Kto się boi fentanylu? [PRÓG BÓLU, odc. 1]
W czerwcu 2024 roku Polskę obiega informacja o pierwszych ofiarach fentanylu, najsilniejszego opioidu na świecie, który zbiera śmiertelne żniwo w USA. Media grzmią o początkach epidemii opioidowej w naszym kraju. Sprawa szybko zyskuje polityczny wymiar. W tym samym czasie w szpitalu umiera Adam, bohater pierwszego odcinka serialu "Próg bólu." O jego walce z chorobą i niewyobrażalnym cierpieniu opowiada partnerka Adama, Wioleta. Kobieta w rozmowie z Anną Kiedrzynek, autorką cyklu, przyznaje, że bez silnych opioidów, w tym fentanylu, Adam wył z bólu. Lekarze rozkładali ręce, mówiąc - przy tej chorobie, musi boleć. Ale Wioleta nie przyjmowała tego do wiadomości. Gdzie udało jej się znaleźć pomoc? Ile to kosztowało? Posłuchajcie pierwszego odcinka serialu TOK FM, zatytułowanego "Próg bólu". **** "Próg bólu" to czteroodcinkowy serial TOK FM. Jego producentkami są Magdalena Birecka i Barbara Sowa, za oprawę muzyczną i postprodukcję odpowiada Bartosz Dąbrowski. Autorką grafik jest Zoriana Volianska, a wideo promocyjne przygotowali Joanna Sarwińska i Andrzej Jordan. Głosu użyczył Maciej Orłowski. Konsultacja merytoryczna dr Gniewko Więckiewicz.
Kto się boi fentanylu? Z Wioletą spotykam się kilka dni po walentynkach 2025 roku. W wazonie na stole stoi okazały bukiet czerwonych róż. Wioleta dostała je od Adama. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że Adam nie żyje. Zmarł osiem miesięcy temu. Walentynki nie było mnie w domu, zresztą nie jestem bardzo walentynkowa, jakoś nigdy szczególnie nie obchodziłam tego święta, ale będąc poza domem odebrałam telefon i miła pani powiedziała, że stoi przed moimi drzwiami z przesyłką dla mnie.
Co takiego dostał Adam, że ten przeraźliwy ból minął? Lekarka w prywatnej poradni przepisała mu pregabalinę, czyli substancję, która hamuje działanie nerwów uszkodzonych przez chemioterapię. Dzięki temu ból neuropatyczny, czyli prądy wywoływane przez lekki nawet dotyk, ustąpiły. Z kolei ból nowotworowy, spowodowany przez wrzedziejące rany przerzutowe w brzuchu, trzeba było leczyć morfiną oraz fentanylem. To najsilniejsze opioidy. Sam szczyt tak zwanej drabiny analgetycznej. Ta drabina to inaczej mówiąc schemat leczenia bólu. Zwykłe bóle, na przykład ból głowy, leczy się środkami z pierwszego szczebla drabiny, czyli na przykład ibuprofenem.
Na drugim stopniu drabiny mamy już opioidy, tylko słabsze, na przykład tramadol. Na szczycie silniejsze środki, poza morfiną i fentanylem także oksykodon czy metadon. Te nazwy jeszcze wiele razy powtórzą się w tym serialu. Ja sobie nie wyobrażam, jak wyglądałoby nasze życie bez fentanylu. Mówi się, że fentanyl odmienił chirurgię. Jeśli byliście kiedyś operowani, to najprawdopodobniej znieczulono Was właśnie fentanylem. Jego wynalazcą był Paul Janssen, belgijski naukowiec i założyciel firmy farmaceutycznej. Janssen zdawał sobie sprawę, jak potężny i silny lek stworzył. I dlatego na początku sprzedawał go wyłącznie anestezjologom. Dziś fentanyl jest dostępny normalnie w aptekach, oczywiście na receptę, bo to lek 100 razy silniejszy od morfiny, który pomaga na najgorsze bóle, głównie nowotworowe.
Występuje w plastrach naklejanych na skórę, tabletkach i sprejach. Pentanel w plastrach był cały czas przyklejony, czyli przez skórnię cały czas ta terapia była uskuteczniana. Natomiast mimo tego pojawiały się właśnie bardzo intensywne bóle i były to tak zwane bóle końca dawki. Prawdopodobnie wtedy, kiedy wykończyło się działanie plastrów, ból się nasilał albo właśnie jakiś bodziec wywoływał silniejszy ból. A takim bodziecem mogło być, tak jak mówiłam, wszystko, złe ułożenie pościeli w łóżku. Adam odczuwał ogromny niepokój, kiedy widział, że lek się kończy. Był spokojny tylko, jeśli wiedział, że fentanylu nie zabraknie.
Dlatego Wioleta musiała nauczyć się aptecznej logistyki. Teoretycznie fentanyl albo morfinę można kupić w każdej aptece. Farmaceuta może je przecież zamówić w hurtowni specjalnie dla danego pacjenta. Jednak zdaniem Wiolety w praktyce działa to słabo. W aptece blisko domu dostała mniej opakowań niż na recepcie z powodu braków w hurtowni. W innej aptece w ogóle nie mogła zrealizować recepty, bo na zmianie obecny był jedynie technik, a nie magister farmacji. A zgodnie z przepisami technik fentanylu sprzedać nie może. Wybierałam aptekę tak zwaną opioidową, przynajmniej tak o niej mówią pacjenci, w której wiedziałam, że dostępność tych leków opioidowych jest ciągła.
Ja zupełnie nie. To chyba dobry moment, żeby zabrać Was na drugą stronę lustra i opowiedzieć o ciemnej stronie opioidów. Do tej pory usłyszeliście o zbawiennym wpływie fentanylu na pacjentów walczących z bólem oraz o jego niezwykłej skuteczności. Ta substancja, jak wszystkie opioidy, jest jednak szalenie uzależniająca. Fentanyl stosowany bez zaleceń lekarskich stanowi ogromne zagrożenie. Uzależniać może już po pierwszym zażyciu. Łatwo go też przedawkować. Wystarczą 2 mg i organizm przestaje oddychać. Zatrzymanie akcji serca następuje w ciągu kilku minut. Ten łatwy i tani w produkcji syntetyczny opioid wymknął się spod medycznej kontroli, trafił na czarny rynek i w USA od kilku lat zbiera śmiertelne żniwo.
O tym, co się wydarzyło za oceanem, jeszcze Wam w tym serialu opowiem. Fentanyl zaczął jednak zabijać ludzi także w Polsce. Pierwsze informacje o pięciu ofiarach fentanylu w miasteczku Żuromin pojawiają się w kwietniu 2024 roku. Jako pierwsze temat opisuje uwaga, ale szybko podłapują go inne media. Nagłówki straszą. Fentanyl już tu jest i sieje śmierć. Spirala strachu się rozkręca. Fentanyl już zabija w Polsce. Gazeta Wyborcza. Narkotyk zombie. Jak Polska ma zamiar walczyć z najgroźniejszą substancją narkotyczną? Dziennik. Gazeta Prawna.
Fentanyl to broń masowego rażenia. Forbes. Fentanyl zalewa Polskę. Polskie Radio 24. Kroczymy ścieżką Ameryki. Do Polski idzie plaga fentanylu. Newsweek. Śmierć po fentanylu to już polska rzeczywistość. Czy na horyzoncie jest już epidemia? Onet. Adam zmarł w czerwcu 2024 roku. Wioleta nie oglądała w tym czasie telewizji, ani nie czytała newsów. Docierały do niej jednak echa nowej afery. Przerażone szepty, że fentanyl zabija, że mamy w Polsce kryzys opioidowy. Rozmawiali o tym między sobą pacjenci na korytarzach przychodni onkologicznej. W czerwcu media grzeją ten temat na całego.
W ślad za mediami idą politycy. Premier Donald Tusk zapowiada wojnę z dealerami. Duch, żuromin to słowa, symbole. Symbole tej trucizny XXI wieku, jakim jest właśnie fentanyl i innego typu narkotyki, które zbierają śmiertelne żniwo na całym świecie i zaczynają także w Polsce. Nikt, kto w Polsce zajmuje się tym przeklętym biznesem narkotykowym nie pozostanie bezpieczny. Wszystkie opioidy, nie tylko fentanyl, ale też tramadol czy oksykodon, stają się niemal wrogiem publicznym numer jeden. To wtedy w pewnej prywatnej poradni leczenia bólu w Białymstoku rozdzwaniają się telefony. Została napędzona taka fala strachu i przerażenia, że ludzie, którzy naprawdę strasznie cierpią, wolą strasznie cierpieć, niż przyjąć ten lek.
A może już teraz w Polsce mamy zupełnie inny problem? W następnym odcinku zabiorę Was do Białegostoku i do Gdańska, gdzie próbowałam poszukać odpowiedzi na to pytanie. Usłyszałam tam wiele o fentanylu i innych opioidach. O bólu i cierpieniu. Zrozumiałam, że w tej opowieści nie ma prostych rozwiązań. Jest za to cała grupa ludzi, o której w medialnym zamieszaniu zapomniano. Bardzo dużo dziwnych rzeczy się działo i bardzo ciężko mi jako dzieciakowi było wtedy wytłumaczyć, co mnie boli, gdzie mnie boli. Jak mnie boli? Ja po prostu nie dysponowałam w ogóle takim zasobem, nie wiem, słów. Czy minister zdrowia wie, że próbując rozwiązać jeden problem, skazała masę osób na stres i cierpienie?
Pokazano wszystkie 10 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Posłuchajcie pierwszego odcinka serialu TOK FM, zatytułowanego "Próg bólu".
****
"Próg bólu" to czteroodcinkowy serial TOK FM. Jego producentkami są Magdalena Birecka i Barbara Sowa, za oprawę muzyczną i postprodukcję odpowiada Bartosz Dąbrowski. Autorką grafik jest Zoriana Volianska, a wideo promocyjne przygotowali Joanna Sarwińska i Andrzej Jordan. Głosu użyczył Maciej Orłowski. Konsultacja merytoryczna dr Gniewko Więckiewicz.