Studio wschodnie - o polityce Serbii w kontekście wojny w Ukrainie

No właśnie, bo myślę, że też z jednej strony oczywiście wizyta odwołana, więcej do niej nie doszło, ale też ważne są bez wątpienia, może nawet ważniejsze, powody, dla których szef rosyjskiej dyplomacji do Belegradu się wybierał. Po co Ławrow leciał, chciał lecieć do Belegradu? To oczywiście powody symboliczne, to zdecydowanie powody symboliczne. Ja zażartowałem, że ta wizyta była opłacona, dlatego że Dlatego, że właśnie nie ma nic za darmo w polityce zagranicznej i 29 maja Serbia i Rosja, w rozmowie telefonicznej prezydent Serbii Aleksander Vucic i prezydent Rosji Władimir Putin ustalili, że na najbliższe trzy lata Serbia będzie miała dość atrakcyjną cenę gazu, tak mniej więcej trzy razy niższą niż ta cena rynkowa dzisiaj.

Ta cena waha się między 310 a 420 Piotr Czajkowski, prezydent Uniwersytetu Sowieckiego w Krakowie. Właśnie, no nic za darmo, więc Zławorow tutaj leciał po to, żeby potwierdzić tą tak zwaną symboliczną, tradycyjną przyjaźń między Serbią i Rosją i pokazać, ja rozumiem, przede wszystkim w rosyjskiej telewizji, że są państwa w Europie, które wspierają Rosję w jej działaniach i Rosja ma dalej jakichś sojuszników w Europie poza Białorusią. I w tym sensie była to wizyta propagandowo-symboliczna i wydaje mi się, że najlepsze co się stało dla Serbii to to, że tej wizyty nie ma, bo ta wizyta faktycznie w jakimś sensie była wymuszona przez stronę rosyjską, mam wrażenie, a dla Serbii lepiej było, że do tej wizyty nie doszło, a wszyscy tutaj, jak rozumiem, otrzymali lekcję geografii politycznej, że niestety czystety Serbia jest państwem europejskim geograficznie, no uważam, że cywilizacyjnie także,

Historycznie powiązana była z Europą, a nie ze Wschodem i to jest też taka lekcja pokory, mam wrażenie, dla niektórych polityków na wschodzie Europy. Czy jej odwołanie tej wizyty coś zmienia w tych ustaleniach gazowych przede wszystkim? Nie, nic nie zmienia dlatego, że oczywiście ta decyzja zapadła i ona będzie realizowana. Rosji po prostu zależy na tym, żeby Serbia dalej kontynuowała tą politykę neutralności w stosunku do konflikt na wschodzie i to zostało ustalone i to będzie realizowane. Zwłaszcza, że minister Ławrow nie przyleciał, ale z prezydentem Vuciciem spotkał się ambasador Federacji Rosyjskiej w Belgradzie, Aleksandr Bocan-Herchenko.

Propaganda rosyjska podkreśla, że nie wszyscy są przeciwko nam, że są jakieś państwa, które nas wspierają. Oczywiście Serbia tutaj jest wykorzystywana przez Rosję w celach propagandowych. Więc tutaj w tym sensie jest to ta kontynuacja, a bardziej szczegółowo można powiedzieć, że Serbia będzie dalej w stosunku do tego co się dzieje na Ukrainie stać na tej pozycji, że Nie wprowadzamy sankcji ekonomicznych, gospodarczych, osobistych w stosunku do rosyjskich polityków, do Rosji, więc że nie będzie sankcji po prostu. Mam wrażenie, że tutaj to jest ta cena ukryta polityczna. Serbia w takim znaczeniu strategicznym dalej będzie partnerem Rosji, dalej będzie balansować w stosunkach międzynarodowych.

Jak długo Serbia może uniknąć tych konsekwencji dotyczących kolejnych pakietów sankcji nakładanych na Rosję, więc to jest wyzwanie. Pamiętajmy, że przedsiębiorstwo NIS, o którym mówiliśmy, to przedsiębiorstwo zostało sprzedane Rosji, Rosjanom Gazpromowi w 2008 roku po deklaracji niepodległości Kosowa, więc to była decyzja mocno polityczna. Z tym, że do tej pory wiele osób wskazuje, że było sprzedane po cenie zaniżone i po prostu bracia Rosjanie oszukali trochę Serbów, którzy nie wiedzieli co sprzedają. Niedawno nawet minister energetyki i górnictwa Zorana Mihajlović, minister w rządzie serbskim, Członek zarządu Serbskiej Partii Postępowej powiedziała, że to był po prostu błąd. Sprzedawać, oddawać cały sektor energetyczny, tutaj mówię o przedsiębiorstwie NIS przede wszystkim, w ręce Rosji.

Potem pewnie będą Włochy, trzeba byłoby zobaczyć dokładnie. Generalnie około 80%, mówię z pamięci, trzeba byłoby te liczby jeszcze doprecyzować, ale ta wymiana handlowa to są państwa Unii Europejskiej. Ale to też nie jest zaskoczenie, bo przecież Serbia geograficznie faktycznie jest Bliżej państw Unii Europejskiej, bliżej Europy Centralnej, bliżej Europy Zachodniej niż bliżej, nie wiem, Włodywostoku czy Moskwy. Są to dość oczywiste wnioski i historycznie i kulturowo, jak powiedział jeden z serbskich analityków, Serbowie jeździli na studia do Europy Zachodniej, a nie do Moskwy. Pewnie przesadził, ale jednak to pokazuje, że to nie jest nic nadzwyczajnego mówienie o tym, że Serbia jest częścią tej cywilizacji zachodniej, jednak w takim sensie politycznym. To też potwierdza wizyta majowa przewodniczącego Rady Europejskiej w Belgradzie, który stwierdził, że no właśnie Unia Europejska wspiera to szybkie przystąpienie Serbii do Unii Europejskiej.

No już jest spokojniej, emocje polityczne można powiedzieć opadły. To jest świetne pytanie. Czy coś się zmieniło? Można odnieść wrażenie, że bardzo dużo i zupełnie nic. Bo jednocześnie, dlatego że oczywiście wygrała serbska partia postępowa. A więc prezydent Vucic ma spokój. Ma spokój, ale ten spokój jest taki specyficzny, bo ta sytuacja międzynarodowa, te naciski ze wschodu i z zachodu powodują, że rzeczywiście jest to taka sytuacja niekomfortowa pewnie. Natomiast SNS też nie będzie miała w nowym parlamencie bezwzględnej większości, więc szuka na razie partnera koalicyjnego. A co się nie zmieniło, tak powiedziałbym trochę w luźniejszej formie, no to, że w dalszym ciągu nie ma oficjalnych, ostatecznych wyników wyborów.