Mentionsy Mentionsy
Układ Sił
Układ Sił

Espresso US - Chiny: suwerenność technologiczna ponad wszystko

05.03.2026 ·11 min 35 s · 1 rozdział · 1 sponsor

Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych, czyli chiński parlament, przyjmuje pięcioletni plan gospodarczy. Stawia on rozwój technologiczny, w tym w sztucznej inteligencji, na pierwszym miejscu. Jest to główny cel polityki przewodniczącego Chińskiej Republiki Ludowej Xi Jinpinga, który chce w ten sposób sprawić, by kraj uniknął pułapki średniego rozwoju, problemów demograficznych oraz trudności związanych z zależnością od Stanów Zjednoczonych. Wydatki Chin na inwestycje względem PKB są o 20 punktów procentowych większe niż wynosi światowa średnia. Krajowy poziom konsumpcji jest natomiast o 20 punktów procentowych poniżej średniej. Wielu analityków uważa, że prowadzi to do nadprodukcji i problemów ze znalezieniem rynków zbytu. Plan zakłada zwiększenie udziału kluczowych branż do poziomu 12,5 proc. PKB. Branże te obejmują sztuczną inteligencję, technologię kwantową, biomedycynę, fuzję jądrową, produkcję w skali atomowej, interfejsy mózg-komputer czy roboty humanoidalne. Wzrost gospodarczy w 2026 roku planowany jest na poziomie 4,5-5 proc. PKB. W obecnym roku Chiny planują zwiększenie wydatków na obronność o 7 proc. To najniższy poziom wzrostu od roku 2021. Pekin zapowiada też znaczące zwiększenie produkcji zbóż do roku 2030 w związku z obawami o bezpieczeństwo żywnościowe. Chce też podjąć działania na rzecz złagodzenia problemów demograficznych. Mają one zwiększyć dzietność oraz zapewnić większą opieką osobom starszym.   Tłumaczy Krzysztof Karwowski, ekspert ds. Chin i współpracownik Układu Sił.

Wydatki Chin na inwestycje względem PKB są o 20 punktów procentowych większe niż wynosi światowa średnia. Krajowy poziom konsumpcji jest natomiast o 20 punktów procentowych poniżej średniej. Wielu analityków uważa, że prowadzi to do nadprodukcji i problemów ze znalezieniem rynków zbytu. Plan zakłada zwiększenie udziału kluczowych branż do poziomu 12,5% PKB. Branże te obejmują sztuczną inteligencję, technologię kwantową, biomedycynę, fuzję jądrową, produkcję w skali atomowej, interfejsy mózg-komputer czy roboty humanoidalne. Wzrost gospodarczy w 2026 roku planowany jest na poziomie 4,5-5% PKB. W obecnym roku Chiny planują zwiększenie wydatków na obronność o 7%. To najniższy poziom wzrostu od roku 2021. Pekin zapowiada też znaczące zwiększenie produkcji zbóż do roku 2030 w związku z obawami o bezpieczeństwo żywnościowe.

Chce też podjąć działania na rzecz złagodzenia problemów demograficznych. Mają one zwiększyć dzietność oraz zapewnić większą opiekę osobom starszym. W Pekinie trwają tak zwane dwie sesje, a więc doroczne obrady chińskiego parlamentu, podczas których przyjęty zostanie kolejny już piętnasty plan pięcioletni, który zastąpi wypełniony w tej chwili plan czternasty. Zgodnie ze wcześniejszymi draftami planu oraz przeciekami zakłada on przede wszystkim utrzymanie priorytetu dla innowacji technologicznych oraz zwrot w kierunku bezpieczeństwa technologicznego zamiast przesunięcia w stronę Takie zapisanie najważniejszego dokumentu gospodarczego Chin na lata 2026-2030 mówi kilka ważnych rzeczy o stanie i strategii chińskiej gospodarki.

Pierwszą jest priorytet bezpieczeństwa technologicznego nad rachunkiem makroekonomicznym. Pekin daje tutaj sygnał, że kluczowy nie jest tylko zysk, ale technologiczna niezależność i autonomia w strategicznych działkach rozwoju. Po napięciach celno-regulacyjnych ze Stanami Zjednoczonymi, bo w ostatnim czasie mieliśmy do czynienia zarówno z polityką kontroli eksportu przewodników oraz polityką ograniczania dostępu Chin do technologii kosmicznych, władze w Pekinie uznały, że najważniejsze są dostęp do kluczowych technologii, Tutaj przede wszystkim wskazuje się AI, procesory, usługi kosmiczne i energetykę, kontrola nad łańcuchami dostaw i produkcją opartą na własnej wiedzy i własnej własności intelektualnej, w tym chińskich patentach w ostatnim czasie rejestrowanych oraz samodzielna zdolność do produkcji tych zaawansowanych produktów i usług.

W praktyce oznacza to, że technologia jest traktowana jako narzędzie w rywalizacji systemowej, a nie już tylko jako motor wzrostu, na czym Chiny wcześniej skupiały się w swoich narracjach. Drugą kwestią są uwarunkowania strukturalne i wyzwania, z którymi borykają się chińskie władze. Najważniejsze z nich to oczywiście słaba sieć zabezpieczeń socjalnych w obliczu starzejącego się społeczeństwa, kryzys rynku nieruchomości, Czy niepewność dochodowa wśród ludzi młodych kończących studia, wchodzących na rynek pracy. Dlatego Pekin nie może tutaj łatwo przełączyć gospodarkę na konsumpcję w stylu kapitalistycznym bez dramatycznego pogorszenia się sytuacji grup ekonomicznie wrażliwych czy prowincji i miast w mniej zaawansowanym przemysłowo-chińskim interiorze. Nawet jeżeli mamy do czynienia z trzecim już planem zakładającym wzrost aktywności rynkowej społeczeństwa, bo w istocie Chiny o swoim modelu podwójnej cyrkulacji, tej zagraniczno-wewnętrznej, mówią już od dobrych 10 lat i wygląda na to, że będą mówić przez co najmniej kolejnych 5.

Który sugeruje próbę utrzymania długoterminowej modernizacji przy jednoczesnym sygnale większej ostrożności fiskalnej no i takiego dostosowania tempa zbrojeń do spowalniającego wzrostu gospodarczego. W Układzie Sił już kilkukrotnie mówiliśmy o chińskim rozwoju technologii strategicznych, systemów rakietowych czy chińskiej triady nuklearnej. To nie zostanie zastopowane. Natomiast zmiany budżetowe wskazują na to, że Pekin w dalszym ciągu nie traktuje siłowego Zajęcia Tajwanu czy potencjalnej wojny na Pacyfiku jako swojego priorytetowego scenariusza. Taki krok mógłby jednak podważyć wieloletnie wysiłki gospodarcze i wizerunkowe Chin, a te konsekwentnie starają się szczególnie w ostatnim czasie przedstawiać siebie jako

Odpowiedzialne i pokojowe mocarstwo, zwłaszcza na tle ostatnich konfliktów w Ukrainie i na Bliskim Wschodzie. Inwazja na Tajwan byłaby jednak zniweczaniem tych wysiłków. Co do bezpieczeństwa żywnościowego, chińskie władze kierują się w planie pięcioletnim stabilnością systemu politycznego. Chińska historia uczy ich, że niedobory żywności wielokrotnie prowadziły do kryzysów i buntów, dlatego dla władz w Pekinie bezpieczeństwo żywnościowe jest traktowane jako element bezpieczeństwa państwa i bezpieczeństwa partii u władzy tego państwa. Tłumaczy Krzysztof Karwowski, ekspert do spraw Chin i redaktor Układu Sił. Izrael nasilił naloty na Teheran w piątym dniu wojny. Tymczasem w Iranie według źródeł Reutersa wyznaczono już następcę zabitego w atakach duchowego przywódcy Ali'ego Khameneiego.

Poinformował też o kontaktach w tej sprawie z administracją amerykańską. Sekretarz Obrony USA, Bidhegzad przekazał, że żaden z celów Waszyngtonu nie jest oparty o dozbrajanie konkretnych sił. Bloomberg donosi, że statek towarowy Iron Maiden zdołał przepłynąć przez cieśninę Ormus, trzymając się wybrzeża Omanu. Iran poinformował wcześniej o wprowadzeniu blokady tego przejścia i zagroził atakami, co spowodowało wstrzymanie ruchu. Statek miał komunikować, że należy do Chin. Pekin i Teheran są w dobrych stosunkach, a Chiny do tej pory importowały duże ilości irańskiej ropy. Ceny gazu w Europie wzrosły od piątku o 70% i osiągnęły najwyższy poziom od roku 2023. Ma to związek z wojną w Iranie, blokadą ciśniny Ormus i wstrzymaniem przez Katar produkcji surowca.

Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.