#14 - Sztuczna Inteligencja: Historia i Przyszłość | prof. Ryszard Tadeusiewicz

Termin sztuczna inteligencja nie ma jeszcze nawet 70 lat, za to ma już za sobą dosyć burzliwą historię. Jest to historia nadziei i zawodów, udanych i nieudanych prób, ale także ciągłego rozwoju, który ostatecznie doprowadził do stworzenia algorytmów i systemów, Którym coraz trudniej odmówić określenia inteligentne. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie o historii sztucznej inteligencji z profesorem Ryszardem Tadeusiewiczem. Ryszard Tadeusiewicz jest naukowcem od lat związanym z AGH w Krakowie, której był trzykrotnym rektorem. Specjalizuje się w sieciach neuronowych, a także od lat popularyzuje naukę. Jest autorem licznych książek i artykułów na temat sztucznej inteligencji, laureatem nagród i odznaczeń oraz członkiem wielu organizacji naukowych. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o początkach współcześnie rozumianej sztucznej inteligencji, teście Turinga, pierwszych systemach, perceptronie, tzw. zimie sztucznej inteligencji, algorytmie propagacji wstecznej, różnych architekturach sieci neuronowych, a także o współczesnym stanie tej dziedziny nauki.

Kiedy Pan uważa, że możemy uznać, że zaczęła się era takiej współczesnej sztucznej inteligencji? Gdzie by Pan ulokował taki moment początkowy? Wydaje mi się, że takim elementem startowym To był taki artykuł Alana Turinga, który właśnie zaanonsował fakt, że przetwarzanie informacji za pomocą komputerów może między innymi służyć do tego, żeby ten komputer zachowywał się jak inteligentny partner człowieka. Turing wtedy odpierał tam pewne ataki, bo były oczywiście głosy oburzenia, ależ skąd, sztucznej inteligencji nie ma, nie było i nie będzie. Ale on to zrobił dosyć zręcznie i z takimi konkretnymi argumentami, a między innymi plonem tej pierwszej jego publikacji jest przywoływany, przynajmniej w sensie pewnych pomysłów, tak zwany test Turinga.

Turing powiedział, że zamiast się spierać czy Maszyna może być inteligentna czy nie może? Lepiej to po prostu sprawdzić. A sprawdzić można w ten sposób, że wybieramy jakiegoś arbitra czy grupę arbitrów. Ci arbitrzy mogą się kontaktować z różnymi podmiotami, ale w sposób, który uniemożliwia identyfikację osoby, to znaczy np. ...tonu głosu czy jakichś tam innych form, no więc powiedzmy komunikacja alfanumeryczna raczej. Natomiast, jeśli ów arbiter, no korzystając z łączności z wieloma odbiorcami, nie potrafi wskazać, kiedy komunikował się, rozmawiał na jakieś tam dowolne tematy z komputerem, a kiedy z człowiekiem.

To znaczy będzie uważał, że wtedy jak rozmawiał z komputerem, to jednak tam po drugiej stronie był człowiek, a tymczasem był komputer i odpowiedni program. I wobec tego ten test Turinga do dzisiaj jest takim probierzem tego, czy i w jakim zakresie możemy w ogóle mówić o tej tak zwanej sztucznej inteligencji. Tak, no ten test Turinga teraz się zrobił już troszeczkę archaiczny, bo te maszyny i obecne systemy potrafią go Nieźle przechodzić. Tak, oczywiście. Jak mówię, od tego się zaczęło, że ludzie zaczęli się interesować konwersacją z komputerem. Dawniej się interesowali tylko tym, żeby podać jakieś dane, najczęściej wojskowe, i otrzymać jakieś dane liczbowe, informacje, które pozwalały odpowiednio skierować rakiety, czy odpowiednio wycelować działa.

Natomiast Turing uświadomił, że tam właśnie w tym świecie elektroniki może się urodzić coś więcej. Wtedy to było wszystko jeszcze teoretyczne, prawda? I nie było żadnych pomysłów, jak można by było stworzyć taką maszynę, która by faktycznie przechodziła ten test Turinga. Więc jak Pana zdaniem to poszło dalej? Bo wiem, że to w latach 50. były pierwsze próby stworzenia systemów sztucznej inteligencji, ale no to nie były takie systemy, jak są obecnie. Czym one się różniły, jakby może Pan opowiedział w kilku słowach? Wydaje mi się, że takim przełomowym momentem czy przełomowym wydarzeniem Miało być kilkudniowe, a w sumie było prawie ośmiotygodniowe spotkanie naukowców zajmujących się problematyką, którą obecnie nazywamy sztuczną inteligencją w Dartmouth College.

To był ten moment, kiedy ta sztuczna inteligencja została nazwana sztuczną inteligencją, bo Turing był dosyć ostrożny w sformułowaniach. No i po drugie, wtedy już pokazano pierwsze programy, które rozwiązywały różnego rodzaju problemy. Automatycznie dowoźniły twierdzeń matematycznych na przykład, albo były w stanie rozwiązywać pewne zagadki. Pierwsze programy do gry najpierw warszawy, potem w szachy zaczęły być używane. Uczestnicy tego spotkania w Dartmouth College byli takimi właściwie pionierami, którzy wytyczali nowe szlaki, ale także i wytyczali tę metodykę, czy powiedzmy pewnego rodzaju, jakby to powiedzieć, także nazewnictwo.