Wysypisko. Bociany szykują się do odlotu?

wysypisko. Audycja dobrze posegregowana. Gorący czwartkowy wieczór, który jest podgrzany wyrzem o pięknym imieniu Julia. Proponuję zatem Państwu szklankę miętowej herbaty z cytryną i kostką lodu oraz wysłuchanie wysypiska, bo dziś kilka zaskakujących tematów. Powiemy o bocianach, które zaczynają przygotowania do odlotu. Odwiedzimy fragment terenów leśnych na Pogori w Dąbrowie Górniczej. Posłuchamy opowieści o żubrach i przekażę Państwu kilka bardzo ważnych ekoinformacji. Na przykład takich, że będzie punkt bezpłatnej pomocy prawnej dla beneficjentów programu Czyste Powietrze.

Rafał Drabek nasz program realizuje. Ja się nazywam Katarzyna Głuchiuszkiewicz i do godziny 20 zapraszam na spotkanie z ekologią. Patrząc na to, co za oknami, nie chce mi się wierzyć. No ale to prawda. Bociany szybciej niż zwykle zaczynają odlatywać do Afryki. Według ornitologa Adama Zbyryta podlaskie bociany czują już jesień i zbierają się na sejmiki. Przyroda się zmienia bardzo mocno, dlatego bociany się do tego dostosowują. Odlaty bocianów zaczęły się już pod koniec lipca. Sejmiki bociane to są miejsca, w których bociany grupowo żerują. Zjawiają się tam dorosłe ptaki, które polują, żeby nabrać energii i sił przed dalszą wędrówką. W momencie, kiedy są odpowiednie warunki pogodowe, czyli jest ciepło, nagrzewa się ziemia, robi się taki komin termiczny, dorosłe ptaki zaczynają się wznosić na dużej wysokości i potem lecą do następnego komina.

Ta podróż do Afryki zajmuje około dwóch miesięcy. Bociany mają do pokonania ponad 10 tysięcy kilometrów. W tym roku do lotu przygotowują się około dwóch tygodni wcześniej niż zwykle. Tłumaczy Adam Zberyt. Już od jakiegoś czasu obserwujemy zmianę zachowań bocianów, jeżeli chodzi o ich migrację. Przylatują wcześniej dużo niż zazwyczaj. Te okresy przylotów są bardzo rozregulowane, ale także okresy odlotów bardzo się zmieniły. Kiedyś była bardzo duża synchronizacja, jeżeli chodzi o odloty bocianów. To było około 20 sierpnia. Wiadomo było, że bociany wtedy znikają. Na terenie Polski żyje około 45 tysięcy par bocianów. Stanowi to około 1 szóstej światowej populacji tego gatunku. Tymczasem bocian biały został zwycięzcą pierwszego w tym roku plebiscytu na zwierzę roku 2025.

Jak mówi Hubert Różyk z Ministerstwa Klimatu i Środowiska, bocian to symbol polskiego krajobrazu. Ale nie wszystko o nim wiemy. Zależy nam na tym, żeby edukacja ekologiczna to była rzecz, która łączy, bo wspólna troska o przyrodę to jest wspólna troska o przyszłość. Samobytowanie bociana w Europie i w Polsce się zmienia i one też adaptują się do zmieniającej sytuacji. Chcemy o tym opowiadać. Zależy nam na tym, żeby docierać z tymi informacjami do różnych grup wiekowych, także do najmłodszych. Doktor Joanna Białas z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu wyjaśnia... że bociany to tak zwani oportuniści pokarmowi, świetnie przystosowujący się do nowych miejsc. Bociany w zasadzie zjadają każdy rodzaj mięsa, jaki znajdą. Mogą zjadać i bezkręgowce, i kręgowce mniejsze i większe.

Bocianów co roku obserwujemy na składowiskach odpadów coraz więcej. Stołowanie się na wysypiskach może być dla nich niebezpieczne, prowadzić np. do zadławienia się plastikiem. Niebezpieczne są także sznurki zostawiane na polach i często lądujące w bocianych gniazdach. Dyrektor warszawskiego ZOO Andrzej Kruszewicz mówi, że ogromnym zagrożeniem dla bocianów są też linie energetyczne średniego napięcia. Średnie napięcie jest przez to niebezpieczne, że odległości pomiędzy przewodami są na tyle małe, że bocian może dotknąć dwóch elementów. W tym momencie następuje porażenie prądem, bocian spada. Ludzie mówią, że złamał skrzydło, złamał nogę. Tak naprawdę on jest porażony prądem. Nauczyliśmy się to diagnozować. Zniszczył prawdopodobnie nerkę wątroby, trzustkę i parę jeszcze innych narządów, układ nerwowy, więc te bociany kończą źle.

Co roku około 100 bocianów trafia do azylu na leczenie. Przez całe wakacje prowadzone są zajęcia i spotkanie edukacyjne poświęcone tym ptakom. Bo spadek liczby bocianów w naszym kraju też jest związany z postępującymi zmianami klimatu, mówi dr Marcin Tobułka. Mamy coraz dłuższe okresy suszy, przy tym jakieś bardzo intensywne burze z ulewnymi deszczami. One potrzebują terenu, gdzie jest wilgotno, ponieważ jak jest wilgotno, to wychodzą na powierzchnię gleby różnego rodzaju bezkręgowce. Na przykład dżobnice, w którym bocian się żywi, szczególnie na tym etapie wczesnego karmienia pisląg, to jest duży procent diety młodych bocianów. Jeżeli mamy te dłuższe okresy suszy, tego pokarmu po prostu nie ma, w związku z tym jest mniej młodych bocianów. Bociany gnieżdżą się na wysokich drzewach, słupach telegraficznych, kominach i dachach.

Zajęcie gniazda samiec oznajmia typowym dla bocianów klekotem. Przez wieki bociany na stałe wrosły w polski krajobraz, znajdując miejsce w literaturze i sztuce. Uwiecznił je na obrazach Józef Chełmoński, motyw bociana wplutł Adam Mickiewicz w epopei Pan Tadeusz i wspominając ojczyznę pisał o nich Cyprian Kamil Norwid. Bocian utożsamiany ze szczęściem i narodzinami należy też do zwiastunów wiosny. Pojawia się w wierzeniach ludowych, powiedzeniach i przysłowiach. No a teraz, jak się okazuje, zwiastuje jesień, która ma przyjść nieco wcześniej niż zwykle. No to na razie cieszmy się latem, a już za chwilę zmienimy temat.