Mentionsy Mentionsy
Tłoczone z danych
Tłoczone z danych

Gospodarka wolna od szaf

16.01.2026 ·49 min 31 s · 1 rozdział · 1 sponsor

Dlaczego ekonomiści badają coming-outy? Jak dane z mediów społecznościowych pomagają zrozumieć ten proces? I co oznaczają dla gospodarki tzw. strefy wolne od LGBT? Odpowiedzi szukamy z ekonomistą Janem Gromadzkim (Uniwersytet Ekonomiczny w Wiedniu) w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Piotr Żoch (GRAPE). Do posłuchania!  Czy wyjście z szafy naszych znajomych ma większy wpływ niż publiczne wystąpienia celebrytów? Jak dane z twitterowej akcji #jestemLGBT ujawniły efekt „kuli śnieżnej” w coming outach? Jak bliskie relacje zmniejszają strach przed odrzuceniem i zachęcają do ujawniania tożsamości? Czy decyzja o ujawnieniu tożsamości wpływa na życie zawodowe i społeczne? Czym różnią się koszty społeczne i ekonomiczne dla osób LGBT+ oraz innych mniejszości? Jakie są różnice między parami jednopłciowymi a różnopłciowymi pod względem aktywności zawodowej, bezrobocia czy posiadania dzieci? Jak uchwały tworzące strefy wolne od LGBT wpłynęły na migracje, w tym odpływ młodych i wykształconych osób z powiatów je wprowadzających? Czy nietolerancja w najbliższym otoczeniu prowadzi do emigracji?🕰️ CZASÓWKA:0:00 - Intro0:38 - Dla czego ekonomista zajmuję się coming-outami?11:54 - LGBT i sojusznicy na internecie22:07 - Jedno płciowe związki w kategoriach ekonomicznych31:32 - Czy pracodawcy nie doceniają pracowników w jedno płciowych związkach?35:24 - Czy orientacja seksualna ma wpływ na decyzję na rynku pracy?42:14 - Czy polityka anty-LGBT ma efekt na ekonomię?48:42 - Liczba odcinka / Outro BIO Jan Gromadzki jest adiunktem w Katedrze Ekonomii na Uniwersytecie Ekonomicznym w Wiedniu oraz współpracownikiem naukowym Instytutu Ekonomii Nierówności na tej samej uczelni. Współpracuje również z Instytutem Ekonomii Pracy IZA. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na efektach transferów pieniężnych, technologicznych i instytucjonalnych przyczynach nierówności płacowych oraz ekonomii LGBTQ i płci.Strona internetowa: https://www.jgromadzki.com/ℹ️ Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznawanych przez Ministerstwo Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II. 

Więc taki podstawowy problem z badaniem coming outów jest taki, że my tej informacji nie obserwujemy zwykle w danych. To znaczy, my nie obserwujemy tego momentu w życiu, w którym osoby mówią, ok, jestem gejem, czy lesbijką, czy osobą trans. Także pierwszym problemem są dane. I tutaj... My wykorzystaliśmy, z moim współautorem Przemkiem Siemaszko, wykorzystaliśmy dane internetowe z platformy Twitter, na której faktycznie byliśmy w stanie zaobserwować ludzi, którzy ewidentnie wychodzą z szafy. Znaczy ewidentnie mówią, że są osobami LGBT. W pewnym specyficznym momencie. W pewnym konkretnym momencie, tak. I w ramach pewnej konkretnej sytuacji społecznej, jaką była kampania, powiedzmy sobie, taka oddolna kampania wiralowa, jaką, jakie czasami obserwujemy, prawda, w social mediach, która dotyczyła właśnie tego, że ludzie mówili, że są osobami LGBT. Czyli jak rozumiem, zebraliście taką bazę danych, która zawierała informacje o rzeczach, które ludzie postowali na Twitterze w różnych momentach i patrzyliście, kiedy postują, jakie treści i przyglądaliście się tym, w którym było coś, co by nawiązywało do coming outów.

Dokładnie, aż tak Być może szeroko nie zarzucaliśmy sieci, że nie łapaliśmy wszystkich Polaków, którzy istnieją, bo tu od razu powiem, że to będzie akcja w Polsce, która się odbywała. Natomiast mieliśmy ten plus, że akurat wszyscy uczestnicy tej akcji używali konkretnego hashtagu, no bo to był ten hashtag, który był wiralowy, to był hashtag JestemLGBT. I w związku z tym byliśmy w stanie ściągnąć, że tak powiem, z platformy Twitter wszystkie wpisy, które zawierały ten hashtag, prawda, które się... w znaczącej większości miały miejsce w ciągu 48-70 godzin tej akcji. W momencie, kiedy mieliśmy tą listę, mieliśmy informacje o osobach, które takie wpisy popełniły, mogliśmy ściągnąć wszystkie tweety, które oni w przeszłości, a także w przyszłości również po akcji napisali. I tam mieliśmy informacje na temat ich sieci społecznych. Dlaczego? Dlatego, że ludzie na Twitterze, poza tym, że retweetują tego, akurat niestety nie jesteśmy dobrze w stanie zobserwować, to również odpowiadają sobie nawzajem.

Jeżeli kiedykolwiek byliśmy na Twitterze, no to widzimy te dyskusje pod postami, które się odbywają. I w tym przypadku to jest tym bardziej, że tak powiem, relewantne, tym bardziej istotne, dlatego, że akurat ta grupa ludzi, którzy brali udział w tych dyskusjach, to nie byli tacy, że tak powiem, użytkownicy, którzy byliby podobni pewnie do nas, czyli tacy, którzy czytają jakieś informacje nad polityki, jakichś naukowych wyników badań, Natomiast to byli po prostu ludzie, którzy pisali tam codziennie kilkadziesiąt, kilkaset, może kilkaset to przesada, w jakichś ekstremalnych przypadkach. Informacji na temat takich, że byłam w kinie i tutaj oglądałem sobie Spidermana, ale super. Była jakaś tam kartkówka, klasówka w szkole, miałem problemy czy coś takiego. Czyli ludzie, dla których ten Twitter był takim ważnym elementem życia, tak? Dokładnie. Z tego, co obserwujemy, to są osoby... No i teraz tak, są pewne problemy, ograniczenia z tymi danymi, prawda?

Z jednej strony wiemy o nich bardzo dużo, bo wiemy o tym wszystkim, co o nich piszą, znamy te sieci społecznościowe i znamy to, czego nikt inny nie ma w danych, czyli dokładny moment ich wyjścia z szafy, prawda? Natomiast to są problemy. My nie jesteśmy w stanie dokładnie określić ich wieku. Możemy tylko się domyślać, że skoro piszą o szkole, to prawdopodobnie są gdzieś w przedziale od 6 lat do 19. I z tego, co mamy w tych danych, to ewidentnie wynika, że to są raczej ludzie młodsi niż taki średni, powiedzmy statystycznie, Polak. Dobra, to teraz uszuregujmy sobie fakty, które znamy. Wiemy, że mieliście moment, w którym to badanie miało taki ekonomiczny sens przeprowadzenia, to znaczy ludzie, którzy się ujawnili, mogli się dokładnie zmierzyć. Wcześniej nie podawali tego, a teraz podają. Czyli mieliście zasób użytkowników portalu X, bo jeszcze wtedy był Twitter tej platformy.

Ta akcja mogła mieć jakiś wpływ też na koszt tego coming outu, aczkolwiek to jest taka rzecz, której my nie wykorzystujemy, bo my obserwujemy to, co się dzieje dosłownie w ciągu kilku godzin. To nie jest tak, że w ciągu godzin dokonała się jakaś zmiana społeczna w Polsce, bo o jakich kosztach mówimy takiego udziału na Twitterze? Oczywiście to są takie koszty trochę wewnętrzne, obawa taka, no przełamanie jakiejś własnej powiedzmy nieśmiałości i tak dalej, prawda? Ale to są też takie koszty społeczne, że ktoś mnie rozpozna. Wykluczy. Dokładnie, w sensie, że to i wtedy no to już zależy od osoby, prawda? I zależy właśnie od tego, w jakiej społeczności ona, że tak powiem, się obraca, jaką osobą też jest, bo też pewnie są inne koszty wyjścia z szafy jako... powiedzmy uczeń transpuciowy, a co innym jest wyjście z szafy pewnie osoby, pracownika jakiegoś, który jest gejem. Ale to, co chcę powiedzieć tutaj jeszcze, to to, że też takie dodatkowe koszty społeczne, które mogłyby być, no to takie, że my wiemy, że jakby social media są wykorzystywane przez różne firmy.

Czyli ja się śledzę tą osobę i ta osoba śledzi mnie. Ta osoba ze mną rozmawia i ja rozmawiam z tą osobą. A nie było żadnych efektów, takich kont, które po prostu są śledzone przez tysiące ludzi i są takimi liderami opinii, czyli liderami społeczności. Ci liderzy społeczności w ogóle nie mieli efektów na tych swoich ludzi. Świł z nim jak Robert Biedroń coś takiego zapostawał. Ale nie mówimy tutaj tylko o Robercie Biedroni, bo tam specjalnie usuwaliśmy też tych wszystkich aktywistów i tak dalej. Natomiast tu mówimy w ogóle o takich liderach wewnętrznych, jakichś liderach społeczności. My sobie czasami nie znajemy sprawy, ale jakby Twitter jest, że tak powiem, takim miejscem, gdzie tych liderów jest sporo i oni trochę czasami są takimi, zupełnie mówię, znani tylko w pewnych bańkach, prawda? Poza tym też widzimy, że ludzie przede wszystkim kierują się osobami do nich podobnymi. To znaczy po pierwsze ma znaczenie płeć tego znajomego, czyli jeżeli ja jestem mężczyzną, to ja będę tylko patrzył na to, co piszą mężczyźni, bo to mnie informuje na temat mojego kosztu w jakimś sensie.

Później musimy go jakoś tam w cyferkę, że tak powiem, pozmieniać. Więc my te dane cały czas gdzieś tam mamy, więc oczywiście jest potencjał na to, żeby to jeszcze jakoś tam głębiej drążyć. Teraz jest jeszcze łatwiej ze sztuczną inteligencją, więc pewnie to można... My takich rzeczy nie widzieliśmy. Natomiast to, co jeszcze widzieliśmy, byliśmy w stanie sprawdzić, to też byliśmy w stanie sprawdzić, co się dzieje po tej kampanii, co się dzieje z tymi osobami, które się wyoutowały. I tu byliśmy trochę zaskoczeni, to znaczy my nie widzimy jakichś dużych efektów. Nie widzimy efektów, jeżeli chodzi o ich jakąś taką intensywność aktywności na Twitterze. Nie widzimy też na przykład jakichś takich wzrostu aktywizmu jakiegoś takiego, że oni zaczynają pisać codziennie czy tam co tydzień na temat LGBT. Jedyna rzecz, gdzie troszeczkę mamy pewien taki wzrost, to jest mówienie o swoich relacjach ze swoim chłopakiem, z dziewczyną. Tutaj widzimy pewien wzrost takich tweetów.

Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.