Raz w roku wykonujmy kontrolę morfologiczną

TOK FM. Na każdy temat. Z każdej strony. Życie w zdrowiu w niedzielnym magazynie radia TOK FM. Przemysław Iwańczyk. Kłaniam się Państwu przez najbliższą godzinę. Będziemy mówić o tematach związanych z naszym dobrostanem. Profesor Joanna Góra-Tybor jest dziś z nami. Kierownik oddziału hemato-onkologii. To jest ważne. Nie, bardzo dobrze. Wszystko się zgadza. Dzień dobry Państwu.

Także interpretacji już tego wyniku powinien dokonać lekarz. Pani profesor, dlaczego w zależności od laboratorium, które wykonuje takie badanie, te normy, które nie dają sygnału strzałka w górę, strzałka w dół, są zróżnicowane? Z czego to wynika? Nie wiem, z populacji i charakterystyki tej populacji dla danego miejsca, grup wiekowych? Jak to się ustala? To wynika i z jednego i z drugiego. I z populacji charakterystycznej dla danego miejsca, oczywiście dla wieku są różne normy, dla płci są różne. Tak naprawdę one się niewiele różnią. I bardzo często pacjent jest zaskoczony, że jednego dnia robił morfologię i ma taki wynik, a następnego dnia te wyniki są troszkę inne.

Ja zawsze tłumaczę, że to nie jest matematyka, to jest żywy ludzki organizm i te wyniki są zmienne. One będą inne rano i wieczorem, inne po wysiłku, inne po posiłku. Ale to są takie odchylenia w granicach normy, jak najbardziej akceptowalne i normalnie występujące. Przejdziemy do tego kontekstu, który podkreśliłem na początku naszej rozmowy. To jeszcze jedna kwestia, myślę, że warta uwagi naszych słuchaczy. Proszę powiedzieć, czy ma znaczenie to, nie wiem, ile płynów spożywamy dzień przed badaniem? Czy ten wynik może być zafałszowany poprzez to, że nasza krew jest w nieco innej konsystencji, niż gdyby tych płynów nie było aż tak wiele?

Myślę, że jako pierwsze badanie to taka zwykła morfologia jest wystarczającym badaniem, dlatego że tam zwykle jest taki tak zwany komputerowy rozmaz. I dopiero jeżeli ta taka najogólniejsza morfologia wykaże jakieś istotne odchylenia, no to wtedy takim istotnym, ważnym badaniem jest obejrzenie rozmazu rzeczywiście krzinek białych, jakie tam są odchylenia. Natomiast Pierwsze badanie to wystarczające, jest taka zwykła morfologia. To teraz hołdując zasadzie od ogółu do szczegółu, przejdźmy do chorób hemato-onkologicznych. Czym są te choroby? Jakie są najczęstsze formy ich występowania?

Białaczka szpikowa, tutaj jest mielofibroza, czerwienica, nadpłytkowość i nowotwory mielodyzplastyczne. Także to są dwie duże grupy chorób, tak najogólniej można je podzielić. Proszę powiedzieć, czy zmienia się zapadalność Polaków na poszczególne choroby, które Pani profesor wymieniła, na przestrzeni lat? Tutaj prosiłbym, żeby Pani, jeśli nie ma takich statystyk prowadzonych, choćby ogólnokrajowo, oparła się na swojej empirii. Przede wszystkim zwiększa się ich wykrywalność. Pacjenci są lepiej diagnozowani i również dotyczy to, a może przede wszystkim

Tak więc to na pewno uległo zmianie i ta wykrywalność jest większa. Natomiast tak, są takie choroby, gdzie statystyki wykazują wyższą zachorowalność. To są przede wszystkim chłoniaki należące do nowotworów układu chłonnego. Z czego albo skąd one się biorą? Zapytam prozaicznie, ale myślę, że też wielu naszych słuchaczy takie pytanie ma w głowie słuchając naszej rozmowy. W większości nowotworów hematologicznych my nie znamy przyczyny. Nie ma takiej jasnej zależności jak na przykład rak płuca i palenie papierosów, czy rak trzustki, rak pęcherza moczowego i palenie papierosów. Tu nie ma takiej wyraźnej zależności.

Pozwoli Pani Profesor, że teraz zaprosimy naszych słuchaczy na informacje. Radia TOK FM, po nich wrócimy, będziemy kontynuować naszą rozmowę. Profesor Joanna Góra-Tybor jest z nami, a rozmawiamy dziś o chorobach hemato-onkologicznych. Proszę, byście Państwo pozostali z nami. TOK FM. Na każdy temat. Z każdej strony. Z nieskrywaną przyjemnością kłaniamy się państwu ponownie wraz z panią profesor Joanną Górą-Tybor. Dzień dobry pani profesor. Witam ponownie. Jest pani kierownikiem oddziału hemato-onkologii spod oddziałem chemioterapii dziennej Wojewódzkiego Wielospecjalistycznego Centrum Onkologii i Traumatologii imienia Kopernika w Łodzi. Reprezentuje pani Uniwersytet Medyczny w tym mieście.

I rozmawiamy dziś o tym, w jaki sposób można, właściwie to o tym jeszcze nie mówiliśmy, a też taki pani apel poza antenowy byłbyśmy mówili o skuteczności terapii, bo warto jakimś optymistycznym akcentem też ubogacić tę naszą rozmowę. Wykrywalność to jedno, chociaż nie, panie profesorze, proszę wybaczyć, państwo również. Jeszcze nawiążę do tego, skoro Ta dziedziczność chorób hemato-onkologicznych nie jest aż tak wysoka. To można stwierdzić, że utrudnia to profilaktykę, nie pozwala wyłonić grup wysokiego ryzyka? Tak, tak możemy powiedzieć. Tak możemy powiedzieć, że trudno takie grupy wyłonić.

To powiedzmy teraz o skuteczności i terapii. Czy jest ona zróżnicowana w przypadku chorób hemato-onkologicznych w zależności od wieku? Musi być zróżnicowana, dlatego że musi być dostosowana do tego, co dany pacjent może znieść. I oczywiście wraz z wiekiem mamy więcej chorób współistniejących. Patienci są bardziej nimi obciążeni i sam wiek też powoduje pewną kruchość. W związku z tym nie możemy sobie pozwolić na tak intensywną terapię jak u osób młodszych. Natomiast tak jak wspominałam oczywiście nadal bardzo istotna w onkologii hematologicznej jest taka klasyczna chemioterapia.

Ale jest bardzo dużo innych terapii opartych o inne metody działania i tutaj taką ogromną grupą są terapie immunologiczne. Tutaj jest myślę taki największy przełom w trakcie ostatnich lat i to dotyczy głównie nowotworów układu chłonnego. I tutaj mamy teraz do dyspozycji leki, które to są tak naprawdę przeciwciała skierowane przeciwko jakiemuś konkretnemu antygenowi, konkretnej cząsteczce na powierzchni tej komórki nowotworowej. I są teraz jeszcze taki nowy typ przeciwciał.

Mówimy, że to są dwuspecyficzne. Które z jednej strony wiążą właśnie tą komórkę nowotworową, a z drugiej wiążą, łapią nasz limfocyt i aktywują go do walki z tą komórką nowotworową. Więc to jest taki bardzo ciekawy i skuteczny mechanizm działania. A taką najnowszą metodą terapii to są terapia CAR-T i ona się odbywa w ten sposób, że limfocyty pacjenta z danym chłoniakiem czy białaczką są pobierane i w takich warunkach poza ustrojem są tak modyfikowane genetycznie, żeby je uwrażliwić

Na właśnie daną cząsteczkę na Names mentioned in Polish. Jak długo trwa taki proces, gdyby go rozrysować na osi czasu? Te terapie CART, więc to się dzieje tak, że pobieramy limfocyty pacjenta i one są wysyłane do miejsca, no można je nazwać w pewnym sensie fabryką, gdzie dokonuje się ta genetyczna modyfikacja.

W tej chwili mamy w tej grupie kilka leków i pacjenci z przewlekłą białaczką szpikową żyją tak samo długo jak ich rówieśnicy bez białaczki i umierają z takich powodów jak przeciętnie w populacji, czyli choroby serca. W każdym razie nie z powodu Dzień dobry.

Do różnych takich terapii celowanych, które nie tylko w hematologii, ale właśnie w onkologii w tej chwili też są powszechnie stosowane. Pani profesor, jakie są ryzyka nawrotu chorób hemato-onkologicznych w zależności od ich rodzaju? Wszystko, tak jak pan redaktor powiedział, bardzo zależy od rodzaju, więc nie można uogólniać. Oczywiście Jest część chorób, gdzie my walczymy o całkowite wyleczenie. I to są ostre białaczki, to są takie agresywne chłoniaki. Natomiast jest duża grupa chorób takich o charakterze przewlekłym, gdzie my nie potrafimy ich całkowicie wyeliminować.

Z satysfakcją muszę powiedzieć, że to jest ogromny postęp w ciągu ostatnich lat i w zasadzie dysponujemy wszystkimi lekami, które są zarejestrowane i dostępne. Oczywiście są pewne punkty, gdzie chcielibyśmy więcej, ale naprawdę bardzo dużo się zmieniło i możemy leczyć tak, jak są pacjenci leczeni w Europie. Natomiast cały czas problem widzę w diagnostyce, w dostępie do lekarza, w takiej czujności lekarza pierwszego kontaktu, który powinien skierować do specjalisty, no i żeby ten specjalista był dostępny, bo tutaj widzimy takie opóźnienia w rozpoznaniu.