Wybity bark? Czy to zawsze kończy się operacją?

Jakie uczucie jest tuż przed tym, jak ten bark się zwichnie? Jest dosłownie uczucie, że zaraz mózg mówi, że zaraz się coś złego stanie. Jeżeli już dochodzi do zwichnięcia, to my nigdy tego nie pominiemy ze skręceniem. To jest zdecydowanie poważniejsza sytuacja. No i też fizyczna deformacja, czyli tutaj de facto będzie widać, że ta głowa kości nie znajduje się w tym miejscu, w którym powinna. Wręcz bym powiedział, że jeżeli nie chcemy doprowadzić do ponownego zwichnięcia barku, no to potrzebujemy ten sportoprawia. Cześć, to jest TALKS4LIFE, czyli podcast o zdrowiu, fizjoterapii, rehabilitacji, o tym, co może się zepsuć w naszym ciele i dlaczego, jak szukać przyczyn, na co zwracać uwagę, a potem co z tym robić.

Dzisiaj do studia TALKS4LIFE FIZJO4LIFE w Warszawie zaprosiłam Filipa Alberta-Żołądka. Bardzo mi miło. I Bartka Pietruszewskiego. Dzień dobry. I porozmawiamy sobie o zwichniętych barkach. O tym, czym to się różni od innych przypadłości, które możemy mieć w tym stawie i jak z tym postępować i czy operacja jest konieczna. Więc jeśli bark i problemy z barkiem są tematem tobie bliskim, czego ci nie życzymy, no to posłuchaj i podziel się tym odcinkiem, bo może się przydać też komuś innemu. Zacznijmy od takiego pytania, które podstawowe mi się narzuca, ponieważ już jakieś tam odcinki o barkach i problemach z barkiem mieliśmy wcześniej, między innymi o slapie i tak dalej. Czym się różni zwichnięcie barku od wybitego barku od slapa?

No to w zasadzie to tak. Zwichnięty bark... Nie różni się. Znaczy wszystkie te części, które wymieniłaś, to albo to jest po prostu synonim, tak, można powiedzieć, w wielu przypadkach, albo po prostu składowa na przykład tego, co się dzieje w trakcie tego procesu na przykład zwichnięcia barku. O zwichnięciu mówimy głównie wtedy, kiedy powierzchnie stawowe się od Ciebie znacznie oddalają, głowa kości ramiennej, czyli kość ramienna w zasadzie wypada nam ze stawu. Często Uszkadzając po drodze jakieś oboczne struktury, m.in. ten obrąbek, który stanowi pewnego rodzaju uszczelkę wokół panewki stawu i w tej panewce sobie siedzi ta głowa, więc to wszystko jest do siebie przyklejone. I teraz można sobie wyobrazić, że gdy dochodzi do zwichnięcia, kość musi pokonać pewną trasę na zewnątrz tego stawu, więc po drodze te wszystkie struktury, które są

No, też mogą ucierpieć. Nie zawsze, aczkolwiek bywa i tak. I tutaj obrąbek właśnie, czyli tak zwany SLAP też między innymi, bo uraz typu SLAP wiąże się z uszkodzeniem górnej części obrąbka wraz z przyczepem głowy długiej bicepsa, czyli górna część po prostu ulega uszkodzeniu, więc... Można mieć jednocześnie zmięśnięty bark, można mieć uraz SLAP jednocześnie w tym samym momencie. To się rzadziej troszeczkę może zdarzać z racji tego, że SLAP jest ulokowany w górnej części, a głównie zmięśnięcia najczęściej bywają w przedniodolnym kierunku. Czyli tu? Tak, czyli kość wypada do przodu, już kaza się przedniodolna część obrąbka i to jest tzw. uszkodzenie bankarta. No dobra, no a wybicie, bo wybicie, samo to słowo też kojarzy mi się z tym, że jakby ten staw z tego swojego właściwego miejsca wypada.

No to jest jakby takie bardzo chyba... Generalnie nie mamy tego w nazywnictwie medycznym. Folkowe takie, tak? Tak. Potoczne. Jeżeli ktoś mówi wybity bark, to najprawdopodobniej ma na myśli właśnie bark zwichnięty. Lub bywało też często tak, jak mówiło się o wybitych palcach, że na przykład był uraz, w którym kość na chwilę Wysunęła się ze stawu, na przykład jeżeli chodzi o kciuk, ale do niego wróciła. To wtedy teoretycznie można to nazwać podwichnięciem, tak? Jeżeli dobrze pamiętam, kiedy kość nie pozostaje poza krawędzią stawu, tylko wraca na jego miejsce, ale fizjologicznie dostaje się w punkt, w którym nigdy wcześniej nie była, więc naciąga te struktury. No właśnie, o to też chciałam zapytać, bo mam taką przyjaciółkę, którą serdecznie pozdrawiam. Weroniczko, wiesz, że o to mowa.

Która, Weronika, właśnie ty też znasz, która ciągle ma ten bark podwichnięty, tak? I to jest jeszcze coś innego. Zgadza się. Tutaj w tych przypadkach może dochodzić do podwichnięcia, ale może dochodzić też do zwichnięć, które na przykład taka osoba już umie sobie na przykład samemu... Nastawić. Tak, z powrotem, tak? I to jest, nie jest to niemożliwe. Nie zawsze jest potrzebna opieka, że tak powiem, medyczna, żeby to zrobić. W sensie, ja nie mówię, że samemu nastawianie jest w jakikolwiek sposób lepsze. Nie, to jest takie nie próbujcie tego w domu raczej, nie? Tak, ale ogólnie to jest, nieważne czy to jest nastawiane już w placówce medycznej, czy po prostu sami gdzieś tam przez przypadek udało nam się to nastawić, no to też będzie to związane, że wracając, ręka wracając, też może podrażnić pewne struktury, tak?

No oczywiście pod opieką medyczną można tam trochę zminimalizować, ale to też nie znaczy, że to jest całkowicie bezbolesny i przyjemny zabieg, tak? To jeszcze różnica ze skręceniem i z naciągnięciem, bo teraz naciągnięcie mi się kojarzy raczej z problemem mięśniowym, a nie samego stawu. Dobrze myślę? Tak, znaczy przede wszystkim, jeżeli już dochodzi do zwichnięcia, to my nigdy tego nie pomylimy ze skręceniem. To jest zdecydowanie poważniejsza sytuacja. Pierwszy taki objaw jaki my widzimy, no to jest deformacja tego stawu. Przez to, że ta kość wypada nam ze stawu, no to widzimy przestrzeń, że ten bark jest taki, jakby jest tam taka szpara, dziura przy tym wszystkim. Przy skręceniu ten ból jest również duży. To nie jest tak, że ten ból w wielu przypadkach może być wręcz podobny. Ból, jeżeli chodzi o intensywność, natomiast tam nie dochodzi do deformacji stawu.

Oczywiście przy zwichnięciu też może być obrzęk, No ale jak widzimy, jak się kość zdyslokuje, to często jest to dużo większy obrzęk niż po prostu przy zwykłym takim skręcaniu. Tak, o objawach też na pewno jeszcze będziemy mówić za chwilkę, natomiast jeszcze chciałabym znaleźć przyczynę, czyli po prostu zapytać się was, jak do tego zwichnięcia barku może dojść i dlaczego? Co tam się może zadziać, że ten bark jest zwichnięty nagle? Generalnie przez to, że staw ramienny jest stawem z największym zakresem ruchomości w naszym ciele, żadnym innym stawem nie jesteśmy w stanie wykonywać ruchu w każdą stronę i w naprawdę ogromnym zakresie. Więc jeżeli chodzi o bark, to jest to stosunkowo łatwe do doprowadzenia. Upadek na wyprostowaną kończynę, czy nawet jakby mądre określenia.

Dodatkowo też, jeżeli chodzi właśnie o to, przez to, że nie mamy jakby dużej powierzchni, która stabilizuje nam ten staw, to przy okazji, jeżeli mamy do czynienia z wiodkością stałową, hipermobilnością, coś o czym tam kiedyś mówiliśmy, też przez to, że więzadła i ścięgna będą troszeczkę luźniejsze, będą gorzej gdzieś tam hamowały nam ten ruch, to wtedy też jest taki aspekt genetyczny powiedzmy, u których i u takich osób będzie zdecydowanie też większe prawdopodobieństwo, że do takiego zwichnięcia może dojść. Nawet w sytuacjach teoretycznie mało inwazyjnych. No to teraz te objawy. Oczywistym pewnie jest ból, oczywistym może być to spuchnięcie, tak jakiś obrzęk. Czy jest coś jeszcze takiego, po czym łatwo poznamy, albo osoby, które mogły tego doświadczyć, że to właśnie jest zwichnięcie barku, a nie cokolwiek innego?

Przede wszystkim niemożność ruszenia tą ręką, niemożność jej odwiedzenia, zgięcia, ogólny ból. Przy takim zwiśnięciu dochodzi do rozciągnięcia naczyń krwionośnych, do rozciągnięcia nerwów, więc te wszystkie struktury mogą ulec kompresji. Albo rozciągnięciu, co jedno i drugie wiąże się z tym, że dochodzi często do niedotlenienia, nieodżywienia przez jakiś czas i nawet jeżeli to jest od razu po tym urazie, to będziemy odczuwać bardzo duże właśnie te dolegliwości bólowe, no i tak jak powiedziałem niemożność ruszania tym ramieniem. Wybity bark? Czy to zawsze kończy się operacją? Czy to zawsze kończy się operacją?

I tyle. I dopiero zaczyna być problematyczne po pewnym czasie. Natomiast tu jest uraz, że tak powiem, jasny, dość przejrzysty. No i też dużo strachu u osoby, która go doświadcza, taki też uraz dostarcza. Plus bardzo charakterystyczny objaw, o którym większość osób, która doznała tego zwichnięcia mówi, że oni czują, że ta kość tak jakby odłączyła się od reszty ciała. Czy to na chwilę, czy jakby na cały okres, dopóki tego barku nie wstawimy z powrotem do stawu. Także to Jeżeli nie mieliśmy takiego doświadczenia, to trochę ciężko nam to zrozumieć, ale rzeczywiście bardzo często osoby mówią, że jest konkretnie odczucie, że kości przestały do siebie przylegać. Czuć, że coś się przemieściło i to tuż przed urazem często dochodzi do

Tak zwanego objawu obawy. Używa się tego też jako testu u osób, które są narażone na tego typu zwiśnięcia, na przykład doświadczyły już zwiśnięcia, albo na przykład nie doświadczyły, ale właśnie mają taką wiotkość stawową. To jest bardzo prosty test, po prostu ustawia się rękę w odwiedzeniu i w rotacji zewnętrznej i kieruje się właśnie do rotacji zewnętrznej. Czyli tak jakbyśmy mieli zapukać do drzwi? Tak, tylko że my możemy tutaj jeszcze tą rękę delikatnie pomóc pacjentowi. Natomiast nawet często jest tak, że nawet jeżeli autonomicznie dana osoba wykona ten test i na przykład czuje, że dosłownie pojawia się w głowie uczucie. Dlaczego o tym mówię? Bo ja podwichnąłem dwa razy bark i wiem dokładnie, jakie uczucie jest tuż przed tym, jak ten bark się zwichnie.

Robimy dane ćwiczenie w trochę mniejszym zakresie, żeby przyzwyczaić mózg, że słuchaj, tu się nic nie stanie, tak? I teraz mówiłeś o tym nastawianiu i pomijając fakt, że raczej nie próbujmy tego robić sami w domu, bo to chyba nie jest najlepsze wyjście, to czy Bark po zwichnięciu zawsze trzeba nastawiać w szpitalu? Czy to jest też case dla fizjoterapeuty, że idziemy do gabinetu i fizjoterapeuta, w cudzysłowie, wsadzi go na miejsce? Czy przy zwichnięciu barku, zwłaszcza za pierwszym razem, lepiej jest go na przykład Od razu zoperować, żeby go ustabilizować, bo też są takie pogłoski, mity, słyszałam, czytałam na grupach, że jest ta teoria. Na pewno nie szedłbym od razu w zabieg operacyjny po samym zwichnięciu.

Tak i to po to właśnie tak jak Bartek powiedział, idzie się do szpitala, robi się badania obrazowe i tutaj takim chyba najszybszym będzie właśnie RTG, żeby zobaczyć w jakim ułożeniu jest ta kość i w oparciu o te badanie też można ten staw już nastawić. W sensie to jest wizyta po prostu w szpitalu, czy to jest raczej SOR? Wiadomo, że w naszych polskich warunkach to będzie SOR. Z tym nastawianiem na SOR-ze to też słyszałem różne historie, więc nie chcę nikogo straszyć. Po prostu chodzi o to, że jeżeli ktoś ma Po prostu znajomego, który jest ortopedem, który zajmuje się barkami, to lepiej skorzystać z jego pomocy, wiadomo. Natomiast często nie mamy wyboru, więc ten SOR będzie na pewno lepszy niż samemu sobie nastawianie, to jakby pierwsze. Ja osobiście nie podejmuję się takiego nastawiania, chyba że

Nie byłoby takiej innej możliwości. Załóżmy, że jesteśmy gdzieś w krytycznej sytuacji i to ramię będzie więcej dawało objawów, jeżeli będzie w tym ułożeniu, bo właśnie tak jak mówię, może dojść do trwałego uszkodzenia nerwów, trwałego uszkodzenia naczyń. Bardziej niebezpieczne niż próba nastawienia tego barku. Tym bardziej, że dużo osób, które zwichnęły bark, nastawiały go sobie samemu intuicyjnie, często uderzając o jakieś powierzchnie i autentycznie to też potrafi zadziałać. I tutaj też taki znaczek stąd poproszę. Absolutnie. Mówię o tym tylko i wyłącznie dlatego, że po prostu in vivo takie rzeczy obserwowaliśmy. Natomiast jeżeli chodzi właśnie o taką procedurę, no to dobrze jest pójść wykonać to pod okiem po prostu specjalisty.

I to była druga część, bo to było jeszcze... Druga część była z tym takim mitem, nie mitem krążącym, że przy pierwszym zwichnięciu barku warto go zoperować, żeby go ustabilizować, bo potem jest mniejsza szansa kolejnego zwichnięcia. To nie jest inaczej, to nie jest do końca mit, bo to też zależy od grupy pacjentów, których mamy na myśli, tak? I ja też jakby, Bartek myślę, że też się zgodzi ze mną, że my jesteśmy ogólnie raczej za tą opcją, żeby te operacje oddalać w czasie, natomiast w niektórych przypadkach jest to rekomendowane Jeżeli chodzi o bardzo młodych ludzi, na przykład przed 20 rokiem życia, przy takim pierwszym zwiśnięciu, bo to jest też grupa wysokiego ryzyka właśnie zwiśnięcia barków. Czyli młodzi, głównie mężczyźni, to są właśnie grający chłopcy de facto, no bo to jest tam przed 20 rokiem życia.

Wybity bark? Czy to zawsze kończy się operacją? Czy to zawsze kończy się operacją? Wybity bark? Czy to zawsze kończy się operacją? Wybity bark? Czy to zawsze kończy się operacją? Jest rekomendowane, żeby zrobić zabieg, żeby to ustabilizować i tutaj te dane wskazują na to, że później finalnie jest mniej tych podwichnięć. Mamy teraz dużo zabiegów, które naprawdę potrafią dać niezłe efekty rodzajów wykonywania, bo kiedyś było troszkę mniej tego, ze względu na ilość urazów, które się dzieją przy też towarzyszących przy zwichnięciu.

Z wiśnięcia ponownego? Nie w stu procentach. Nie, ani fizjoterapia, bo tego nigdy nie jesteśmy w stanie przewidzieć. Natomiast naprawdę niektóre operacje, osobiście znam po prostu osoby, które były po kilkunastu zwiśnięciach tego barku, dosłownie. W ciągu życia, na przykład w ciągu 10 lat miały, nie wiem, 15 do 20, nawet myślę, że powyżej 20 razy. Tylko oni się już do tego przyzwyczaili. Potrafili sobie wsunąć, można pomyśleć o tym w ten sposób, że ten aparat robił się już tak luźny, że tylko mięśnie to trzymały, ale wszystkie systemy takie twarde, czyli ten obrąbek, właśnie tam jakieś więzadła na przykład były już w jakiś sposób rozluźnione, torebka była luźniejsza i w sytuacjach gorszych ich predyspozycji dochodziło do takiego na przykład zwiśnięcia, podwiśnięcia, bo to też zależało i na przykład po operacji

Nie było już nic. Żadnych epizodów. Już sobie ten system wypracowali dalej, wiedzieli co im szkodzi. Przepracowali mięśniowo i stabilizacyjnie i mają bardzo dobry efekt. Więc tutaj bym powiedział, że można zawsze poddać pod dyskusję. Trzeba po prostu z lekarzem przeanalizować. Dużo teraz lekarzy jest skłonnych do tego, żeby jednak spróbować zachowawczo. Chyba, że rzeczywiście pacjent jest w bólu po takim na przykład zwiśnieciu wiele miesięcy i wtedy Też nie ma sensu się męczyć. Oczywiście, że tak. Dobra, to teraz mi powiedzcie w takim razie, jak wygląda i na czym polega to leczenie zachowawcze, które ma troszeczkę uchronić przed może niekonieczną operacją. W pierwszym etapie, tak świeżo po zwichnięciu, też bardzo często jest zalecenie chwilowego przynajmniej unieruchomienia tego barku, żeby dać tym tkankom odpocząć, trochę się zregenerować, częściowo zagoić, jeżeli doszło do większego lub mniejszego uszkodzenia.

Już nie mówię w rotacji, tylko w ogóle z odwiedzeniem ramienia do boku. Stopniowo przechodzimy do coraz bardziej dynamicznych, coraz bardziej złożonych, wymagających dużo więcej stabilizacji ruchów, żeby na koniec po prostu pracować już dynamicznie, czyli właśnie rzuty, przechwytywania, machanie tą ręką na różne sposoby, już praktycznie jakbyśmy biczem uderzali. Tutaj już granica to jest tylko wyobraźnia już terapeuty w pewnym momencie. Jesteście w stanie określić, ile trwa taki pełen cykl rehabilitacji? Nie mówiąc, że oczywiście warto potem trenować i ćwiczyć i siłowo i tak dalej przez całe życie i do końca życia. Bardzo dużo zależy od naszych oczekiwań. Co jest głównym celem tej rehabilitacji, bo jeżeli chodzi o takie aktywności dnia codziennego, to czy to będzie po zabiegu operacyjnym, czy po prostu po zwichnięciu samym barku, to pewnie tak w granicach między 8 a 12 tygodni do takich klasycznych rzeczy, które wykonujemy w ciągu dnia, to bez większych problemów doprowadzimy.

Aktywności sportowe, w zależności co tam się wydarzyło, no to bardziej 3-6 miesięcy tak totalnie bez kontaktu. Jeżeli mówimy o jakichś sportach zespołowych, sportach walki, Sporty, w których dość często dochodzi do takich sytuacji, no to tam to co najmniej pół roku, pewnie nawet i dłużej, żeby ta stabilizacja regularnej aktywności, prawidłowo zaprogramowanej rehabilitacji, żeby przejść przez te wszystkie też aspekty, o których przed chwilą mówił Filip. Ale to, że zahaczyłeś o ten sport oznacza, że powrót do sportu jest możliwy po tym urazie. Absolutnie. Wręcz bym powiedział, że jeżeli nie chcemy doprowadzić do ponownego zwichnięcia barku, to potrzebujemy ten sport uprawiać. Będą sytuacje, kiedy będziemy musieli trochę zmodyfikować nasze hobby.

Jeżeli doszło kilkunastokrotnie do zwichnięcia barku, te struktury są rzeczywiście mocno uszkodzone. To musimy się liczyć z tym, no że część badań wręcz mówi, że jeżeli dochodzi do tych uszkodzeń typu SLAP, BANKART czy HEALSAX, to jesteśmy w stanie wrócić do tego sportu, natomiast stosunkowo niewielka część tych osób w sportach uderzanych, łamanych, takich gdzie używamy kończyn powyżej ruchu, powyżej poziomu głowy, to stosunkowo niewielka grupa jest w stanie wrócić do tego sportu bez bólu totalnie. Czyli czy to będzie zoperowane, czy nie, czy to będzie wyrehabilitowane, czy nie, to bardzo często gdzieś tam te dolegliwości bólowe w większym lub mniejszym stopniu będą występowały. Pomimo, że funkcja może być bardzo dobra, w sensie tu jest też często problem, bo ból jest jakby osobnym kryterium, a funkcja może być taka, że na przykład ten bark się nie będzie podwijał, ale

Czy zwichał po prostu, ale będzie tak, że dalej ta osoba po jakimś takim intensywnym wysiłku może odczuwać na przykład jakiś tam problem. Czyli będę w stanie grać, będę w stanie, nie wiem, serwować w siatkówce i tak dalej, ale ból może być, tak? Potem godzina z workiem lodu na barku i odpoczynek tydzień. Mówimy o sporcie. Bo nie mówimy o ćwiczeniu zawodowym. Bardziej chodzi o jakby te ruchy głównie ponad głową łamane, bardzo duża dynamika, czyli właśnie sporty uderzane, no i w drugą stronę, jeżeli chodzi też o sporty walki, no jujitsu gdzieś tam dźwignie na ten bark, no to też jak będziemy doprowadzali do skrajnego zakresu, też to będzie się odpalało. Bo jeżeli chodzi o codzienne życie, to raczej będziemy w stanie ogarnąć. Tak, jak najbardziej. No to jest kwestia tego, na jakim poziomie kto był.

Co on zamierza jeszcze w tym sporcie robić i to nie jest tak, że też należy sobie dać całkowicie siana już wtedy z tym sportem, ale trzeba się liczyć z tym, że dobra, no doszło do jakiegoś urazu, ja mam troszkę tam struktury inne, muszę nie dość, że o to dbać cały czas, a nie, że skończyłem rehabilitację, dobra i te ćwiczenia na bark, które mi tam dał ten rehabilitant, to ja sobie tam raz na pół roku zrobię, jak mnie zacznie boleć, jak sobie przypomnę, tylko po prostu tu jest największy problem, dyscyplina. U tych osób, które wiedzą, że mają o coś dbać, to te kontuzje jednak mimo wszystko i ta pewność siebie w tych zakresach jest większa. Ale jeżeli nie nauczymy się tego, jak już tutaj w tych podcastach zawsze powtarzamy, że ciało nigdy nie jest takie samo, jak było oryginalnie, tak? To jest jakby... Więc musimy... I może nigdy nie być tak dobrze, jak kiedyś było, ale to nie znaczy, że my mamy w ogóle teraz sobie już dać spokój w ogóle z czymkolwiek.

Poddać się i tam... Przyzwyczaić się do nowych warunków, przegryźć to, zaakceptować i po prostu robić swoje. I to nie chodzi o to, żeby sobie jakieś limity na głowę od razu założyć, ale logicznie, jak np. dźwigniowałem wcześniej prawą ręką cały czas, albo dawałem sobie dźwigniować tę rękę, to może jednak tutaj muszę sobie zdawać sprawę, że może być tak, że ta ręka będzie troszeczkę słabsza niż tamta i muszę trochę zmienić strategię np. walki albo poruszania się. To też nie jest niewykonalne, ale większość ludzi po prostu wybiera najprostszą drogę. Ma być tak, jak było. Ale różnie z tym bywa. Co jeszcze tak w ramach podsumowania powinno wybrzmieć dla naszych słuchaczy i widzów, żeby sobie zapamiętali o dzisiejszym temacie, czyli o zwichnięciu barku? Nie jest to nic strasznego.