Supernowoczesne laboratorium bez dotacji

Skandal. Afera. Checa. Horrendum. W trzecim sezonie podcastu lub czasopisma rozmawiamy o rozmaitych kontrowersyjnych wydarzeniach z przeszłości. Pojawi się Edyta Górniak, Jerzy Urban, Leszek Miller, masa osób się pojawi. Lub czasopisma. Trzeci sezon podcastu lub czasopisma w Spotify, Apple Podcasts i na YouTubie. TOK FM. Na każdy temat, z każdej strony. Życie w zdrowiu w niedzielnym magazynie Radia TOK FM ciąg dalszy naszego programu. Jest z nami pani profesor Krystyna Bieńkowska-Szewczyk z Zakładu Biologii Molekularnej Wirusów Uniwersytetu Gdańskiego. Dzień dobry pani profesor. Dzień dobry panu, dzień dobry państwu. Wielokrotnie gościła pani na naszej antenie, kiedy jeszcze nasza audycja nazywała się Życie w covidzie, a nie Życie w zdrowiu. Na szczęście już ten okres jest za nami.

Natomiast dziś powiemy o chyba mało przyjemnej sprawie, także z punktu widzenia nauki. Otóż Gdańskie Laboratorium BSL 3+, czyli infrastruktura badawcza, która jest na światowym poziomie, nie dostała z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego O co chodzi? Na czym polega problem i wreszcie w jaki sposób utrudnia to funkcjonowanie laboratorium? Tak, to jest sprawa, która nie dotyczy na pewno tylko nas. Wiele instytucji znalazło się w takiej sytuacji, ale dla nas jest to szczególnie przyklejnie zrozumiałe. Pracowali dużym wysiłkiem, dlatego że zaczęliśmy już o coś zastarać pieniądze na ten cel w czasie pandemii.

Niestety prowadzenie tego laboratorium, jak już Zostało skonstruowane około 5,5 miliona. Ale mniej więcej w sferze 200-250 tys. rocznie kosztuje podtrzymywanie działalności takiego laboratorium. To jest dosyć specyficzna technologia. Tutaj musimy cały czas sprawdzać wszystkie normy. Musimy dodać tak zwaną walidację, sprawdzanie kluczowego sprzętu, a musimy sprawdzać dokontaminację. Wszystkie naprawy, konserwacje są oczywiście też, ale mówię o takim zupełnie rutynowym sprawdzaniu. Dymianie filtrów, sprawdzaniu takich komór, w których się pracuje, lamizalnych, steryle i tak dalej. I to po prostu, jeżeli tego nie będziemy robili, to to laboratorium nie będzie spełniało tych norm, które musi spełniać, żebyśmy byli my bezpieczni w nim i powiedzmy, żeby ten materiał, którym pracowali, też był odpowiednio zabezpieczony.

Także jest to dla mnie taki kompletny bezsens. Nie ma takiego laboratorium drugiego w Polsce północnej. Jest w Krakowie, jest jeszcze powiedzmy w Puławach. Właśnie teraz oglądałam w Puławach. Otwierane było laboratorium, ale to jest do celu weterynaryjny głównie. Natomiast gdyby się zdarzyło tak, że jest próbka, którą należy zbadać w warunkach absolutnie bezpiecznych, to laboratorium jest do tego stworzone. Natomiast po co budować laboratorium za tyle pieniędzy? Po co je wyposażać? To zresztą naszym kosztem też bardzo dużym. A potem utrudniać jego prowadzenie. My oczywiście będziemy podtrzymywali tak długo, jak możemy. Rektor Uniwersytetu również pomoże w tym dniem. Tak dużo jak się da, ale to jest coś, co powinno, to jest jakby poza okresem normalnego budżetu i uniwersyteckiego, tego, które dostajemy z grantów. Więc to jest takie, z punktu widzenia pewnego, teraz bym powiedziała, jakiegoś potencjału, który jest bardzo ważny, jak również takiego bezpieczeństwa epidemiologicznego, które powinno być w pełni sprawne.

Myśmy takich laboratorów nigdy nie mieli za wiele w Polsce. Myśmy zresztą na początku pandemii to, co umiemy robić i ten sprzęt, który mamy, myśmy do tej pory bardzo użyczali do celów medycznych i sami byliśmy zaangażowani. Ale to jest laboratorium naprawdę na wysokim poziomie i to nie jest suma, którą by naprawdę stanowiła w budżecie jakiegokolwiek ministerstwa poważny problem. Także jest to dość bolesne. Zresztą szczególnie w tym momencie jest takie... Czego się nauczyliśmy z pandemii? No, żebyśmy byli przygotowani, prawda? Chociażby, żeby taka pamięć została. Natomiast, no tak jak widać, jest to dla nas bardzo niezrozumiała decyzja, bo to nie są naprawdę gigantyczne sumy, ale one powinny wpływać regularnie, co roku.

Tak, żeby to laboratorium było w pełni sprawne i w pełni bezpieczne. Pani profesor, czy można zatem powiedzieć, że to laboratorium jest infrastrukturą strategiczną? Tak, ja bym tak powiedziała. Nie tylko z punktu widzenia medycyny? Ależ oczywiście, że tak. Przecież wydaje mi się, pan to muszę sięgnąć głębiej do kontekstu, który ostatnio słyszałam i to mnie tak straszliwie jakoś zdziwiło i zabolało, że jeden z wiceministrów powiedział się, że jeśli chodzi o biotechnologię, no to już chyba nie jest wiceminister w tej chwili. To jest nauka, której nie będziemy inwestować pieniędzy, bo nie jest ważna. No to albo nie ma żadnej wiedzy, a także nawet zdrowego rozsądku, ponieważ bez biotechnologii to współczesna cywilizacja prawie może się załamać, powiedzmy sobie szczerze.

Ja już nie mówię o tych szczepionkach i o wszystkich lekach, które dostarcza właśnie biotechnologia medyczna, ale jeśli chodzi o już stronę biznesową, to nie ma chyba lepszej, niewiele jest gałęzi, która ma w tej chwili taki potencjał, Która przynosi takie ogromne zyski na całym świecie. Ja tylko dam taki przykład. My nie jesteśmy biznesową instytucją. To jest uniwersytet, my prowadzimy działalność badawczą. Ale w tej chwili zostaliśmy wciągnięci do takiego konsorcjum europejskiego, w którym bada się takie wirusy, które mogą być potencjalnie zagrożeniem. Takie dosyć egzotyczne wirusy roznoszone przez komory, które też już niektóre z nich do nas trafiają, tak jak wirus zachodniego Nilu. I jeżeli byśmy nie mieli laboratorium, które spełnia normy, które w ogóle można pracować z takimi wirusami, to nigdy byśmy do takich konsorcjum nie zostali zaproszeni, prawda?

Dzięki temu zatrudniają ludzi wykształconych w tym kierunku, a my kształcimy bardzo dobrze, mamy naprawdę znakomitą opinię, ale to jest też, no bo następne malnotrawstwo, te studia są bardzo drogie, także w sensie finansowym, bo wkładamy bardzo dużo materiałów, odczynników, często kosztem naszych, powiedzmy, projektów naukowych, no i potem ci ludzie wyjeżdżają, tak, bo nie ma dla nich pracy, bo biotechnologia nie jest ważna. No to jest tyle malnotrawstwa... Naprawdę mnie to bardzo boli. Strategia. Oczywiście ja nie chcę nikogo straszyć bioterroryzmem, chociaż oczywiście takie zjawisko nie daje się całkowicie wykluczyć, ale możliwość zbadania próbki o potencjale zakaźnym, niebezpiecznym powinna istnieć także z punktu widzenia właśnie nawet obronności, prawda? Przecież za naszą wschodnią granicą dzieją się rzeczy bardzo złe.

Tego typu badania muszą być wykonywane w warunkach biologicznie bezpiecznych, żebyśmy byli pewni, że te próbki są rzeczywiście zabezpieczone. W każdym razie wydaje mi się, że to byłaby decyzja zdecydowanie bardzo nieprzemyślana ze strony ministerstwa i ten brak trochę szacunku dla pieniędzy, które zostały w to włożone dla naszych wysiłków, jak również Dla nauki, która z tej chwili jest zwarta, no powiedzmy w skali państwa, przepraszam, w skali świata mówi się o bilionach dolarów, które jest zwarta przemysł biotechnologiczny. Przemysł biotechnologiczny rozpoczyna się w laboratoriach, nie w urzędach. Pani profesor, tak już na zakończenie, w takich rozmowach już nieinstytucjonalnych, ale także takich kuluarowych usiłowaliście państwo, oczywiście nie naruszając procedur, przekonywać o istocie działalności laboratorium i tego, co stanie się z nim, kiedy tych pieniędzy nie będzie?

Wie pan, do tej pory jeszcze nie było takiej okazji. Ja myślę, że... Rozmawiałam na ten temat z rektorem, ale wydaje mi się, że rektor absolutnie rozumie, że są sytuacje i być może, że też poruszy tą sprawę. Natomiast ja bym się oczywiście wybrała do ministerstwa, tylko że ja w ten sposób też zdobywałam pieniądze na utworzenie tego laboratorium, że jeździłam, tłumaczyłam bezpośrednio do ministerstwa, ale wydawało mi się, że już mamy troszeczkę inne czasy i że może będzie nieco więcej racjonalnego myślenia. Ale naprawdę obawiam się, że tak jak ja od razu mówię zupełnie otwarcie, że cały czas Odbierałam ten rząd i tę opcję, którą on reprezentuje. To w tej chwili, jeśli chodzi o szacunek dla nauki, to jest go za mało w tym. Bo samą akcją militarną jednak nie będziemy w stanie bronić kraju.