Czy Węgry znajdą się poza strefą Schengen?

ZUS, podatki, czynsz, konto... Czekaj, płacisz za konto firmowe? Ty nie? Mi to płacą w Alior Banku, żebym miał u nich konto i z niego korzystał. Płacą ci? Dużo? Cztery tysiące się uzbierało. No żartujesz. Nie żartujemy. Z e-Kontem Biznes z kartą z plusem w Alior Banku możesz zyskać bonusy na prostych zasadach. W promocji nawet do czterech Połączenie. 13.43, Jakub Janiszewski przy mikrofonie, a z nami jest Anna Skrzypek z Fundacji Europejskich Studiów Progresywnych w Brukseli.

Dzień dobry. Dzień dobry panie redaktorze, dzień dobry państwu. No i pojawia się po raz kolejny to samo pytanie, czyli jak dyscyplinować Węgry. Ale właściwie pytanie jest poważniejsze, bo w tym momencie chodzi oczywiście o kolejny ruch ze strony Węgier, tym razem o liberalizację polityki wizowej. Tutaj chodzi przede wszystkim o Rosjan i o Białorusinów. W Europie pojawiły się takie obawy, że to jest właściwie rozszczelnianie tej polityki, Utrudniania wjazdu Rosjanom i Białorusinom na teren Unii Europejskiej, jedną z przyczyn oczywistych, To wszystko się zaczęło po inwazji na Ukrainę w 2022 roku. Ale ja rozumiem, że to jest właściwie poważniejszy problem, bo to jest problem w ogóle uzgodniania pewnych decyzji, pewnych kierunków politycznych w Unii Europejskiej.

I chyba to jest podstawowe źródło. Czyli znowu pytanie o to, jak się musi zreformować Unia Europejska, żeby takie przypadki jak ostatnia decyzja Węgier nie miały miejsca. Zdecydowanie, to jest właśnie sedno sprawy, bo z jednej strony i poprzednio, panie redaktorze, rozmawialiśmy na temat tej nieszczęsnej wizyty premiera Orbana w Moskwie w trakcie pierwszych dni właściwie prezydencji Węgier w Unii Europejskiej. Co z tego wynika? Co Unia Europejska może z tym zrobić? I tutaj w tym kontekście został wystosowany zresztą pierwszy list przez W tej chwili mamy do czynienia, można powiedzieć,

W jakimś sensie, pokłosie może tej wizyty, Węgry się tutaj bronią, bo mówią, że to jest decyzja stricte organizacyjna, która ma umożliwić dokończenie ich między innymi planów budowy elektrowni jądrowej Rosatom i w tym samym również potrzebna jest siła robocza i tutaj w ten sposób argumentują, że wśród ośmiu państw, które w tej chwili będą beneficjentami Nowych regulacji węgierskich znalazła się również Rosja i Białoruś. Ta nowa regulacja zwana Narodową Kartą ma rzeczywiście umożliwić przepływ pracowników na teren Węgier. Węgry mówią, no przecież mamy do tego prawo, Schengen obowiązuje i wiza Schengen jest jednym rodzajem wizy wjazdowej na teren Unii Europejskiej, ale jeśli chodzi o regulacje dotyczące postępowania w przypadku pracowników,

To pozostaje to w gestii państw krajowych i w związku z tym mamy do tego prawo. Nie uczyniliśmy niczego, co jest w jakiś sposób złamaniem prawa Unii Europejskiej. No i tu wracamy rzeczywiście do tego pytania, panie redaktorze, które pan zadał na samym początku, czyli jak daleko powinna sięgać Unia? Szczegółowe powinny być przepisy, bo jeżeli chodzi rzeczywiście o to rozróżnienie między wizami Schengen a wizami krajowymi, kompetencjami Unii Europejskiej, jak i również tego, co Unia może zrobić, jeśli państwo podejmuje działania, które no jednak zaprzeczają w zasadzie, że państwa w obrębie Unii Europejskiej muszą sobie ufać. No to wracamy tutaj do nierozwiązanych kwestii, do dość dramatycznych, ale nieskończonych dyskusji wokół Traktatu Lizbońskiego 2009 rok i tego, czego nie udało się 15 lat temu uzgodnić.

No właśnie, czyli to jest znowu pytanie o sam kształt Unii i o to, na ile Unia powinna być Zaryzykuję jednak takim tworem bardziej zintegrowanym. To jest chyba coraz bardziej palący problem pod tytułem głębokość tej integracji. Zdecydowanie tak. Poza tym jest również pytanie o to, gdzie pozostają luki w tych zasadach, którymi rządzi się Unia Europejska. Bo z jednej strony mamy bardzo jasne zasady, bardzo silny kontekst rozmowy na temat tego, że Unia powinna być wspólnotą opartą na zasadach demokracji, A z drugiej strony mamy pytanie, no ale co się dzieje wtedy, kiedy ta Unia boryka się z państwami, które w zupełnie inny sposób interpretują te zasady.

W tej chwili kilka dni temu ukazały się wszystkie raporty krajowe dotyczące przestrzegania zasad praworządności. I tutaj jeśli chodzi o Węgry, znowu mamy do czynienia z całą listą Postulatów ze strony Unii Europejskiej, których Węgry wcale nie wypełniły. A wracając do wiodącego wątku naszej dzisiejszej dyskusji, to jest to również pytanie dlaczego, bo oczywiście obrona Węgier pod hasłem to jest nasza decyzja, mamy do niej prawo, nie ma zasad w obrębie traktatów, które by nas powstrzymywały przed podjęciem Innej decyzji, jeśli chodzi o sposób przyznawania pozwoleń na pracę. To tutaj jest pytanie o to tak naprawdę dlaczego Wiktor Orban, biorąc pod uwagę, że był przedmiotem, był krytykowany za swoją wizytę w Moskwie, dlaczego podejmuje taką decyzję, wiedząc, że będzie to miało konsekwencje, wiedząc, że znowu doleje tej przysłowiowej oliwy do ognia.

Jest pytanie, dlaczego podejmowałby tak dużo polityczne ryzyko, biorąc pod uwagę również, że jego wielkim planem wydaje się, po ukonstytuowaniu się Parlamentu Europejskiego, budowa alternatywnej wizji, ale jednak Unii Europejskiej, wspólnoty państw, no i jego frakcja pozostaje trzecią co do wielkości w Parlamencie Europejskim. A jak pani myśli, dlaczego on to zrobił teraz? To jest właśnie pytanie, myślę, najważniejsze, bo jest pytanie, co jest pokłosiem rzeczonej wizyty i misji, którą premier Orbán nazywał misją pokojową, a o której właściwie tak naprawdę, jeśli chodzi o treść rozmów, niewiele wiadomo. I tutaj myślę, że wracamy do tej podstawowej kwestii związanej, no nie tylko z granicami, bo oczywiście ta kwestia zasady, że państwa muszą móc sobie ufać, żeby Schengen, wspólna obrona granic mogła funkcjonować.

Ale jest pytanie, do czego premier Orban może się posunąć, biorąc pod uwagę, że zachowuje się można powiedzieć kolokwialnie raczej sprytnie, bo w tym przypadku oczywiście Unia Europejska próbuje reagować, Komisarz Ylva Johansson wysłała listę. Jest ustalona data 19 sierpnia, do której Węgry powinny się ustosunkować i zaopatrzyć Komisję Europejską w swego rodzaju Wyjaśnienie, dlaczego podjęły taką decyzję w sprawie tej narodowej karty, umożliwiając czy ułatwiając zdobycie pozwoleń na pracę Rosjanom i Białorusinom wśród ośmiu innych państw, które te nowe przepisy powodują.

No ale jest pytanie, dlaczego rzeczywiście Viktor Orbán podejmowałby takie ryzyko, no bo to jest taka gra trochę na krawędzi, prawda? Myśli Pani, że zostanie w jakiś sposób, nie wiem, uszczelniona, zmodyfikowana strefa Schengen? Jakie są w ogóle możliwości teraz zadziałania jakby z samym mechanizmem Schengen w kontekście tego, co Węgrzy robią? W 2019 roku, czyli na początku poprzedniej kadencji, Ursula von der Leyen w swoich pierwszych expose mówiła o tym, że Unia Europejska musi uszczelnić swoje granice. To było wtedy oczywiście bardziej kwestią odpowiedzi na to, co się wydarzyło w trakcie tak zwanego kryzysu migracyjnego i to była taka odpowiedź, można powiedzieć, bardziej nawet w stosunku pod adresem państw z południa.

Dwa lata później ukazał się raport Komisji Europejskiej, w którym mówiono o tym, że Unia musi uszczelnić swoje granice, że wzmocniony musi zostać Frontex i on rzeczywiście został wzmocniony, ale również muszą powstać nowe przepisy, jeśli chodzi o zachowanie się państw w obrębie strefy Schengen. Co było z kolei pokłosiem doświadczenia związanego z COVID? Czy państwo rzeczywiście może zamknąć tymczasowo swoje granice albo uszczelnić swoje granice? No i tutaj Europejski Trybunał Sprawiedliwości podjął tą dyskusję, w wyniku czego również ustalono, że państwo jednostronnie nie może zamknąć granic na dłuższy czas niż 6 miesięcy i wtedy nawet musi tę swoją decyzję bardzo mocno móc umotywować.

No i dzisiaj jest pytanie, że właściwie Węgry, wykorzystując lukę, są właściwie postawione przed tablicą z prośbą o wyjaśnienie czy z żądaniem o wyjaśnienie, ale Schengen wyrzucone zostać nie mogą. Artykuł 7, jak wiemy z praktyki, lat jest bardzo trudny do uruchomienia, a sankcje finansowe wobec Węgier niespecjalnie przyniosły oczekiwane efekty. Co więcej, biorąc pod uwagę szczególnie ten kontekst, o którym dzisiaj rozmawiamy, czyli tej jedności Unii Europejskiej na skalę w obrębie, w kontekście polityki międzynarodowej, to jest pytanie, czy rzeczywiście Unia Europejska ma siłę, biorąc pod uwagę

Pracując w innym państwie niż państwo w którym są, biorąc pod uwagę transport, biorąc pod uwagę jak w ogóle zorganizowana jest gospodarka europejska, to dzisiaj wycofanie się z postulatów Schengen z 85 i 90 roku wydaje się surrealistyczne. Tym samym również myślę, że jak w każdym życiowym przypadku trudno karać wszystkich za występki jednego. Myślę, że tutaj jest rzeczywiście kwestią tego, na ile Unia Europejska będzie silna, żeby podjąć dyskusję o reformie, ale reformie jest prawdziwego zdarzenia. No i tutaj dzisiaj myślę, że takim, bo rozmawiamy dość pesymistycznie, ale myślę, że takim interesującym fragmentem jest to, że to nie tylko Parlament Europejski, ale również posłowie z parlamentów krajowych, przykładowo z parlamentu Finlandii, są tymi, którzy postulują, że integracja, szczególnie jeśli chodzi o tą politykę migracyjną, powinna iść naprzód.

A do tej pory te państwa nordyckie były raczej sceptyczne wobec jakichkolwiek reform, więc myślę, że w tym całym takim trudnym i dość pesymistycznym obrazie to daje jakąś tam nadzieję na optymizm i na to, że ta reforma zostanie podjęta, bo podjęta zostać musi. Nie chcę na koniec otwierać gigantycznego tematu związanego z pytaniem o rozszerzenie, ale trochę mam ochotę to wrzucić w tym kontekście, bo to jest taki kolejny test systemu, który pokazuje, jak Unia jest bezbronna wobec krajów, które stały się jej częścią, a zarazem są jakimś takim wewnętrznym buntownikiem i bardzo mnie ciekawi, jak to będzie wpływało właśnie na przyjmowanie nowych członków, którzy są siłą rzeczy przez to, że nowi to i też niepewni. No zdecydowanie tak. Tym bardziej, że w tej chwili, panie redaktorze, jeśli pan pozwoli, dla mnie jest to dość zaskakujące, że gdybyśmy tą rozmowę prowadzili dwa lata temu,

To ten entuzjazm a propos rozszerzenia Unii Europejskiej był ewidentny. Dzisiaj, jeśli przysłuchujemy się dyskusji w Parlamencie Europejskim, jak i również patrzymy na to, jakie priorytety artykułowały frakcje w Parlamencie Europejskim i co znalazło się w tym programie komisji, to rzeczywiście nie ma takiego poczucia, że to rozszerzenie jest automatyczne. Oczywiście jest kwestia kontekstu międzynarodowego, tego, co się wydarzy w Stanach Zjednoczonych, Na ile to rozszerzenie okaże się koniecznością? Ale dzisiaj właściwie w Brukseli panuje przekonanie, że biorąc pod uwagę wszystkie doświadczenia po roku 2004 nie może być rozszerzenia bez reformy. A reforma jest olbrzymim wyzwaniem.

I pytanie, na ile dzisiaj można uciekać się do skrótów z uwagi na konieczność historyczną, którą rozszerzenie jest, z uwagi na zobowiązania, które Unia poczyniła wobec państw, które starają się o członkostwo. No ale z drugiej strony również wiadomo, że większa ilość państw będzie stanowiła większe wyzwanie w podejmowaniu decyzji. No i również w przestrzeganiu zasad polityki, przykładowo polityki dotyczącej bezpieczeństwa Dziękuję bardzo. Anna Skrzypek z Fundacji Europejskich Studiów Progresywnych Brukseli była z nami. 13.57.