Mentionsy Mentionsy
TOK FM Select
TOK FM Select

Oszukali Cię? Bank odda pieniądze. Przełomowy wyrok TSUE

16.10.2026 ·51 min 11 s · 8 rozdziałów

Czy bank musi oddać pieniądze klientowi, który padł ofiarą internetowego oszustwa? W nowym EKG+ rozmawiamy o głośnym wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który może zmienić sposób rozpatrywania takich spraw przez banki. Wyjaśniamy, co oznacza zasada „najpierw zwrot, potem wyjaśnianie” i jakie mogą być jej skutki dla klientów oraz sektora finansowego.Sprawdzamy też, za co przyznano tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii i dlaczego oczekiwania dotyczące przyszłości są tak ważne dla gospodarki, inflacji i decyzji banków centralnych. Rozmawiamy również o finansach publicznych, popycie na polskie obligacje oraz o tym, czy mimo rosnącego zadłużenia inwestorzy nadal wierzą w polską gospodarkę.A na koniec pytamy, czy rzeczywiście wyprzedzamy Szwajcarię, co pokazują statystyki PKB i dlaczego jeden wskaźnik nie zawsze mówi całą prawdę o bogactwie kraju. W „Zdziwieniach” pojawiają się demografia, podatki, relacje międzypokoleniowe w pracy i kilka zaskakujących decyzji politycznych.Tym razem Patrycja Maciejewicz, Maciej Głogowski, Rafał Hirsch i Wojciech Kowalik i Maciej Głogowski wyjątkowo nadają z dwóch miast: Warszawy i Sopotu.

0:00 · Przełomowy wyrok TSUE 8

Dzień dobry! Ordynator, dzień dobry. A jaka pogoda w Sopocie? Pogoda to jest to, co się naprawdę tutaj udało. Tak. I zaraz po nagraniu idę nad morze. Idziesz nad morze? Ja zaraz po nagraniu mam jeszcze trochę pracy, ale później też pójdę nad morze. A ty, Rafał, co będziesz robił po nagraniu podcastu? Pójdę na tramwaj. To jest podcast EKG+. Jesteśmy wszyscy razem, choć pierwszy raz. Jesteśmy w różnych miejscach nagrywając dla Was ten podcast. Ekipa Sopocka. Pozdrawiamy Sopot, a tam są... Patrycja Maciejewicz. Wojciech Kowalik. A w Warszawie jesteśmy my.

Rafał Hirsz. I Maciej Głogowski. Ekipa Warszawska. Ekipa Warszawska. Pozdrawiamy Sopot. Warszawa pozdrawia Sopot. Sopot Warszawa mam nadzieję również. To jest podcast EKG Plus. Premiery w każdy piątek w południe na tokfm.pl i w aplikacji Tok FM. A nas możecie słuchać także w radiu Tok FM w audycji o... Podobnie brzmiącej nazwie EKG. Od poniedziałku do piątku po 9.40, 12.40 i 14.40. Zaczynamy. Temat numer jeden dziś to TSUE i wyrok. Niektórzy mówią, że wyrok, który w tym tygodniu zapadł w sprawie oszustw bankowych jest, uwaga, przełomowy.

Wojtku, czy to jest przełomowy wyrok i co to za wyrok? Rzeczywiście można uznać, że dla banków jest trochę przełomowy, może tak to nazwę. Wyrok dotyczy sytuacji, w której ktoś na skutek działań przestępczych stracił pieniądze z konta, czyli mówiąc wprost został oszukany. No i bank w takiej sytuacji ma obowiązek najpierw zwrócić klientowi te skradzione pieniądze, Oszukali Cię? Nie do końca. Swoje za uszami banki też mają, bo w tych sprawach reagował i Rzecznik Finansowy, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Ostatnio bardzo wiele osób, klientów czterech banków otrzymało informację o tym, że banki na nowo będą otwierać te zamknięte i odrzucone reklamacje. No i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł wczoraj dość jednoznacznie najpierw zwracać, później wyjaśniać. To oczywiście wyrok bardzo dobry dla klientów banków. No ale bankowcy już mówią hola hola, nie tak szybko, to wyrok tymczasowy i tutaj sporo może się zmienić w związku z nadchodzącą niedługo nową unijną dyrektywą. No ale na razie stan rzeczy jest rzeczywiście taki. TSUE mówi banku drogi, oszukanemu klientowi najpierw zwróć, a potem ewentualnie wyjaśnij sprawę. Czyli mamy do czynienia z taką sytuacją, żeby tutaj nikt nie posądził mnie, że chciałbym kogoś obrazić.

Umówmy się, że to Rafał jest klientem. Ja miałem taką sytuację, że mi tam zabrali mi pieniądze. I ile ci zabrali? Już nie pamiętam. Czyli mało. Tak, tak. Nie było jakaś wielka kwota. To prawda, Patrycja. No dobrze, ale czyli Ty chcesz za coś zapłacić, a ja jestem tym, który oferuje Ci usługę lub towar. Okazuje się jednak, że ja wcale nie jestem tym, za kogo się... Jesteś dodatkowo bandytą. Dodatkowo. Jak ktoś to później powycina w krótkie setki, to będę miał mnóstwo problemów, ale powiedzmy, że jestem tym dodatkowo bandytą. Wysyłam Ci link, w który Ty klikasz, nie zwracając uwagi, że on jest podobny, ale nie do końca jest przykierowaniem do Twojego banku.

Wysyłaś mi sidła, a ja w nie wpadam. Wpadasz w moje sidła. To straszne fragmenty. Wydajesz swoje pieniądze i teraz bank ma obowiązek od razu ci je zwrócić, a potem będzie... Wojtek, poprawiaj. Mam ich zwrócić, bo ja wydaję te pieniądze i nic za nie nie dostaję, bo ty mi je zabrałeś i zniknąłeś. A nie dałem ci tej usługi, ani towaru. Albo na przykład wykradłeś Maćkowi hasło do banku. A właśnie i zabrałeś mi wszystkie inne pieniądze, które miałem na różnych kontach w tym banku. Tak i wtedy ja dzwonię do banku, bo do Ciebie nie mogę, bo Ty się już rozpłynąłeś. Bo mnie już nie ma. Więc został mi tylko bank i mówię ratunku banku. Okradli mnie z pieniędzy. I wtedy bankiem jest teraz Patrycja.

I co Patrycja mówisz? O, dziękuję bardzo. To miła rola. Nie ukrywam. Bardzo fajnie. Powiem tak. Rafał, powiedz mi, ale czy ty na pewno sam nie oddałeś tych pieniędzy? Bo mi się wydaje, że chyba ułatwiłeś tym przestępcom zabranie ich z Twojego konta. Ja nie wiem, czy mogę Ci tak po prostu oddać pieniądze, skoro Ty sam je oddałeś tym przestępcom. Patrycja mówi jak zawodowy bank. Proszę Pani, ale chciałem tylko kupić sobie kask do hokeja i nie dostałem żadnego. A my nie sprzedajemy kasków. W naszym banku nie ma kasków. Ale ten bandyta mówił, że sprzedaje i mnie oszukał i zabrał pieniądze. A pieniądze były w waszym banku. To wygląda bardzo skomplikowanie. Nie wydaje mi się, żebyśmy tutaj czegoś niedopinowali.

Panie Rafale dysponuje swoimi pieniędzmi. Postanowił je wydać w taki sposób. No nic nie możemy na to poradzić. W takim razie ja będę smutny przez resztę tygodnia. Ale rozumiem, że zgodnie z wyrokiem TSUE, Patrycja, ty i tak te pieniądze oddasz, ale za chwilę zaczniesz dochodzić swoich praw jako bank, sprawdzając, czy Rafał dochował należytej staranności, klikając w link, który mu wysłałem, by potwierdził zakup kasku, tak? Tak. Ja bardzo starannie w niego kliknąłem. Bardzo starannie kliknąłeś, ale... Banki zbyt często były Patrycją i dlatego właśnie ta sprawa w TSUE, bo gdyby banki nie mówiły, tak jak przed chwilą powiedziała Patrycja, to pewnie nie byłoby sprawy. A właśnie dlatego, że banki mając obowiązek zwrócić, ale mówiąc tak jak nasza bankierka Patrycja przed chwilą, cała sprawa opierała się najpierw orzecznika finansowego, później o UOKiK, no i na końcu o TSUE.

6:33 · Rola banków i klientów 5

Banki przyznają, że ten wyrok w ogóle jest zgodny z ich takim schematem postępowania, że one grzecznie z klientami się dogadują i szanują bezpieczeństwo jak najbardziej. Natomiast pewnie w każdym przypadku to wygląda inaczej. Wielu tych klientów było sfrustrowanych. Rzecznik finansowy podał, że w trzy lata Właściwie cztery. Dziesięć tysięcy takich zgłoszeń do niego trafiło. To nie jest mała liczba. Wydaje mi się, że dziesięć tysięcy spraw to po pierwsze świadczy też o tym, że dużo jest takich oszustw, a dwa, że klienci mają problem. Czyli tak podsumowując, ten wyrok TSUE, który w tym tygodniu zapadł i który sobie teraz skomentowaliśmy, mamy nadzieję, że te przykłady, które tutaj użyliśmy i ten podział ról obrazowo Wam będzie pomocny, Wam drodzy słuchający naszego podcastu.

Podsumowując, ten wyrok jest dobry, zły, korzystny, niekorzystny, jakbyście to ocenili tak na koniec. To zacznijmy teraz od poszkodowanego. Rafał? Dobry, dobry. Bank, Patrycja? Uważam, że jest korzystny dla klienta, oczywiście, ale widzę też pewien rodzaj takiego, wiecie, wzmożenia, bo to zawsze jest kilka stron, różne narracje i widzę, że już taka, że tak powiem, strona kancelarii, które lubią reprezentować klientów w sporach z bankami, podnoszą głos, że teraz banki będą pozywać klientów i że to jest wielkie niebezpieczeństwo. Upatruję też tutaj w tym, że one widzą szansę dla siebie, by o jakieś kolejne reprezentowanie klientów przed sądami walczyć.

Ale może tak być, że banki będą pozywały klientów? Jeżeli będą dochodziły tych pieniędzy, czy one zostały w jakiś sposób nieautoryzowane, z nienależytą starannością pilnowane przez klienta, to być może takie sytuacje będą. Tak, ale TSUE na to pozwolił. Właśnie to powiedział, że to nie można z góry założyć, że klient był nieostrożny i pieniędzy mu nie zwrócić. Ale po czasie, po prostu zapewnić mu te pieniądze, żeby on nie został z niczym, ale po czasie mają prawo dochodzić swoich praw. Kto tutaj tak naprawdę oddał pieniądze przestępcom? Bo z drugiej strony też wiemy o tym, że banki bardzo mocno skarżą się na to, że inwestują bardzo mocno w cyberbezpieczeństwo, w systemy zabezpieczeń, w różne systemy ochrony i weryfikacji.

Po czym okazuje się, że klienci w ogóle... Zachowują się tak jak nasz tutaj kolega Rafał i sami oddają pieniądze przestępcom. I żadne systemy nie są potrzebne, żeby to zatrzymać. Po prostu to jest decyzja klienta. Przykładowy Rafał, jak to się poważnie mówi. I ostatnia opinia, nasz narrator Wojtek. To jest dobra, zła zmiana? To jest dobra zmiana, ale bankowcy mówią hola hola drodzy klienci, nie cieszcie się. Wspomniałem o tym przed chwilą. I tu bankowcy powołują się na nową projektowaną unijną dyrektywę, w myśl której bank oczywiście wciąż będzie musiał najpóźniej następnego dnia ofierze oszustwa pieniądze zwrócić, ale... Bank będzie mógł wstrzymać ten zwrot, jeżeli będzie miał obiektywnie uzasadnione podejrzenia rażącego niedbalstwa po stronie klienta.

Będzie musiał podać klientowi powody na piśmie. No i w ciągu 15 dni zbadać sprawę i poinformować klienta o wyniku tego badania sprawy. No i tak mi się coś wydaje, że W większości tych przypadków bank będzie miał obiektywnie uzasadnione podejrzenie oszustwa i że to może być po prostu furtka do tego, żeby te zwroty opóźnić. Ale to jest dopiero pieśń przyszłości. Może przyszły rok, może 2028, bo to wciąż w fazie projektu. Na razie stan jest taki, jak mówiliśmy. Bank musi takie pieniądze zwrócić, a potem wyjaśniać. No to pierwszy temat mamy za sobą. Życzymy Wam jak najmniej tego typu pomyłek i jak najmniej problemów utraty pieniędzy, a potem dochodzenia z bankiem.

10:41 · Temat Nobla 5

I proszę unikać rażącej niedbałości. To znaczy sprawdzać w co trzeba kliknąć, jak już dostajemy przekierowanie do jakiejś płatności za ten kask, który chcemy kupić. Temat numer dwa, który dzisiaj, na który się umówiliśmy i to jest temat Nobla. To jest rafałowy temat. Bo ja miałem rozmowę na antenie Radia TOK FM na ten temat. O ekonomicznym Noblu? Co każdy z nas powinien wiedzieć o laureacie, laureatach tegorocznych Nobli i tutaj konkretnie tych ekonomicznych? Taka ciekawa historia, która się dość często zdarza w przypadku nagród Nobla z różnych dziedzin, że dowiadujemy się, że ktoś dostał nagrodę za coś, o czym myśleliśmy, że jest jakby oczywiste i zawsze tak było, a jednak okazuje się, że ktoś to kiedyś odkrył.

I nie zawsze tak było, bo w tym roku nagrodę dostali ekonomiści, którzy napisali kilkadziesiąt lat temu, znaczy oni pracowali razem, jeden z nich napisał pracę o tym, że ludzie i firmy, kiedy podejmują różne decyzje, to kierują się swoimi oczekiwaniami. No szok, prawda? Kto by się spodziewał? Czyli na przykład, jeśli jest tak, że jak ludzie więcej zarabiają, to więcej wydają generalnie, nie? No bo na więcej ich stać, mogą więcej wydać wtedy. I okazuje się, i to jest przedmiot tych badań, które dostały Nagrodę Nobla, że jak na przykład pracownikowi pracodawca powie, że od stycznia dostaniesz 1000 złotych podwyżki, a jest listopad, to ten pracownik zaczyna wydawać więcej już w listopadzie.

Bo ma oczekiwanie dotyczące przyszłości. Antycypuje. Antycypuje, tak? I to jest de facto, patrząc na całą gospodarkę, to jest bardzo ważne zjawisko, tak? I tak samo postępują firmy, które się na przykład dowiedzą, że zostanie wprowadzone jakieś cło albo jakiś podatek zostanie podniesiony albo obniżony, coś się zmieni. To one jak już wiedzą, to nie czekają aż to się stanie, tylko natychmiast zaczynają reagować. I generalnie rynki finansowe w ten sposób funkcjonują, że zawsze dyskontują to, co się dopiero ma wydarzyć, a nie to, co się już wydarzyło. I jeśli chcemy jakiegoś kierować politykami państwa, polityką budżetową, polityką pieniężną, to powinniśmy brać to pod uwagę, to wtedy będzie nam lepiej ta polityka wychodzić.

To się nazywa tzw. forward guidance, czyli takie prognozy dotyczące tego, co może się stać, ale w zależności od różnych wariantów. No i był człowiek, który się nazywał Michael Woodward, znaczy dalej on jest, bo żyje oczywiście, który napisał książkę na ten temat jakiś czas temu i jakby to sprecyzował, przelał to na papier, coś co dzisiaj jest jakby codziennością w funkcjonowaniu banków centralnych, ale kiedyś nie było, no i dopiero jak on to napisał, To się okazało, że rzeczywiście, że tak jest lepiej po prostu, bo takie podejście pozwala zachowywać większą stabilność w gospodarce, bo o to na końcu chodzi. Cała polityka państwa powinna być nakierowana na to, żeby zapewniać stabilność w gospodarce, żeby ona się mogła spokojnie rozwijać, bo jak nie ma stabilności, to się gorzej rozwija.

A w zapewnianiu tej stabilności dobrze jest brać pod uwagę to, że i firmy i gospodarstwa domowe Mają oczekiwania i można wpływać na te oczekiwania i w ten sposób poprawiać sytuację w gospodarce i za to jest ten model. A to jest bardzo ciekawe, ponieważ te Forward Guidance, czyli takie nakierowywanie rynków i otoczenia na to, co zrobi bank centralny, ostatnio jest odrzucane. To znaczy zarówno Kevin Walsh w swoim takim wystąpieniu z miesiąc temu chyba właśnie odżegnywał się od takiego podejścia. Adam Grapiński też bardzo często mówi, że on nie będzie ujawniał, co Rada zrobi, że to jest tak naprawdę praca analityków na przykład, żeby sobie obliczyć, jaka decyzja będzie, a w ogóle to on nie będzie ułatwiał, więc wydaje mi się, że tutaj to podejście jest wcale nie takie...

15:04 · Forward Guidance 4

To nie jest takie oczywiste, jakby nam się wydawało, że jest oczywiste. Dlatego też są komentarze, były komentarze na rygach finansowych w tym roku i było ich dość sporo, że ta nagroda jest takim przytyczkiem w stronę Kevina Warsh'a właśnie, który faktycznie otwarcie mówi, że jego zdaniem cała koncepcja Forward Guidance jest zła i że to jest niedobrze. Adam Glapiński też tak mówił parę lat temu, pamiętam, on też mówił, że lepiej jak rynek nie wie, czego się spodziewać. Ostatnio mam wrażenie, że już zrezygnował z tej koncepcji. Oczywiście Adam Glapiński często mówi na konferencjach, że nie powie, co się będzie działo, ale on mówi, że nie powie, bo nie wie, bo faktycznie nikt nie wie. To byłaby przesada w drugą stronę.

Na Europejskim Forum Nowych Idei i jakimś takim miejscu, w którym... Tam w tle słychać nowe idee. W którym chyba słychać te nowe idee, ale jeszcze nawiązując może nie tyle do nowych, ale i tych starszych, chciałem zapytać się o te noble i prace i te odkrycia, czy też potwierdzenia, o które Rafał relacjonował. Gdybyśmy wrócili do pierwszej części, czegoś, co można by tak najkrócej opisać, że te decyzje finansowe, które podejmujemy, podejmujemy myśląc o przyszłości, czy już nawet trochę antycypując, jak już tutaj padło, czy coś tutaj Was jeszcze dodatkowo zaskoczyło, albo czy dacie się namówić na takie zwierzenia, czy sami u siebie odnajdujecie w pamięci tego typu działanie?

Ja się przyznaję tak. Tak, tak, ja potwierdzam, że to zdarzyło mi się, u mnie to zadziałało, wiedząc, że w przyszłości, w przyszłości ma się pojawić coś, wydałem wcześniej na konto... Przedszkale. Nie, nie, nie, już nie wracajmy do starych filmów, wydałem wcześniej te pieniądze, mi się wydaje to takie dosyć oczywiste, ale chyba dobrze, że ktoś za to dostał Nagrodę Nobla, poproszę Sopocką drużynę. Ja dokonałem czegoś takiego nawet w tym tygodniu. No proszę, no w tym tygodniu. Patrycja? Ja tylko się zastanawiam, czy ten noblista i w ogóle nobliści, czy się spodziewają tego, że dostaną nagrodę i też wydają pieniądze zawczasu. To byłoby bardzo ciekawe. Trzeba byłoby ich zapytać.

Ja tylko chciałem powiedzieć, że to też działa w drugą stronę, tak? Że jak ludzie podejrzewają albo zaczynają się obawiać, że mogą stracić pracę, bo też pojawiają się często sygnały takie, że może być niestabilnie w firmie, to wtedy z kolei zaczynają oszczędzać, prawda? Zaczynają wydawać mniej i to też jest bardzo ważny czynnik dla tych, którzy ustawiają jakieś tam parametry polityki gospodarczej. Czyli coś, co wydaje się dla nas zupełnie naturalne, bo wydaje mi się, że każdy z nas, gdyby ewentualnie się dowiedział, że rzeczywiście za, nie wiem, miesiąc, dwa, trzy jego wpływy finansowe będą mniejsze, no to już zacząłby oszczędzać na te gorsze czasy. Za coś, co wydaje się oczywiste i co wszyscy robimy, proszę Nobel. Ma pan tu Nobla. Ja bym powiedział po prostu, że ten Nobel im się należał. Po prostu im się należał.

19:30 · Finanse publiczne i obligacje 3

Rafał, tylko jeszcze dla dopełnienia nazwiska naszych noblistów. Jedno wymieniłeś? Michael Woodward. Woodward oraz Robert E. Hall. Hall, właśnie. Jeden ze Stanforda, drugi z Uniwersytetu Columbia. Jakoś tak dzisiaj pędzimy. Hall jest od zachowań ludzi, a Woodward jest od forward guidance. Skomplikuje teraz nieco nam i Wam ten klimat dzisiejszego odcinka, tego odcinka, nowego odcinka, kolejnego odcinka EKG+. Co powiecie na to, by wrócić do wielkich spraw, jakim są finanse publiczne, budżet i finansowanie naszego długu i porozmawiać chwil kilka o obligacjach.

Myśmy już trochę o obligacjach i to w różnych ujęciach mówili i od takiej indywidualnej strony i od strony państwa, które finansuje swoje potrzeby emitując dług po to, żeby mieć pieniądze na Funkcjonowanie swoje, tak bym skrótowo powiedział, tu i teraz. Co ciekawe, myśmy już zakończyli finansowanie tegorocznych potrzeb pożyczkowych. W tym tygodniu ministerstwo ogłosiło, tak. Czyli w październiku. Czasem bywało, że kończyliśmy wcześniej finansowanie tych potrzeb. W tym roku zakończyliśmy je w październiku, ale... Zakończyliśmy, bo już jesteśmy po emisjach obligacji, które sfinansowały tegoroczne potrzeby.

Jeśli będą kolejne emisje w tym roku, to już będziemy sobie finansować potrzeby. Robić górkę na rok 2027. Dlaczego o tym mówimy? Bo to nie brzmi w sumie ani nawet tak atrakcyjnie, interesująco, ale pomyśleliśmy, że warto Wam o tym opowiedzieć, dlatego że wcale nasz minister finansów nie miał problemu z tym, Rafał poprawiaj mnie, Chwila mi miewał, ale generalnie wyszło dobrze. W tym roku chwila mi miewał, ale teraz na końcówce finansowania tych potrzeb tegorocznych wcale nie miał takiego wielkiego problemu, żeby rynek, tak zwany rynek kupił te obligacje, czyli kupił ten nasz dług. Dlaczego to jest istotne? No bo jesteśmy po takich i decyzjach i wielkich dyskusjach o tym, co jest z tymi naszymi finansami publicznymi.

Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.