Update Technologiczny. Słońce w butelce. Prywatne firmy sięgają po fuzję jądrową

To eksperymentalny reaktor termonuklearny powstający we Francji. Przewidywano, że zacznie działać w 2019 roku. Przedsięwzięcie zaliczyło jednak poważne opóźnienia. Nowy harmonogram zakłada rozpoczęcie właściwej fazy eksperymentów z deuterem i trytem w 2039 roku. Wcześniej ITER ma rozpocząć badania z wodorem i deuterem, a pierwsza faza operacyjna ma ruszyć w 2034 roku. Natura nie znosi jednak próżni. Skoro wielkie państwowe projekty działają powoli, do gry coraz śmielej wchodzi prywatny kapitał. I skala tych inwestycji robi wrażenie. Według Fusion Industry Association do połowy 2026 roku prywatne firmy zajmujące się fuzją pozyskały łącznie ponad 14 miliardów dolarów.

Wśród firm walczących o komercyjną fuzję są m.in. Commonwealth Fusion Systems i Helion Energy. Pierwsza odnosi ogromne sukcesy w pozyskiwaniu kolejnych funduszy. Z kolei w drugą pompuje pieniądze m.in. sam Altman, współzałożyciel OpenAI, firmy stojącej za czatem GPT. Dlaczego Dolina Krzemowa tak bardzo interesuje się sztucznym słońcem? Powodem jest gigantyczne zapotrzebowanie na energię ze strony centrów danych napędzane przez rozwój sztucznej inteligencji. Dla technologicznych gigantów dostęp do potężnych ilości stabilnego i czystego prądu stał się sprawą przetrwania. Problemem na tyle palącym, że w 2023 roku Microsoft podpisał pierwszą na świecie umowę komercyjną na zakup prądu z elektrowni fuzyjnej.

Elektrowni, która jeszcze nawet nie powstała. Ten reaktor buduje właśnie Helion, a z deklaracji wynika, że w 2028 roku ma dostarczyć do sieci 50 megawatów energii. Tylko jak to możliwe, skoro przed chwilą mówiłem, że międzynarodowy projekt ITER ma ruszyć najwcześniej pod koniec lat 30? Odpowiedź tkwi w podejściu. Nie wszystkie firmy próbują budować fuzję w taki sam sposób. Commonwealth Fusion System rozwija klasyczny tokamak, natomiast Helion poszedł zupełnie inną drogą. Odrzucił koncepcję budowy gigantycznych reaktorów, które po prostu podgrzewają wodę i napędzają turbiny. Wymyślił coś innego. Zbudował maszynę przypominającą dwustronne działo, które zderza ze sobą pierścienie plazmy.