Studio wschodnie - o sprzątaniu polskich cmentarzy w Ukrainie

On jest fanem UPA. My mu podajemy rękę, ktoś powie jak. Ale kiedy rozmawiamy z Srygiem, to jest historyk z Wykształcenia, to jest patriota ukraiński. On pojechał walczyć w Donbasie w 2014 roku, kiedy wybuchła wojna i teraz też pojechał na Ochotnika. To nie jest młodzieniec, który ma lat 35, który będzie tam funkcjonować na takich zasadach, wystarczy mi tlen i dam radę, nie? To jest człowiek po 50, no ale wiadomo, sprawny i tak dalej. Ale kiedy rozmawialiśmy z Siergiejem, to jest, wie pan, to jest proces. On był uczony przez lat 30, że UPA to są bohaterowie. I on doświadczał też tego, bo widział zdjęcia ludzi, których Sowieci po 1945 roku też mordowali, jak naszych wyklętych, z którymi walczyli, których ganiali po lasach i tak dalej. Ale to jest proces, który musi się dokonać. Kiedy byliśmy z Sergiemem w Gdyni na festiwalu Niepokorni, Niezłomi, Niewyklęci rozmawialiśmy publicznie.

I ona także była z nami 9-10 lipca w Łucku i w Ostrówkach. Na swoim Instagramie czy tam na Facebooku opisała tą historię, opisała jakby te mordy, bo była i w Kisielinie z nami i w Porycku, więc opisała to o czym i my tam mówiliśmy i ludzie z IPN-u opowiadali. No i niestety jakby dostała taki no w twarz hejtem na tym Facebooku, że to ruska onuca i tak dalej, prawda? Czyli ludzie, którzy tam na Ukrainie od wielu lat są przekonywani, że UPA to bohaterowie, to im trudno jest teraz się no jakby zmienić zdanie o tym, tak? To będzie na pewno długi proces.

Natomiast także trzeba wierzyć w to, ja może jestem niepoprawnym optymistą, jeśli chodzi o to, Że po buczy i rpieniu, kiedy oni będą odszukiwać swoich pomordowanych w taki sam sposób bestialski, jak UPA mordowała Polaków tam. I oni chcą ich odkopać i pochować na cmentarzu. Tak samo i nam chodzi o to, żeby odnaleźć tych ludzi i ich pochować. Bo przecież jest tysiące miejsc, gdzie w dołach, teraz to już gdzieś w polach, w lasach leżą ci ludzie. Mieszkańcy ówczesnych polskich wiosek, czy nie tylko polskich, tych wiosek tam na Ukrainie, na Wołyniu, pod Stanisławowem i o których nikt nie wie gdzie są. Wiadomo, wiele osób wie o tym, ale o tym nie mówią. Jestem przekonany, mam nadzieję taką, o tym też Leon Popek mówił,

No niestety wolelibyśmy, żeby tego nie było, tak? Natomiast rzeczywiście trzeba o tym mówić jako o ludobójstwie i trzeba o tym mówić wprost, bo jeśli będziemy zakłamywać, to nigdy nie dojdziemy do tego porozumienia z Ukraińcami. Zawsze będzie w tle Jakaś niepewność, jakaś wątpliwość. My nie mamy wątpliwości. UPA dokonała tych mordów. Były także akcje odwetowe Armii Krajowej czy Polaków, którzy tam mieszkali, ale skala i wykonanie było zupełnie inne. I nawet są rozkazy pułkownika Bąbińskiego Lubonia, dowódcy Okręgu Armii Krajowej Wołyń, który mówił, że owszem dopuszcza akcje odwetowe, ale bez mordowania kobiet, dzieci, cywilów.

Bez bestialstwa takiego. Rozbić oddział UPA, proszę bardzo. Walczyć ze zbrojnymi, proszę bardzo. Natomiast mordowanie cywilów, no w polskiej takiej rycerskiej historii to się nigdy nie mieściło. Nie ma nikomu w głowie, że tak może być, więc ci rycerze walczyli z rycerzami. No ale niestety upowcy mordowali Polaków tam bestialsko i o tym trzeba wprost mówić. A co z tego wyjdzie? No miejmy nadzieję, że ta prawda będzie i że teraz będą mieli bardzo dużo swoich bohaterów, którzy bronią ojczyzny, którzy tam zginęli, którzy ponieśli jakieś Rany, którzy zasłużyli się swoim bohaterstwem i przeżyli i może na tym będą budować taką tożsamość swoją ukraińską.