kolory oczywiście. Robisz sobie testowe sprawdzenie, który z tych mazaków działa i okazuje się, że działa tylko jeden czarny.

Zarządzający salami szkoleniowymi nie wyposażają sal w te odpowiednie akcesoria i dlatego, o tym już też wspominałem, warto mieć ten jeden kolorowy zestaw ze sobą. Jeden albo dwa. Jest jeszcze kilka kwestii, na której na tym etapie warto pamiętać. Po pierwsze, przygotuj się wcześniej. Narysuj sobie ramki, powpisuj tytuły, przygotuj kartkę z agendą, wykorzystuj te samoprzylepne karteczki. Zachęcaj uczestników, by podchodzili do flipcharta i sami coś zapisali. Ale też dbaj o porządek, żeby to było czytelne, przejrzyste, użyteczne. Po zakończeniu sekcji zdejmij kartę, powie się w widocznym miejscu.

Co zrobić, jeśli prowadzimy szkolenie online? Bo w czasach, gdy coraz więcej szkoleń odbywa się w trybie online, Flipchart w swojej tradycyjnej formie może się wydawać mniej przydatny. Prawda wygląda trochę inaczej, bo technologia pozwala przenieść niemalże całą jego funkcjonalność do świata wirtualnego. Interaktywne tablice czy sprzęty takie jak iPad stają się świetnymi narzędziami zastępującymi tradycyjny Flipchart. Jak przenieść Flipchart do online'ów? Przede wszystkim korzystaj z cyfrowych tablic interaktywnych. Czy to będzie Freeform, czy to będzie Miro, Mural, czy Google Jumpboard.

To są super narzędzia, super serwisy, z których możesz korzystać. Możesz udostępnić plik do wspólnej pracy. Uczestnicy w czasie rzeczywistym mogą też dodawać swoje pomysły, rysunki czy uwagi. Jeżeli w swoim cyfrowym, trenerskim ekosystemie masz iPada, możesz go też wykorzystać jako cyfrowy flipchart. Połączenie iPada i Apple Pencila rewelacyjnie sprawdza się w takich sytuacjach. I tutaj też nie potrzebujesz żadnego dodatkowego oprogramowania. Wystarczą systemowe notatki. No ale jeśli korzystasz z innych programów, takich jak GoodNotes czy Notability, też rewelacyjnie spełnią swoje zadanie. Z kolei iPad podłączony do Zooma czy WebExa bezpośrednio pozwala na udostępnienie ekranu i prezentowanie tych notatek.

Do tego samego możesz też użyć takich programów prezentacyjnych jak Keynote czy PowerPoint. Co zatem robić, czego nie robić, kiedy decydujemy się na cyfrową wersję flipchartu? No tutaj te zasady są bardzo podobne. Przede wszystkim prostota. Unikaj zbyt dużej liczby elementów czy kolorów. Tu też pamiętaj, że ta tablica Nie jest tak duża jak w przypadku flipchartu na sali, czy to będzie tablica na ekranie iPada, czy to będzie ekran w aplikacji Freeform czy Miro. Tu mamy ograniczoną tą przestrzeń, więc zaplanuj to bardzo, bardzo precyzyjnie. Angażuj uczestników. Wybieraj takie opcje, takie serwisy, takie aplikacje, w których będzie można udostępnić tablicę do edycji, którą wspólnie będziecie mogli tworzyć różnego rodzaju treści.

Przygotuj sobie też wcześniej te szablony. Czy to będą puste strony w notatkach, czy te samoprzylepne karteczki w Freeform lub Miro. Trzymaj wzorce w odrębnym katalogu i sięgaj do nich za każdym razem, kiedy będzie taka potrzeba. Cyfrowe flipcharty mają wiele zalet. Przede wszystkim warto pamiętać, że możesz je wykorzystać nie tylko w szkoleniu online, ale również i w szkoleniach tradycyjnych, przeprowadzanych na sali. To niezwykle mobilne rozwiązanie. Nie musisz zabierać ze sobą stojaka, zapasu kartek, dodatkowych mazaków. Wystarczy laptop czy tablet np. iPad z systemowym zestawem aplikacji i Apple Pencil. Narzędzia cyfrowe umożliwiają też uczestnikom aktywne włączanie się w proces szkoleniowy, co zwiększa ich zaangażowanie.

Jak to zrobić? Na co zwrócić uwagę? Na początek najprostsze rozwiązanie, czyli zdjęć lub skan. Jak to zrobić dobrze? Upewnij się, że zdjęcia są robione wyraźnie. Z dobrym oświetleniem, pod odpowiednim kątem, tak by wszystko było czytelne. Możesz też skorzystać ze skanera, czy to z systemowego, tak jak w plikach czy notatkach na iPhone'ie czy iPadzie, albo skorzystać z takich aplikacji jak Adobe Scan czy Scanner Pro. Możesz też, poświęcając temu trochę więcej pracy, przepisać te flipcharty. I wykorzystując aplikację pakietu MS Office, Apple iWork czy Google stworzyć plik w formacie PDF. Jeśli korzystasz na szkoleniu z iPada, możesz też treści stworzone za jego pomocą zapisać w bibliotece zdjęć albo wyeksportować do potrzebnego formatu.

Na koniec przygotuj krótki dokument, czy w edytorze tekstu, czy w programie do prezentacji, dodaj zdjęcia i inne multimedia, zadbaj o czytelność, sprawdź przed wysłaniem i dostosuj format do oczekiwań uczestników. Może to być PDF, może to być EPUB. Mogą to być formaty MS Office czy jakiekolwiek inne. Dodaj do tego wartość. Nie umieszczaj wyłącznie treści z flipcharta. Umieść je w szerszym kontekście i dołącz krótkie objaśnienia czy dodatkowe materiały uzupełniające. Wszystko zawieź w chmurze. Udostępnij link do pobrania i wyślij uczestnikom. Możesz także przekazać ten plik osobie odpowiedzialnej za platformę e-learningową w biurze Twojego klienta, jeżeli organizacja oczywiście korzysta z takiego rozwiązania.

Warto uwzględnić dodatkowe materiały w swojej ofercie. Uczestnicy poczują się docenieni, a Ty zbudujesz swój profesjonalny wizerunek. Dbanie o takie szczegóły podkreśla Twoje zaangażowanie i dbałość o uczestników. No i na koniec, bo to najważniejsze jest, zostawiając uczestników z taką pamiątką wspierasz też transfer kompetencji. Dzięki materiałom cyfrowym uczestnicy będą mogli wrócić do tematów ze szkolenia, lepiej zapamiętają omawiane treści i wdrożą je z dużo większym prawdopodobieństwem. Podsumowując, praca z Flipchartem to nie tylko narzędzie wspierające proces szkoleniowy, ale także okazja do stworzenia wartościowych materiałów dla grupy.

Pamiętaj, że dobrze wykorzystany Flipchart może być kluczowym elementem budującym Twoją skuteczność jako trenera. To potężne narzędzie w Twoich rękach. Może wzmacniać przekaz, ułatwiać zapamiętywanie, angażować uczestników, ale wymaga odpowiedniego podejścia. Nie jest to magiczny przyjaciel, który samodzielnie rozwiąże problemy związane z przekazywaniem wiedzy. To raczej partner, który działa efektywnie tylko wtedy, gdy jest używany świadomie i z planem. A Ty? Jak korzystasz z flipcharta? Rysujesz? Podkreślasz? Kolorujesz? Podziel się proszę swoimi najlepszymi flipchartami na mojej stronie na Facebooku. A jeśli jesteś zainteresowany czy zainteresowana utrwaleniem wiedzy z tej audycji, ściągnij moją checklistę 10 zasad efektywnej pracy z Flipchartem.

Dziękuję Ci za wysłuchanie dzisiejszego odcinka. Wszystkie linki i notatki z dzisiejszej audycji wraz z linkiem do checklisty 10 zasad efektywnej pracy z Flipchartem znajdziesz na stronie Kuba Wadolowski w zakładce podcast. Jeżeli odcinek przypadł Ci do gustu, zasubskrybuj proszę mój podcast i zostaw pozytywną ocenę na swojej ulubionej platformie. Znajdziesz mnie tam, gdzie najbardziej lubisz słuchać podcastów. A dzisiaj dziękuję Wam raz jeszcze. Do zobaczenia. Do usłyszenia.