Mentionsy Mentionsy
TechChatter
TechChatter

Quantum Computing od kuchni: sekrety i zastosowania

30.01.2025 ·57 min 31 s · 15 rozdziałów

Czy komputery kwantowe zrewolucjonizują obliczenia? Jakie wyzwania oraz możliwości otwierają przed nami w dziedzinach takich jak chemia, kryptografia czy optymalizacja procesów? Czy czeka nas era kwantowych urządzeń domowych? W tym odcinku rozwiewamy wątpliwości dotyczących komputerów kwantowych i przedstawiamy tę technologię w przystępny sposób.Tematy poruszane w odcinku:Czym są komputery kwantowe i jak działają?Dlaczego Quantum Computing nie trafi do naszych smartfonów?Przykłady praktycznych zastosowań komputerów kwantowychCzym na co dzień zajmuje się programista Quantum Computing?Czy kwantowe obliczenia to science fiction?Ekspert odcinka:Marek Kowalik - Data Scientist, Senior Quantum Developer w Capgemini Quantum Lab. Od trzech lat researcher i deweloper algorytmów kwantowych w Capgemini Quantum Labie. Głównym obszarem jego pracy są symulacje chemii kwantowej wykorzystujące komputery kwantowe. Skupia się na skalowaniu wielkości problemów chemicznych symulowanych na komputerach kwantowych przez protokoły redukowania błędów i optymalizację algorytmów kwantowych.Prowadzący podcast:Szymon Głowania - Lider do spraw programowania w Capgemini. Specjalizuje się w projektowaniu kokpitów menedżerskich oraz automatyzacji procesów. Regularnie prowadzi szkolenia, dzieląc się swoją wiedzą i umiejętnościami. Pasjonuje się uczeniem maszynowym, które rozwija w ramach projektu doktorskiego. W wolnym czasie realizuje swoje pasje, takie jak jazda konna, wędkarstwo, słuchanie muzyki oraz gra na instrumentach.Linki do zagadnień poruszanych w rozmowie:Aktualny stan rozwoju komputerów kwantowych: https://www.computer.org/publications/tech-news/research/current-state-of-quantum-computing?utm_source=chatgpt.comZastosowania komputerów kwantowych w różnych branżach: https://www.nextias.com/blog/quantum-computing/?utm_source=chatgpt.comRóżnice między komputerami klasycznymi a kwantowymi: https://www.ovhcloud.com/pl/learn/what-is-quantum-computing/Wpływ komputerów kwantowych na kryptografię i bezpieczeństwo danych: https://decrypt.co/resources/from-the-quantum-realm-to-reality-a-beginner-guide-to-the-computer-of-the-futureEdukacja i rozwój kadr w dziedzinie technologii kwantowych: https://porozmawiajmyoit.pl/poit-191-quantum-computing-informatyka-kwantowa/Przyszłość komputerów kwantowych i ich wpływ na społeczeństwo: https://www.komputerswiat.pl/artykuly/redakcyjne/komputery-kwantowe-zmienia-uklad-sil-na-swiecie-wojny-wygrywaja-matematycy/t9lrzv9Inicjatywy i projekty związane z komputerami kwantowymi w Polsce: https://odkryjnas.pl/quantum-computing/Podcast Capgemini Polskahttps://www.capgemini.com/pl-pl/kariera/dlaczego-capgemini/Produkcja: Cleverheartedhttps://www.cleverhearted.com/

5:32 · Kwantowe kubity i ich zastosowania 4

W klasycznych komputerach używamy bitów, czyli zestawów zer i jedynek, żeby następnie budować na nich jakieś abstrakcje, czyli np. zer i jedynek układać liczby, Potem za pomocą klasycznych bramek tworzyć algorytmy, jak np. dodawanie, mnożenie, a potem dodawać kolejne warstwy abstrakcji i kończyć z interfejsem, gdzie gramy sobie w grę komputerową, przeglądamy internet, działamy na sieciach społecznościowych. Natomiast komputery kwantowe budują na kompletnie innych fundamentach. Zamiast bitów mamy kubity, jak już wspomniałem. Pojedynczy qubit może być w stanie 0 albo 1, albo w pewnym stanie pomiędzy, np.

20% prawdopodobieństwa, że jest w stanie 0, 80% prawdopodobieństwa, że jest w stanie 1, no i... Komputer kwantowy układamy z tych qubitów i patrzymy, co można z nich zrobić. Natomiast nie jest to cała historia. Komputery kwantowe mające qubity, które mogą być w określonym procencie w takim stanie, w innym procencie w takim stanie, w pewien sposób mogą być zrealizowane na klasycznych komputerach, imitować to zachowanie. Natomiast do komputerów kwantowych dochodzi jeszcze tak zwana interferencja i splątanie. Wyobraźmy sobie sytuację, że Bierzemy dwie monety. Jedną bierzemy my, drugą dajemy naszemu koledze. Rozjeżdżamy się, jeden jedzie do Warszawy, drugi jedzie do Krakowa.

Nie dzieje się to na odległość, nie dzieje się tak, że jesteśmy tysiąc kilometrów od siebie i tutaj splątujemy. Zawsze musi być to zrealizowane lokalnie. W skrócie tyle o splątaniu. Jeżeli chodzi o interferencje, Tutaj jest to troszkę bardziej skomplikowany temat, natomiast można go łatwo wytłumaczyć analogią fal. Kubity fundamentalnie nie tyle mają prawdopodobieństwa bycia zmierzonym w stanie 0 i 1, co pewne amplitudy, tak jak fale na powierzchni wody. Podem z tych amplitud można policzyć prawdopodobieństwa w łatwy sposób, natomiast algorytmy kwantowe jako takie zmieniają te amplitudy Na przykład z jednego qubitu i drugiego nakładając jedno na drugie. No i amplitudy mogą się konstruktywnie wspierać.

Zmiana jednej amplitudy na podstawie drugiej może zwiększyć prawdopodobieństwo zmierzenia qubitu w danym stanie. Albo dwie amplitudy Mógł na siebie działać destruktywnie, czyli zmieniać prawdopodobieństwo zmierzenia naszego układu w jakimś tam stanie. W skrócie tyle, biorąc sobie te trzy elementy, biorąc pomysł na to, w jaki sposób zbudować takie urządzenie realizujące obliczenia w ten sposób. Mamy komputer kwantowy, w tym momencie gracze są Quantum Developerzy, tak jak ja na moim stanowisku, no i staramy się Właśnie na tych komputerach kwantowych budować abstrakcje, które będą w stanie policzyć coś użytecznego. W skrócie tak wyglądają komputery kwantowe.

11:37 · Kwantowe kubity w codzienności 1

Obecnie raczej wygląda to w ten sposób, że instalujemy komputer kwantowy i naokoło niego budujemy serwerownię albo podłączamy go do klastra obliczeniowego. Natomiast faktycznie jest to po prostu pewne Miejsce, przez które przepuszczamy pewien typ obliczeń, żeby zrealizować je szybciej i efektywniej. Troszkę odczarowaliśmy ten komputer kwantowy, czyli nie jest już to kolejna z postaci Marvela. Natomiast jak wygląda twój codzienny dzień pracy właśnie z tym Quantum Computingiem? Jeżeli chodzi o mój dzień pracy, w 90% nie różni się niczym od pracy dewelopera albo szerzej osoby zajmującej się researchem. Część dnia poświęcam na przeglądanie prac naukowych, przeglądanie też LinkedIna i innych sieci społecznościowych, w poszukiwaniu newsów, ciekawostek, nie tylko algorytmów, ale również update'ów z samych komputerów kwantowych, jak poprawia się ich jakość i jak zwiększa się ilość dostępnych qubitów.

20:00 · Obliczenia kwantowe - zastosowania i technologia 8

Podam taki przykład. Ostatnio Google zaprezentowało 105-kubitowy chip Willow i twierdziło w nim, że obliczenia, które zostały wykonane na tym komputerze, Na klasycznym komputerze zajęłyby jakąś chorą ilość czasu, około 1 jedynki i 25 zer w latach. Problem jest taki, że to stwierdzenie jest prawdziwe, tylko że ten test, te obliczenia są bezużyteczne. Na zasadzie bierzemy sobie te 105 qubitów, losowo rzucamy na nie bramki kwantowe w różnej konfiguracji, w różnych miejscach, rzucamy tych bramek tysiące, dziesięć tysięcy, I tak losowo przygotowany program puszczamy na komputerze kwantowym i zbieramy z niego wyniki.

Jest praca opublikowana 14 listopada o obliczeniach kwantowych idących w parze z klastrami superobliczeniowymi, dzięki którym możemy przeprowadzać symulacje chemiczne na o wiele większą skalę niż jest to możliwe klasycznie. I teraz symulacje chemiczne jako takie są bardzo, bardzo szerokim tematem. Dużo technicznych detali tutaj da się dopracować, natomiast ja postaram się zarysować skalę mówiąc o qubitach, czyli jeżeli bierzemy sobie nasz laptop, zakładając, że nie mamy jakiegoś szalonego laptopa z dużą ilością RAM-u, z ogromną kartą graficzną, na spokojnie możemy sobie wziąć symulacje chemiczne i wysymulować. System chemiczny z dokładnością powiedzmy tak 20, maksymalnie 30 kubitów.

A ile qubitów? No właśnie, dokładnie. Jeżeli chodzi o ilość qubitów, powiedziałbym około setki, może troszkę więcej, natomiast zahaczyłeś Szymon o bardzo ważną rzecz, czyli ile qubitów jest potrzebnych. I teraz podsumowując mój poprzedni wątek, Obliczenia kwantowe w tym przypadku udowodniły, że są w stanie zrealizować pewien problem na większą skalę. Obecnie przez jakość tych komputerów kwantowych jest to bardzo kosztowne. Wraz z postępem jakości komputerów kwantowych, będziemy w stanie to odciążać coraz bardziej i bardziej. I teraz, jeżeli chodzi o tą ilość qubitów, ile używamy do rozwiązania problemu, tutaj jest bardzo ważny aspekt. Obecnie mamy komputery kwantowe mające 100 do 1000 qubitów, różnej jakości, w zależności od konkretnego typu komputera.

Natomiast jeżeli chcemy zaimplementować algorytm, puścić go na prawdziwym komputerze tak, żeby był szybszy, bardziej efektywniejszy od klasycznej implementacji, no tutaj myślimy o problemach właśnie takich rozmiarów, stoku bitów i więcej. I teraz, nieważne czy jest to optymalizacja portfolio, gdzie mamy 100 opcji do zainwestowania i zmapujemy to na 100 qubitów, czy to jest cząsteczka, która ma 50 orbitali naokoło i mapujemy ją na 100 qubitów, okazuje się, że komputer z ilością 100 qubitów na taką implementację na prawdziwym komputerze Bez jakiegoś superkomputera w przyszłości, za parę lat, będzie niewystarczająca.

Będziemy potrzebowali komputera kwantowego, który ma 10 tysięcy, 100 tysięcy albo milion qubitów. I teraz dlaczego, jak to działa? Ano działa to w ten sposób, że komputery kwantowe są bardzo podatne na błędy i te błędy da się wycinać implementując jeden qubit tzw. logiczny, czyli o bardzo wysokiej jakości, ale zakodowany np. w 9, 15 albo 49 fizycznych qubitach, które znajdują się na tym komputerze kwantowym. I teraz przypominając tą pracę naukową od Google'a, gdzie zrealizowali jakiś tam test komputera kwantowego na poziomie algorytmu, który klasycznie trzeba przez jedynkę i dwadzieścia pięćdziesiąt lat symulować, żeby w ogóle to rozwiązać.

Tam był jeden wynik, który uciekł głównym nagłówkom, jeżeli chodzi o wiadomości, a był kluczowy. Chodziło tam o to, że wzięli komputer kwantowy, ichniejszy, Wzięli sobie 9, 25 i 49 qubitów i na każdym z tej grupy fizycznych qubitów zaimplementowali ten protokół odszumiania, żeby zaimplementować tam jeden ten logiczny qubit. I co się okazało? Na wyjściu każdego z tych logicznych qubitów, czy on używał 9 czy 25 czy 49 fizycznych qubitów, rezultaty były lepsze. Dlaczego to jest w ogóle kluczowe?

Ano dlatego, że przybliżając to w bardzo prosty sposób, pojedynczy qubit, co na przykład 5 bramek kwantowych, popełnia jakiś błąd, w jakiś widoczny sposób zmienia nam rezultaty. I teraz biorąc 25 qubitów, 49 qubitów, zostało nałożone 150 bramek kwantowych, Określonych przez ten protokół od szumiania. I po zaaplikowaniu tych 150 albo i więcej bramek kwantowych, wyjście było lepsze niż po zaimplementowaniu jednego qubitu i jednej bramki kwantowej. Jest to bardzo ważny wynik, bo okazuje się, że im więcej tych fizycznych qubitów dokładamy, tym lepsze jest wyjście komputera kwantowego.

Tak jak w komputerze klasycznym, no właśnie potrzebujemy bardzo dużej ilości fizycznych qubitów, ale też pewności, że im więcej tych fizycznych qubitów upchniemy, tym mniejsza jest szansa na błąd. Właśnie z implementacji tego pojedynczego logicznego qubitu. I Google'owi udało się to w końcu osiągnąć. Wcześniej to były nasze teoretyczne przewidywania. Wiedzieliśmy, że komputer kwantowy musi albo tak efektywnie implementować te protokoły odszumiania, albo być takiej jakości, żeby w końcu udało się to przepchnąć. Google zrobiło oba i udało się w końcu. Teraz, jeżeli chodzi o te wartości, one dalej są wysokie, czyli nie znam dokładnych wartości, ale żeby nakreślić skalę, żeby pojedynczy qubit, ten logiczny, ten składający się z ogromnej ilości fizycznych qubitów, żeby na tej architekturze Google'a miał takie same wartości jak klasyczny komputer, no to ja się domyślam, że tutaj mówimy o jakichś miliardach, o ile nie więcej, fizycznych qubitów.

33:14 · Programowanie obliczeń kwantowych - od podstaw 7

Czyli tutaj ta pewność jeszcze Potrzebuję trochę czasu i jeszcze jakiegoś impulsu, żeby dać nam takie realne, ciągłe zastosowania, tak? Dokładnie tak, ale powiedziałeś Szymon bardzo ciekawą rzecz, że programujemy na kartkach, robimy dziurki sygnalizując zera albo jedynki. Na dobrą sprawę, zwłaszcza w pierwszych miesiącach mojej pracy obliczeniami kwantowymi zajmuję się od pięciu lat, czułem się jak programista. W pierwszych latach jak powstawały klasyczne komputery. Dlatego, że żeby zrozumieć obliczenia kwantowe, no trzeba od tego zacząć. Jakby powiedziałem już, że budujemy abstrakcję pewnych zastosowań, natomiast fundamentalnie zawsze zaczyna się od tych zer i jedynek, czy to w przypadku qubitów tej probabilistycznej mieszanki zer i jedynek.

Czyli mamy tutaj duży background, który pozwoli nam na to, żeby lepiej przez to przechodzić. Myślę, że warto tutaj jeszcze byłoby wspomnieć o tym, czym ta bramka kwantowa jest, poza tym, że potrafi nam zmieniać te stany i operować na qubitach. Czy coś jeszcze tutaj warto, żeby nasi słuchacze wiedzieli? Dobrze, zejdźmy sobie do poziomu najniżej jak się da, do qubitów 0 i 1. Bramka kwantowa jest to bramka logiczna działająca na stanach kwantowych, a już mówiąc o implementacji, o tym jak działa w algorytmach, to jest coś, co jest fizycznie realizowane na prawdziwym komputerze kwantowym. Podam przykład bramki logicznej I. Bierzemy sobie 2 bity, stan 0 albo 1 jest możliwy, no i bramka I

Co na dobrą sprawę, myślę, jest bardzo ciekawą rzeczą i nie tak straszną, jak się wielu osobom wydaje. Natomiast trzeba mieć parę dni i parę godzin spokoju i skupienia, żeby zrozumieć jakieś podstawy. Ja opowiem teraz o jednej bramce. Ta bramka nazywa się kontrolowane nie albo z angielskiego CNOT. Jeżeli mamy qubit, który ma 50% prawdopodobieństwa bycia w stanie 0 i 50% prawdopodobieństwa bycia w stanie 1 i weźmiemy sobie drugi qubit, który jest 100% prawdopodobieństwa stanu 1 I nałożymy sobie na te dwa qubity bramkę CNOT, to okaże się, że na wejściu, a w zasadzie po zaaplikowaniu tej bramki, te dwa qubity znajdą się w stanie splątania.

I co ciekawe, jeżeli pierwszy qubit miał prawdopodobieństwo bycia w stanie 0 albo 1, 50 na 50, w dalszym ciągu ma to prawdopodobieństwo, natomiast drugi qubit też ma prawdopodobieństwo bycia w stanie 0 albo 1. Z tym, że nie jest to prawdopodobieństwo niezależne. To nie jest tak, że najpierw sobie mierzymy pierwszy qubit, on jest w stanie 0, potem mierzymy drugi, okej, on jest w stanie 1. Zawsze nasz pomiar to jest pierwszy qubit i drugi qubit w stanie 0 albo pierwszy qubit i drugi qubit w stanie 1. Te stany są splątane. Na dobrą sprawę po aplikacji takiej bramki w tym przypadku wystarczy zmierzyć jeden qubit, żeby wiedzieć w jakim stanie jest drugi. I teraz. Na komputerze kwantowym, w zależności od implementacji, ale da się to zrobić pojedynczą operacją.

Możemy sobie wyobrazić to jako sygnał z lasera albo w odpowiedni sposób prąd puszczony przez złącze. Nie ma to znaczenia. Natomiast ważne jest to, że na klasycznym komputerze, żeby wziąć te dwa qubity, rozpisać ich stan kwantowy, a potem rozpisać tą bramkę kwantową, Ta bramka kwantowa działa na 2 kubity, więc ona ma 2 do potęgi drugiej, bo 2 kubity ilość rzędów i kolumn. Czyli to jest macierz 4 na 4. No okej, to jest do zrobienia. Jakoś to wysymulujemy na klasycznym komputerze. Weźmiemy sobie stan kwantowy, przedstawimy go w postaci jakiejś tam listy albo wektora, pomnożymy wektor przez macierz i mamy.

Teraz o co chodzi? Bierzemy sobie ten sam przykład, bierzemy trzy qubity i teraz qubit drugi i qubit trzeci są w stanie zero i aplikujemy naszą bramkę CNOT na qubit pierwszy i drugi, a potem na drugi i trzeci. I co się okazuje? Żeby wysymulować to zachowanie na klasycznym komputerze, te dwie bramki musimy przedstawić za pomocą macierzy 8x8. No to teraz wyobraźcie sobie 10 qubitów. Nam się robi 1000 na 1000, 1024 na 1024 i tak dalej. Im więcej qubitów dodamy, tym większą macierzą, po prostu tablicą z ogromną ilością elementów, musimy to przedstawić. I teraz przedstawiłem akurat przykład, który w skompresowanej formie da się o wiele efektywniej przedstawić.

Natomiast w ogólności wszystkie transformacje wywołane przez bramki kwantowe No niestety tutaj skalują się, czyli każdy kolejny qubit podwaja albo mnoży razy cztery to ile współczynników musimy zapisać, żeby przedstawić ten stan kwantowy. Jest to troszkę problematyczne do symulacji, ale też jest to ta cała obietnica jaką składają obliczenia kwantowe, jeżeli chodzi o pewne wąskie gardła w obliczeniach klasycznych, żeby je zrealizować, czyli Obliczenia kwantowe są specyficzne, bramki kwantowe realizują pewne specyficzne operacje, ale jeżeli mamy klasyczny algorytm i znajdziemy efektywny sposób, jak przetłumaczyć, zmapować go na algorytm kwantowy, jesteśmy w domu.

47:31 · Bezpieczeństwo i kryptografia kwantowa 1

Czas pokaże, gdzie i na jaką skalę obliczenia kwantowe stosować będziemy, natomiast według mnie pewne jest, że komputery kwantowe zostaną z nami na dłużej. Przechodząc do krótkiego podsumowania, mam nadzieję, że udało nam się trochę odczarować Quantum Computing i wyobrazić sobie Qubit i do czego może nam się przydać. Ja ci serdecznie dziękuję. Czy coś jeszcze na koniec ważnego, oprócz właśnie tego wyobrażenia, jak nasz dzień z Quantum Computingiem może wyglądać i że rzeczywiście warto i jest to możliwe, żeby zacząć taką przygodę, chciałbyś dodać na końcu?

Pokazano wszystkie 21 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.