Bohun Istniał Naprawdę! Jak Różnił Się Od Sienkiewiczowskiego? | A to historia

Czy wiedziałeś, że Bohun, brawurowy i bezwzględny bohater ogniem i mieczem Henryka Sienkiewicza istniał naprawdę? Nie miał skrupułów by nabijać swoich wrogów na pal. A ile z tego co znamy z powieści pokrywa się z rzeczywistością? Zostań ze mną do końca, a dowiesz się co na ten temat mówią historyczne źródła. Nie do końca wiemy gdzie i kiedy pojawił się na scenie historii. Antoni Józef Rolle wskazuje, że prawdziwy Bohun, Iwan, a nie Jurko, być może nie znalazł się w rejestrze Zborowskiego albo wpisano go tam z błędem. W 1649 roku miał być dowódcą Setni Hadzieckiej pod nazwiskiem Bohodun. A może Bohusz?

Wolność, wstęp, wojna były jego żywiołem. Mało go obchodziło z kim i gdzie walczy, byle nie musiał zajmować się czymś zbyt długo. Początkowo Iwan Bohun wspierał powstanie Bohdana Chmielnickiego, a jego działania wobec Polaków były, delikatnie mówiąc, bezwzględne. Na przykład, kiedy Stefan Czarniecki rozkazał nabić na pal trzech wziętych do niewoli kozaków, Bohun zrewanżował się z nawiązką, wybrał dwunastu polskich jeńców i kazał zrobić to samo. Brutalne? Zdecydowanie, ale taka była wojna tamtych czasów. Zresztą Czarniecki pierwszy nabił kozaków na pal. W 1651 roku Bohun został pułkownikiem bracławskim.

Swoje zasługi zdobył w bitwie o Winnice, gdzie bronił miasta przed wojskami hetmana Koniecpolskiego. Bohun zmienił Winnice w twierdzę nie do zdobycia. Otoczył miasto wałami, zamek wzmocnił armatami, a nawet zadbał o ochronę monasteru. Polacy pod dowództwem Stanisława Lanskorońskiego rozpoczęli szturm 10 marca. Ich wysiłki spełzły na niczym. Straty były po obu stronach, a Bohun i jego ludzie nie dali się złamać. Nawet polscy żołnierze wspominali później o zimnie tak dotkliwym, że zakaz rozpalania ognia na warcie kosztował ich odmrożone ręce, nogi i nosy. W życiu Iwana Bohuna, pierwowzoru Jurka Bohuna z ogniem i mieczem, nie brakowało zwrotów akcji.

Bohun, przeciwny temu porozumieniu, głośno wyrażał swój sprzeciw. W 1658 roku wraz z Iwanem Wychowskim przeszedł na stronę Polski. W kampanii przeciwko Rosji 1663-1664 dowodził 12-tysięcznym oddziałem zaporożców, pełniąc funkcję hetmana nakaźnego. Jego autorytet miał kluczowe znaczenie. Kozacy chętnie walczyli pod jego komendą, ale gdy jego lojalność zaczęła budzić wątpliwości, morale wojsk spadły. Podczas oblężenia Głuchowa brak zapału kozaków był widoczny. Do tego dochodziły brutalne działania Polaków wobec miejscowej ludności, które z pewnością wpłynęły na relacje między Bohunem a polskimi dowódcami.

Reakcja była błyskawiczna. Spisek wyszedł na jaw, a jeden z jego przywódców, Juri Chmielnicki, kolejny z synów Bogdana, trafił do twierdzy w Malborku. Bohun nie miał tyle szczęścia. Na fali represji przeciwko spiskowcom sytuacja w regionie zaczęła się zaostrzać. W połowie lutego 1664 roku inny z uczestników zaprzysiężenia, Iwan Wychowski, poprzysiągł walkę z Lachami i rozpoczął powstanie. Jednak jego bunt nie trwał długo. Aresztowano go podczas fałszywej rady kozackiej, bez procesu został skazany na śmierć i rozstrzelany pod koniec marca. Bohuna spotkał równie ponury los.

Oskarżony o zdradę został aresztowany i szybko osądzony. Egzekucje wykonano 27 lutego 1664 roku pod Nowogrodem Siewierskim. Iwan Bohun zapisał się na kartach historii jako symbol niezłomnego kozackiego ducha, ale też tragicznej ceny, jaką płacą ci, którzy wikłają się w polityczne spiski i intrygi. Choć jego śmierć była brutalna i bezlitosna w literaturze, zwłaszcza w Ogniem i Mieczem Henryka Sienkiewicza, pozostaje niezapomnianą postacią pełną charyzmy, odwagi i wewnętrznych sprzeczności. Jak się okazuje, czasami literatura oszczędza nam najbardziej bolesnych zakończeń. Sienkiewicz pozwolił Bohunowi zachować swoją legendę bez krwawego finału, ale historia to historia, a prawdziwego losu nie da się tak łatwo przemilczeć.