Kto pamięta o Narodowym Święcie Odrodzenia Polski?
Dziś 22 lipca. W Polskiej Republice Ludowej tego dnia hucznie obchodzono rocznicę ogłoszenia Manifestu PKWN. O święcie opowiada dr Andrzej Skalimowski, historyk z Instytutu Historii PAN.
Podsumowanie dnia w Radiu TOK FM. Gdybyśmy się cofnęli o jakieś 40 lat, to wprawdzie nie moglibyśmy głosować w wolnych wyborach. Okazjonalnie ZOMO ganiałoby nas po ulicach, ale za to dziś byłoby wolne. Mamy 22 lipca, niegdyś Narodowe Święto Odrodzenia Polski. Gościem TOK 360 będzie teraz historyk Andrzej Skalimowski z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk. Kłaniam się, dzień dobry. Dzień dobry. Co było ważniejsze za poprzedniego systemu? 22 lipca czy 1 maja? Zależy jak patrzeć. Dla osób, które były silnie emocjonalnie związane z ruchem robotniczym i ideologią komunistyczną, pewnie święto pracy. Natomiast dla przeciętnego, cokolwiek to znaczyło, obywatela Polski Ludowej 22 lipca to były urodziny.
Kiedy się zaczęło świętowanie 22 lipca? Wiem, że oficjalnie ustanowiono to święto w 1945 roku, czyli rok po ogłoszeniu manifestu PKWN, ale czy oficjalne obchody zaczęły się od razu, czy też nabierały tempa wraz z trwaniem Polski Ludowej? 22 lipca to było oficjalnie święto Po eliminowaniu przedwojennego święta 11 listopada, które w sposób jednoznaczny kojarzyło się z odzyskaniem niepodległości, była więc to pewnego rodzaju podmiana ideologiczna. Rzeczywiście w 1945 roku, czyli rok po tak naprawdę ogłoszeniu manifestu lipcowego, który był takim bezpośrednim powodem powołania tego święta, ono zostało oficjalnie uregulowane
Czy obchodzono wcześniej? Raczej nie, ponieważ pomiędzy 1944 a 1945 rokiem było jeszcze takie wydarzenie jak zakończenie II wojny światowej. Władze walczyły z podziemiem niepodległościowym, także nie było czasu na świętowanie. Aby były kontrowersje co do tego, kiedy ustanowić to nowe święto narodowe, w II Rzeczpospolitej przecież długo nie było wiadomo, czy 11 listopada jest odpowiednim dniem. Komuniści mieli wątpliwości? Pewnie tak, ponieważ w rzeczywistości manifest lipcowy został zatwierdzony przez Józefa Stalina w Moskwie i to 20 lipca, a nie 22. On został ogłoszony dopiero dwa dni później, więc tu już na samym starcie właściwie mamy do czynienia z fałszerstwem, ale w 1945 roku nikt tego głośno nie podnosił.
Jak obchodzono Narodowe Święto Odrodzenia Polski? Parada kojarzy się z 1 maja. No to co się działo 22 lipca? To było wesołe święto. To nie było święto martyrologiczne. Nie było to święto upamiętniające jakieś przykre czy dramatyczne wydarzenia z historii. Ono miało kojarzyć się pozytywnie. W związku z tym... W lipcu, prawda, było w okresie letnim, słonecznym, zazwyczaj wakacyjnym, obchodzono je na wesoło, organizując różnego rodzaju manifestacje, festyny. Nie były to pochody, tak jak 1 maja, natomiast były to wydarzenia organizowane w zakładach pracy, w miastach, no i nierozłącznie
Towarzyszyły im otwarcia tak zwanych wielkich prestiżowych, zależy od skali oczywiście, inwestycji wówczas na 22 lipca. Jeżeli się coś budowało, to się musiało skończyć budować 22 lipca. Taka była zasada. Nawet niekoniecznie budowało. Wystarczyło na przykład, że jakaś miejscowość otrzymywała prawa miejskie i czekano z ogłoszeniem tego faktu na 22 lipca właśnie, żeby uświetnić to Święto Odrodzenia Polski. Czy to święto się przyjęło? Żeby wyrazić się jaśniej, czy obywatele Polski Ludowej, pomijając takich zaangażowanych opozycyjnie i takich przekonanych antykomunistów, czy to święto było dla ludzi oczywistością?
To było oficjalnym świętem Wojska Polskiego, nie tak jak teraz w rocznicę Bitwy Warszawskiej, tylko świętowano w maju. Część świąt próbowano przejąć z oficjalnego kalendarza sowieckiego, czyli święto rewolucji październikowej. Natomiast to się nieprzesadnie w Polsce przyjmowało. No nie można było od tego uciec. Natomiast w późniejszych latach raczej nie. Poprzestano na 1 maja, no jeszcze Święto Kobyt oczywiście, 8 marca, bo ono również wpisywało się światopoglądowo-ideologicznie w postulaty władzy. Natomiast 22 lipca chyba jest, tak mi się wydaje, takim najpozytywniejszym świętem w Polsce Ludowej, oficjalnym.
Andrzej Skalimowski z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk, był gościem TOK 360. Bardzo dziękuję. Było o komunizmie, to teraz o kapitalizmie.
Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.