Prof. Łukasz Niesiołowski-Spanò – „Czy monoteizm wymyślili Persowie?” – #137

Jaki był wpływ starożytnej Persji i zaratustrianizmu na kształtowanie się pojęć stanowiących fundament chrześcijaństwa i judaizmu? Historyk starożytności, dziekan Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego, prof. Łukasz Niesiołowski-Spanò odpowiada na pytania o ewolucję wierzeń monoteistycznych na przestrzeni wieków kluczowych dla kształtowania się religii Persów, Żydów i chrześcijan. Nasz gość rzuca światło na wydarzenia, w których zrodziła się idea transcendentnego Boga, oraz na rolę, jaką w tym procesie odegrały starożytne elity. Jahwe był jednym z wielu bóstw izraelickich i dopiero w wyniku ewolucji oraz w okolicznościach tzw. niewoli babilońskiej stał się jedynym Bogiem. Czy zatem inspiracją dla transcendentnego Jahwe mógł być bóg Persów – Ahura Mazda? Prof. Łukasz Niesiołowski-Spanò ma co do tej teorii poważne zastrzeżenia. Nie ulega jednak dla niego wątpliwości, że idee irańskiego reformatora religijnego Zaratustry w o wiele większym stopniu przeniknęły do chrześcijaństwa niż do judaizmu. Wyznawcy Jezusa, tworzący chrześcijaństwo w pierwszych wiekach po Chrystusie, mieli silne kontakty z kulturą irańską i inspirowali się wierzeniami Persów, co znajduje odzwierciedlenie w Nowym Testamencie. Z prof. Niesiołowskim-Spanò rozmawiamy także o historycznym Jezusie, próbując umiejscowić tę postać na mapie frakcji żydowskich jego czasów. Zdaniem naszego gościa Jezus z Nazaretu nie był – jak się często uważa – esseńczykiem. Nie był także ubogim człowiekiem z ludu. Zdaniem prof. Niesiołowskiego-Spanò Jezus był faryzeuszem, a do tego człowiekiem gruntownie wykształconym. Warto wysłuchać tego podcastu, aby poznać argumentację naszego gościa.